همهگیری کروناویروس در کشورهای آسیایی از کجا آغاز شد و آنها چه کار متفاوتی کردند؟ کشورهای غربی چه درسهایی بگیرند؟

چند ماه پیش در چین آغاز شد؛ همهگیری کروناویروس جدید اندکی پس از آن، برخی کشورهای آسیایی توانستند انتشار را کنترل کنند. سنگاپور، هنگکنگ و تایوان همگی با وجود نزدیکی به چین، منبع اصلی ویروس، توانستند شمار موارد را نسبتاً پایین نگه دارند. اما سپس موارد بیماری کروناویروس جدید (COVID-19) در اروپا و آمریکا سریع افزایش یافت. کشورهای غربی پس از افزایش شدید موارد، اقدامات سختی مانند تعطیلی مدارس و شهرها اتخاذ کردند.
درس 1: جدی گرفتن و اقدام سریع
برای کنترل همهگیری باید آزمایش در جمعیت گسترده انجام شود، ناقلان بیماری جدا شوند و فاصله اجتماعی افزایش یابد. متخصصان سلامت در این باره توافق دارند. گرچه اکنون در غرب نیز اقدامات مشابهی انجام میشود، زمانبندی مهم است. به نظر میرسد بسیاری کشورها دیر اقدام کردهاند. تیکی پانگستو، رئیس سابق سیاست پژوهشی سازمان جهانی بهداشت (WHO)، این وضعیت را چنین توضیح میدهد: «پس از آغاز همهگیری در چین، بریتانیا و آمریکا دو ماه فرصت داشتند، اما تصورشان این بود که چین خیلی دور است و اتفاقی نمیافتد؛ آنان فرصت مهمی را از دست دادند.». چین نخستین بار در 31 دسامبر «موارد ذاتالریه مرموز شبیه سارس» را به WHO گزارش کرد. آن زمان انتقال انسانبهانسان تأیید نشده و اطلاعات ویروس کم بود، اما ظرف سه روز سنگاپور، تایوان و هنگکنگ غربالگری مرزی را افزایش داده بودند؛ تایوان حتی مسافران ورودی از ووهان را پیش از پیاده شدن از هواپیما بررسی میکرد. با افزایش دانش درباره ویروس، مشخص شد افراد بیعلامت نیز میتوانند آن را منتقل کنند. بنابراین اهمیت آزمایش روشنتر شد.
درس 2: گسترش آزمایشها و دسترسپذیر کردن آنها
موارد اولیه کره جنوبی نیز بسیار سریع افزایش یافت. اما کره جنوبی بهسرعت آزمایشی برای ویروس توسعه داد و تاکنون بیش از 290 هزار نفر آزمایش شدهاند. هنوز روزانه حدود 10,000 آزمایش رایگان در کره جنوبی انجام میشود. این کشور پیشتر تجربه مشابهی داشت. پس از همهگیری MERS (Middel East Respiratory Syndrome) در 2015 که 35 کشته داشت، سامانه تأیید سریع آزمایش بیماریهای عفونی ایجاد کرد. اوی انگ ایونگ، استاد بیماریهای عفونی دانشگاه ملی سنگاپور، «روش غربالگری مردم و اقدام سریع کره جنوبی واقعاً تأثیرگذار بود» میگوید. آمریکا و بریتانیا برخلاف کره جنوبی مسیر دیگری پیمودند. آمریکا ابتدا آزمایش را به تأخیر انداخت و نخستین کیتهای آزمایش معیوببودند. آزمایشگاههای خصوصی برای گرفتن تأیید این آزمایشها مشکل داشتند. بسیاری برای آزمایش دادن دشواری داشتند و آزمایشها گران هم بودند. سرانجام آزمایش رایگان برای همه قانونی شد. همزمان بریتانیا اعلام کرده بود فقط مراجعهکنندگان به بیمارستان آزمایش میشوند. این امر شناسایی مبتلایان کروناویروس با علائم خفیفتر را دشوار میکرد. پروفسور پانگستو، «در برخی کشورها کیت کافی وجود ندارد، درحالیکه آزمایش گسترده مهمترین اولویت همهگیری است. آزمایش افراد علامتداری که نیاز به بستری ندارند ولی ویروس را منتشر میکنند، مهمترین روش برای متوقف کردن همهگیری میتواند باشد»، میگوید.
