کمردرد در سرطان چه معنایی دارد؟ علت‌ها و روش‌های درمان
در این مقاله
کمردرد چیست؟
کمردرد نشانه‌ای شایع است که بسیاری تجربه می‌کنند و می‌تواند علت‌های مختلفی مانند کشیدگی عضله، مشکلات عصبی یا بیماری‌های ستون فقرات داشته باشد. در بیماران مبتلا به سرطان نیز دیده می‌شود و از دردی خفیف تا درد شدید محدودکننده فعالیت‌های روزانه متغیر است.
علت‌های کمردرد در بیماران مبتلا به سرطان
کمردرد در این بیماران ممکن است با سازوکارهای متفاوتی ایجاد شود:
1-تهاجم تومور یا متاستاز
متاستازهای استخوانی
- سلول‌های سرطانی از راه خون به استخوان‌های ستون فقرات می‌رسند و مستقر می‌شوند.
- سرطان‌های پستان، پروستات، ریه و کلیه بیشترین متاستاز به ستون فقرات را ایجاد می‌کنند.
این متاستازها:
- ضایعات استئولیتیک، یعنی تخریب استخوان: در سرطان ریه، کلیه، تیروئید و میلوم متعدد شایع‌اند. خطر شکستگی پاتولوژیک افزایش می‌یابد.
- ضایعات استئوبلاستیک، یعنی استخوان‌سازی: به‌ویژه در سرطان پروستات دیده می‌شوند. ستون فقرات سفت می‌شود، اما ممکن است شکننده نیز شود.
تظاهر بالینی:
- درد مداوم حتی در استراحت که شب‌ها بیشتر می‌شود
- درد تشدیدشونده با بار مکانیکی
- درد حاد با شروع ناگهانی ناشی از شکستگی
فشار بر نخاع یا ریشه عصب
متاستازهای ستون فقرات ممکن است گسترش یابند و بر کانال نخاعی یا ریشه‌های عصبی فشار وارد کنند.
این یک وضعیت اورژانسی سرطان‌شناختی است.
نشانه‌ها:
- درد موضعی شدید
- درد رادیکولار؛ انتشار به پاها با احساس سوزش یا برق‌گرفتگی
- بی‌حسی، گزگز و کاهش قدرت
- ازدست‌دادن کنترل ادرار و مدفوع؛ مداخله فوری لازم است!
2-فشار بر عصب (درد نوروپاتیک)
توده تومور یا متاستاز ممکن است مستقیماً بر بافت عصبی فشار وارد کند.
ویژگی‌های برجسته:
- درد به‌شکل سوزش، تیرکشیدن یا برق‌گرفتگی
- آلودینیا؛ درد ناشی از محرکی که معمولاً دردناک نیست
- بی‌حسی و ازدست‌دادن حس
- ضعف عضلانی
درد نوروپاتیک در بیماران مبتلا به سرطان از درد مکانیکی دشوارتر درمان می‌شود و معمولاً به درمان با اوپیوئید و داروهای کمکی مانند گاباپنتین، پرگابالین و دولوکستین نیاز دارد.
3. علت‌های مرتبط با درمان
پس از جراحی
- آسیب عصبی یا بافت جوشگاهی (فیبروز) پس از جراحی ستون فقرات یا لگن ممکن است منبع درد مزمن باشد.
- این دردها معمولاً مزمن و نوروپاتیک‌اند.
پس از پرتودرمانی
- پرتودرمانی استخوان‌های ستون فقرات ممکن است تراکم استخوان را کاهش دهد و خطر شکستگی ناشی از پوکی استخوان را افزایش دهد.
- همچنین فیبروز بافت نرم اطراف ممکن است درد اسکلتی‌عضلانی ایجاد کند.
شیمی‌درمانی / داروهای هدفمند
- داروهای پلاتینی مانند سیس‌پلاتین و اکسالی‌پلاتین، تاکسان‌ها مانند پاکلیتاکسل و دوستاکسل، و بورتزومیب نوروپاتی محیطی ایجاد می‌کنند.
- این وضعیت ممکن است همراه سوزش، گزگز و بی‌حسی پاها، کمردرد را افزایش دهد.
4. علت‌های غیرسرطانی (وضعیت‌های همراه)
- بیماران مبتلا به سرطان نیز مانند دیگر افراد ممکن است علت‌های معمول کمردرد را داشته باشند:
- کشیدگی عضله: بی‌تحرکی طولانی، وضعیت نامناسب بدن و فشار بیش‌ازحد.
- بیماری‌های تخریبی ستون فقرات: فتق دیسک، اسپوندیلوز و آرتروز مفاصل فاست.
- پوکی استخوان: مرتبط با درمان سرطان، مانند کورتیکواستروئیدها، مهارکننده‌های آروماتاز و کم‌کاری غدد جنسی، یا مرتبط با پیری. پوکی استخوان، شکستگی مهره‌ها و کمردرد حاد.
