Üçlü neqativ döş xərçəngi müalicəsi üçün mühüm dərman hədəfi kəşf edildi

2016 Nobel Fiziologiya və Tibb Mükafatı ilə birlikdə autofagiyanın ən mühüm mərhələlərindən biri olan hüceyrə aclığı ilə bağlı tədqiqatlar sürətlənmişdi. Xüsusilə amin turşularının xərçəngləşmədə kritik rol oynayan yollardakı əhəmiyyətinə dair təcrübələr başlamışdı.
Noyabr 2016-da genetik tədqiqatlar üzrə nüfuzlu elmi jurnal Oncogene’də dərc edilmiş tədqiqata görə sistein adlı amin turşusunun oksidləşmiş forması olan sistin (Cystine) adlı molekulun qəbulunun bloklanması müalicəyə davamlı üçlü neqativ döş xərçəngi hüceyrələrini ölümə apara bilər.
Xərçəngin 10 əsas xüsusiyyətindən biri də enerji metabolizmini “sürətli çoxalmaya imkan verəcək” şəkildə dəyişdirməsidir. Xərçəng hüceyrələri bu dəyişikliyi edərkən orqanizmdəki amin turşusu, qlükoza və yağ kimi metabolik molekullardan istifadə edir. Məlum olduğu kimi orqanizmimizdə həyati funksiyaların həyata keçirilməsinə zülallar cavabdehdir. Zülallar amin turşusu adlanan molekulların birləşməsi ilə yaranır. Bəzi amin turşularını orqanizmimiz sintez edə bilsə də, bəzilərini xaricdən almalıyıq.
Son illərin araşdırmalarında xərçəng hüceyrələrinin müəyyən amin turşularından asılı olaraq çoxaldığına dair tədqiqatlar aparılırdı. Bu tədqiqatda döş xərçəngi hüceyrələri hər biri müxtəlif amin turşuları olan böyümə mühitlərində araşdırılaraq hansı amin turşusunun xərçəng hüceyrəsinin çoxalmasında təsirli olduğu tapılmağa çalışılmışdır.
Araşdırma nəticələrinə görə;
- Üçlü neqativ döş xərçəngi hüceyrələrinin çoxalmaq üçün sistinə ehtiyac duyduğu müəyyən edildi. Sistin qəbulu kəsilən xərçəng hüceyrələrinin ölməyə başladığı müşahidə edildi.
- Mühüm dərman hədəfi kəşf edildi. Xərçəng hüceyrələri başqa toxuma və orqanlara yayılmaq üçün epitel-mezenximal keçid adlanan hadisəni həyata keçirməlidir. Bu keçidi edən üçlü neqativ döş xərçəngi hüceyrələrinin əsas həyati fəaliyyətləri üçün sistinə ehtiyac duyduğu müəyyən edilmişdir. Sistindən asılı bu hüceyrələr sistin olmadıqda sürətlə ölümə getmişdir.
Bəs bu tədqiqat klinik baxımdan nə ifadə edir?
- Üçlü neqativ döş xərçəngi bütün döş xərçəngi hallarının yüzdə 10-20-sini təşkil edir. Müalicə seçimləri çox məhduddur. Buna görə yeni dərmanların hazırlanmasına ehtiyac vardır. Bu araşdırma ilə sistini hədəfləyən molekullar hazırlanaraq üçlü neqativ döş xərçəngi daha təsirli müalicə edilə bilər.
- Xərçəngdə metastaz anlayışı xərçəng elminin ən qaranlıq məqamlarındandır. Xərçəngdən həyat itkilərinin yüzdə 90-ına cavabdeh olan metastazı önləməyə yönəlmiş dərman hədəfi təqdim edən bu tədqiqat yeni biomarkerlərin kəşfinə də yol göstərir.
Maraqlananlar üçün əlavə oxu
Amin turşuları: Amin turşuları zülalları təşkil edən əsas quruluş vahidləridir. Kimyada amin turşusu həm "amin", həm də "karboksil" daşıyan molekuldur. Amin turşularının ucdan-uca birləşərək yaratdığı qısa polimer zəncirlər "peptid", uzun zəncirlər isə "polipeptid" və ya zülal adlandırılır. Hüceyrə daxilində ribosomlar mRNA molekullarını qəlib kimi istifadə edərək amin turşularını ucdan-uca birləşdirib zülalları sintez edir. Bu prosesə translyasiya (tərcümə) deyilir. Amin turşularının hamısının eyni zamanda hər hansı zülalın quruluşunda olması lazım deyil. Həmçinin hamısı bərabər miqdarda deyil. Zülallarda bunlardan çox fərqli amin turşuları da ola bilər. Orqanizmimizdə amin turşuları 20 əsas amin turşusundan yaradılmış polipeptidlərin sonrakı “fərqlənmələri” ilə yaranır.

Mənbələr
Cystine addiction of triple-negative breast cancer associated with EMT augmented death signaling.
Oncogene, 2016
Bu məqalə sizə faydalı oldu?
Rəyiniz məzmunumuzu yaxşılaşdırmağa kömək edir.





Oxucu şərhləri
Şərhinizi paylaşın
Adınız və şərhiniz yalnız administrator təsdiqindən sonra dərc olunur. E-poçt ünvanınız ziyarətçilərə heç vaxt göstərilmir.
İlk şərhi siz yazın.