درس 3: ردیابی و جداسازی
آزمایش افراد علامتدار مهم است اما کافی نیست. پیگیری افراد در تماس با آنان نیز نکته کلیدی دیگری است. در سنگاپور کارآگاهان تماسهای بیش از 6 هزار نفر را با دوربین ردیابی کردند؛ افراد مشکوک آزمایش و تا روشن شدن نتیجه پاک، بهصورت انفرادی جدا شدند. در هنگکنگ نیز تماسها ردیابی شدند، حتی تا دو روز پیش از بروز علائم بیمار. همچنین این کشورها برای اطمینان از ماندن افراد ملزم به جداسازی در خانه، اقدامات اجباری اجرا کردند. در هنگکنگ به مسافران تازهوارد خارجی دستبند الکترونیکی دادند تا حرکتشان پیگیری شود. در سنگاپور روزانه چند بار با افراد در جداسازی انفرادی تماس گرفته و برای اثبات محل حضورشان عکس درخواست میشد. «در خانه بمان»؛ برای سرپیچی از این دستور، مجازاتهای سنگین مانند زندان اجرا شد. اجازه اقامت یک فرد متخلف لغو شد. اما بسیاری کشورهای غربی، به علت جمعیت بیشتر و حقوق بشر برای اتخاذ چنین اقداماتی مشکل دارند. پروفسور اوی درباره این فرایند نیز؛ «چون جمعیت کمتری داریم میتوانیم این کارها را انجام دهیم. کشورهای دیگر شاید نتوانند اقدامات ما را اجرا کنند. بنابراین هر کشور باید مناسبترین کار برای خود را انجام دهد»، میگوید.
درس 4: رعایت زودهنگام فاصله اجتماعی
یکی از بهترین راههای کنترل همهگیری حفظ فاصله اجتماعی است. اما برای مؤثر بودن اقدامات باید بسیار زود عمل کرد. در چین که گمان میرود ویروس از آنجا آغاز شده، پیش از بسته شدن شهر ووهان، 5 میلیون نفر شهر را ترک کرده بودند. این وضعیت به اجرای بزرگترین قرنطینه تاریخ دولت چین انجامید. ایتالیا و اسپانیا نیز پس از عبور شمار موارد از هزاران نفر ناچار به قرنطینه سراسری شدند. ساکنان نیویورک و کالیفرنیا پس از تأکید بر بیرون نرفتن و ماندن در خانه، نیازهای اساسی مانند حبوبات را سفارش دادند. در مقابل در سنگاپور، با وجود تعطیلی بیشتر مکانهای عمومی، مدارس همچنان بازند. در هنگکنگ مدارس تعطیل و بر کار از خانه تأکید شد، ولی رستورانها و بارها بازند. پروفسور اوی، «باور دارم تفاوت وضعیت به سرعت دولتها در اجرای فاصله اجتماعی بستگی دارد. تا زمانی که بسیاری کشورها اقدامات کنترلی را افزایش دادند، تعداد موارد بسیار زیاد شده بود و این بار به گامهای سختتری نیاز داشتند»، میگوید. تصمیم دولت درباره ممنوعیت فضاهای جمعی یا تعطیلی مدارس بر حفظ فاصله اجتماعی اثر گذاشت. اما برای موفقیت، افزون بر پیامهای دولت، همراهی داوطلبانه با این محدودیتها، یعنی رفتار فردی، مهم است.
درس 5: اطلاعرسانی خوب به مردم و همراهی با آنان
پروفسور پانگستو، «تا وقتی با مردم همکاری نداشته باشید، سیاستهایتان رعایت نمیشود و ضمانت اجرا فقط تا جایی دوام دارد. مهم ارائه سیاستهای مبتنی بر شواهد علمی است»، میگوید و میافزاید. “چون چین در پذیرفتن همهگیری کند بود، زیر بار آن ماند. حتی برگزاری یک نشست سیاسی بزرگ در ووهان اجازه داد نگرانیها بیشتر شود. همچنین مسئولان پزشکانی را که میکوشیدند به دیگران هشدار دهند مجازات کردند. پس از مرگ یک نفر بر اثر ویروس، جرقههای خشم آغاز شد». پس از افزایش ظرفیت بیمارستانها و اجرای قرنطینه وسیع، انتشار همهگیری بهطور مؤثر کند شد. اما منتقدان میگویند چنین اقدامات شدیدی به دلیل کندی مداخله اولیه لازم شد. در آمریکا رئیسجمهور دونالد ترامپ درباره تعداد کیتهای قابل استفاده و شدت همهگیری اغلب با مسئولان سلامت اختلاف دارد. دولت نیز درباره تعداد آزمایششدگان اطلاعات متناقض میدهد و بسیاری آزمایشگاههای خصوصی نمیتوانند داده به CDC (مراکز کنترل و پیشگیری بیماری) ارائه کنند. پروفسور اوی، اهمیت شفافیت در مقابله با همهگیریرا بیان میکند و میگوید این کار از وحشت مردم و انبار کردن کالاهای فراوان جلوگیری میکند. برخی دولتهای شفاف از فناوری برای اطلاعرسانی دقیق استفاده کردند. هنگکنگ جدول آنلاینی با نقشه ساختمانهای دارای مورد بیماری ارائه کرد. کره جنوبی سامانه هشدار همراهی عرضه کرد که مردم بفهمند آیا نزدیک فرد بیمار بودهاند. نخستوزیر سنگاپور با سخنرانی دلگرمکننده برای متوقف کردن خرید وحشتزده، سیاست ارتباط روشن درباره کروناویروس را نشان داد. بر مسئولیت مشترک برای امنیت ملی تأکید شد. اقدامات سنگاپور حمایت گسترده مردم و رسانهها را داشت.
