آیا مطالعات ژنوم سرطان پانکراس را از نو تعریف می‌کنند؟

بر اساس مطالعه تازه‌ای که گسست‌های کروموزومی سرطان پانکراس را بر پایه نوع آشفتگی ژنتیکی ارزیابی می‌کند، می‌توان سرطان پانکراس را به 4 زیرگروه تقسیم کرد.

سرطان پانکراس یکی از دشوارترین سرطان‌ها برای درمان است؛ به‌طوری که کمتر از %5 بیماران می‌توانند بیش از 5 سال زندگی کنند. امید می‌رود این طبقه‌بندی جدید به پیشرفت درمان سرطان پانکراس که شاید یکی از دشوارترین سرطان‌ها برای درمان باشد کمک کند.

در این مطالعه جدید که در مجله مشهور جهانی Nature منتشر شد، تغییرپذیری در همه توالی‌های DNA مربوط به 100 تومور پانکراس شناسایی و تحلیل شد.

DNA مولکولی زنجیره‌بلند است که با واحدهای سازنده شیمیایی به نام نوکلئوتید، کد ژنتیکی را تشکیل می‌دهد. DNA یک موجود زنده ژنوم نام دارد و ژنوم مانند راهنمای ساخت آن موجود است. در انسان هر سلول دارای کروموزوم‌هایی است که مولکول DNA فشرده‌ای با حدود 100,000,000 نوکلئوتید را در خود دارند و شمار آن‌ها 23 جفت است.

ژن‌ها زیرمجموعه‌ای از DNA سلول هستند و به‌وسیله DNA تشکیل می‌شوند. همچنین ژن‌ها دستورهای گوناگونی برای ساخت پروتئین‌ها، واحدهای سازنده موجود زنده، دارند و به نوعی اسب‌های کاری سلول هستند. فقط بخش کوچکی از DNA ما ژن‌ها را تشکیل می‌دهد؛ قسمت‌های باقی‌مانده دستورهای دیگری درباره چگونگی فعال یا غیرفعال شدن ژن‌ها دارند.

در جریان عملکرد سلول‌ها، آشفتگی‌های گوناگونی مانند خطاهای نسخه‌برداری DNA هنگام تقسیم سلول ممکن است در DNA رخ دهد. جهش‌های حاصل می‌توانند با ایجاد ژن‌های نادرست، آشفتگی ژنتیکی به وجود آورند. این ژن‌های جدید ممکن است باعث فعال و غیرفعال شدن سازوکارهای تحت کنترل خود در زمان نامناسب شوند.

بر اساس مطالعه، با توجه به نوع، محل و فراوانی بازآرایی DNA، سرطان پانکراس به 4 زیرنوع تقسیم می‌شود. این زیرنوع‌ها پایدار، بازآرایی‌شده موضعی، پراکنده و ناپایدار نامیده شده‌اند.

با وجود سال‌ها پژوهش برای درمان سرطان پانکراس، هنوز برای یافتن درمان‌های جدید با موانع فراوان روبه‌رو هستیم. برخی جهش‌های پیدا‌شده در این مطالعه می‌توانند هدف داروهای جدید باشند. این مطالعه بسیار مهم، خطاهای ژنتیکی ناشی از بازآرایی‌های آشفته کروموزومی را که در زمینه بیماری نقش دارند روشن می‌کند و فرصت‌هایی برای درمان شخصی‌سازی‌شده بیشتر فراهم می‌آورد.

بیماران دارای زیرنوع سرطان پانکراس موسوم به «ناپایدار» ممکن است از داروهای مبتنی بر پلاتین سود ببرند.

تیم پژوهش با این مطالعه همچنین شواهدی به دست آورد که نشان می‌دهد داروهای شیمی‌درمانی مبتنی بر پلاتین، که به‌طور گسترده برای سرطان بیضه، تخمدان و سرطان‌های دیگر استفاده می‌کنیم، ممکن است در بیماران سرطان پانکراس نیز مؤثر باشند.

تاکنون نتایج متناقضی از درمان‌های پلاتینی در سرطان پانکراس به دست آمده است. اما این مطالعه نشان می‌دهد بیماران دارای زیرنوع ناپایدار ممکن است از داروهای مبتنی بر پلاتین به‌طور چشمگیری بهره‌مند شوند.

در تاریخ 26 ژوئن 2000، تکمیل نخستین بخش پروژه ژنوم انسان با عبارت «زیباترین روز همه دوران‌ها» اعلام شد. این مطالعه و مطالعات مشابه که ثمرات آن پروژه‌اند، از همین حالا شروع به تغییر نگاه ما به سرطان کرده‌اند. تصور می‌شود این پروژه با ایجاد انقلاب در تشخیص و درمان همه بیماری‌ها، از سرطان تا افسردگی و حتی پیری، علم پزشکی را به‌طور جدی دگرگون کند.