درس 6: وابستگی به رفتارهای فردی نیز
گفته میشود، چنانکه برخی میدانند، آسیاییها احتمالاً بسیار از دستورهای دولت پیروی میکنند. در مقابل در هنگکنگ ماهها اعتراض ضدحکومتی جریان داشته و اعتماد مردم به دولت پایین است؛ بااینحال در یکی از پرتراکمترین شهرهای جهان مردم داوطلبانه میان خود فاصله اجتماعی را حفظ کردند؛ حتی برخی از مراسم سال نوی قمری، معادل چشمپوشی از کریسمس، پرهیز کردند. پروفسور پانگستو معتقد است با وجود بیاعتمادی به دولت، هنگکنگیها به هویت خود بسیار افتخار میکنند و همهگیری را تهدیدی برای هویت و سرزمین خود میبینند. دکتر کارین هوستر، متخصص دیگری که در هنگکنگ خدمت کرده، فکر میکند بیشتر مردم بهویژه چون همهگیری SARS در 2003 و مشکلات آن را به یاد دارند، دارای «احساس مسئولیت فردی» نیرومندیاند. همچنین استفاده گسترده از ماسک در بخشی از آسیا شناخته شده است. خانم هوستر آن را «احترام به دیگران» میداند. گاهی در آسانسور متوجه شده چون خودش ماسک ندارد مردم از او دوری میکنند. در مقابل میگوید در بیشتر غرب مردم تا بیمار نباشند ماسک نمیزنند. متخصصان آسیا توافق دارند ماسکها بسیار کمتر از اقداماتی مانند شستن دست مؤثرند. بهویژه در مناطق با کمبود تجهیزات معتقدند این وسایل کمکی باید به مصرف کارکنان سلامت برسد. از سوی دیگر حتی درباره منطقی بودن استفاده از ماسک دیدگاههای متفاوتی وجود دارد. بنجامین کاولینگ، استاد همهگیرشناسی دانشگاه هنگکنگ، “ماسکها راهحل جادویی در برابر کروناویروس نیستند! هرچند ممکن است فوایدی داشته باشند، شواهد روشنی از محافظت آنها نداریم»، میگوید. بااینحال کارکنان سلامت حتماً باید ماسک بزنند. خانم هوستر که پیشتر روی همهگیری ابولا کار کرده، گفته بود مردم باید دستها را مکررتر بشویند و فاصله اجتماعی را حفظ کنند. درباره فاصله اجتماعی خانم هوستر، «فکر میکنم مردم آمریکا فردگراترند و فدا کردن آزادیمان برای ما بسیار دشوارتر خواهد بود. توضیح اینکه مردم باید عادتهای خود را تغییر دهند خیلی سخت است» میگوید.
آیا همه اینها برای متوقف کردن ویروس کافی است؟
متخصصان معتقدند کشورهای غربی که اقدامات شدیدتری اجرا میکنند بهمرور سرعت انتشار را با موفقیت کاهش خواهند داد. همچنین برای شناخت زودتر دشواریهای پیش رو میتوانند به آسیا نگاه کنند. با وجود کنترل ویروس در آسیا، کشورهایی مانند چین، کره جنوبی، تایوان، سنگاپور و هنگکنگ به علت افراد تازهوارد به کشور، اکنون با موج دوم کروناویروس روبهرو هستند. همچنین روشن نیست همهگیری چقدر دوام میآورد. پروفسور اوی خوشبینتر است، زیرا در استان هوبئیِ بستهشده، شمار موارد دومین همهگیری کروناویروس ظرف دو سه هفته کاهش یافت. او معتقد است دیگر کشورها با اقدامات ملایمتر نیز میتوانند ظرف چند هفته همهگیری را کنترل کنند. «دومین همهگیری باید درست اکنون الهامبخش کشورهای دیگر باشد؛ ممکن است دردناک باشد، اما شدنی است.» در مقابل پروفسور کاولینگ نگران است اگر قرنطینه خیلی زود پایان یابد، انتشار محلی دوباره آغاز شود. «مطمئن نیستم حفظ فاصله اجتماعی تا هر زمان لازم باشد امکانپذیر بماند. توسعه واکسن ممکن است 18 ماه طول بکشد. اما واقعاً تا یافتن واکسن نباید آسوده شویم. از سوی دیگر مردم هنگکنگ حتی پس از دو ماه همین حالا خسته شدهاند.» جهان واقعاً آزمون دشواری را میگذراند همهگیری کروناویروس جدید به سلامت مردم آسیب میزند و قرنطینه طولانی به اقتصاد صدمه میزند. اولویت همه ما باید توقف هرچه سریعتر این همهگیری باشد. همه مردم جهان باید داوطلبانه در مقابله همراه شوند و در این روند دشوار مسئولیت مشترک بپذیرند. *
منابع
bbc.com - BBC News, 21 March 2020.
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک میکند.





نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر میشود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمیشود.
اولین نظر را شما بنویسید.