چه کسانی دچار کمردرد می‌شوند؟
کمردرد در همه ممکن است دیده شود، اما با افزایش سن شایع‌تر است. وضعیت نامناسب بدن، کمبود ورزش و ضعف عضلات شکم و کمر ممکن است در ایجاد یا بهبودنیافتن کمردرد نقش داشته باشند.
در بیماران مبتلا به سرطان، کمردرد ممکن است بر اثر خود تومور اولیه، گسترش متاستاتیک یا عوارض درمان، مانند پرتودرمانی و نوروپاتی ناشی از شیمی‌درمانی، ایجاد یا تشدید شود.
بیماران مبتلا به سرطان با خطر بالاتر کمردرد عبارت‌اند از:
- افراد دارای متاستاز استخوانی؛ بیشتر در سرطان‌های پروستات، پستان و ریه دیده می‌شود.
- افرادی که دچار فشار بر نخاع شده‌اند
- افراد دارای تومور مهاجم به ستون فقرات
👉 کمردرد ناشی از تومور فشارآورنده بر نخاع، اورژانس پزشکی محسوب می‌شود.
درمان کمردرد در بیماران مبتلا به سرطان
1. درمان علت زمینه‌ای
سازوکار ایجاد درد حتماً باید بررسی شود:
درگیری متاستاتیک ستون فقرات / فشار بر نخاع (MSCC)
- وضعیت اورژانسی است؛ کورتیکواستروئید با دوز بالا، مانند دگزامتازون، باید آغاز شود.
- برداشتن فشار با جراحی و پایدارسازی در بیمار مناسب باید مد نظر باشد.
- پرتودرمانی، مثلاً 8 Gy در یک فراکشن، برای تسکین درد و کنترل تومور استاندارد است.
متاستازهای استخوانی
- پرتودرمانی: مؤثرترین روش تسکینی برای متاستازهای موضعی است.
- درمان‌های رادیوایزوتوپی، مانند Ra-223 و Sr-89: در متاستاز گسترده استخوانی.
- جراحی / ورتبروپلاستی / کیفوپلاستی: در شکستگی پاتولوژیک یا ناپایداری.
علت‌های مرتبط با درمان، مانند نوروپاتی، پوکی استخوان و درد پس از جراحی
- با تنظیم دارو، درمان‌های تقویت‌کننده استخوان و فیزیوتراپی مدیریت می‌شوند.
2. مدیریت دارویی درد (رویکرد پله‌ای WHO)
پله 1، درد خفیف: پاراستامول و داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی.
پله 2، درد متوسط: اوپیوئیدهای ضعیف، مانند ترامادول و کدئین، ± داروی غیراوپیوئیدی.
پله 3، درد شدید: اوپیوئیدهای قوی، مانند مورفین، اکسی‌کدون، فنتانیل و هیدرومورفون.
داروهای کمکی، به‌ویژه برای درد نوروپاتیک:
- ضدتشنج‌ها: گاباپنتین و پرگابالین.
- ضدافسردگی‌ها: دولوکستین و آمی‌تریپتیلین.
کورتیکواستروئیدها: ورم تومور و فشار بر عصب را کاهش می‌دهند.
3. داروهای پشتیبان سلامت استخوان
- بیس‌فسفونات‌ها، مانند اسید زولدرونیک، یا دنوزوماب در بیماران دارای متاستاز استخوانی:
- رویدادهای اسکلتی، مانند شکستگی، نیاز به پرتودرمانی و فشار بر نخاع، را کاهش می‌دهند.
- ممکن است درد را تسکین دهند.
- اما به‌دلیل خطر استئونکروز فک، معاینه دندان‌پزشکی ضروری است.
4. درمان‌های غیردارویی و حمایتی
- فیزیوتراپی و توان‌بخشی: قدرت عضله، انعطاف‌پذیری و تحرک را افزایش می‌دهد.
- استفاده از بریس / ارتز: از پایداری ستون فقرات پشتیبانی می‌کند.
- حمایت روانی‌اجتماعی: درک درد را کاهش و کیفیت زندگی را افزایش می‌دهد.
- روش‌های مکمل با شواهد محدود: طب سوزنی، تمرین‌های آرام‌سازی و مدیتیشن.
5. رویکرد در شرایط اورژانسی
- اگر کمردرد + ازدست‌رفتن کنترل ادرار/مدفوع یا ضعف پاها وجود داشته باشد، باید به فشار بر نخاع فکر کرد و MRI فوری و مشاوره سرطان‌شناسی/جراحی مغز و اعصاب انجام داد.
- تأخیر درمان ممکن است موجب فلج دائمی شود.
کمردرد در بیماران مبتلا به سرطان هرگز نباید دست‌کم گرفته شود. نخستین گام حتماً مراجعه به متخصص سرطان یا متخصص مرتبط است؛ سپس بر اساس تشخیص، کنترل درد، درمان سرطان و رویکردهای حمایتی به‌صورت ترکیبی اجرا می‌شوند.
بیمار مبتلا به سرطان دارای کمردرد، به‌ویژه در صورت نشانه‌های زیر، باید فوراً به پزشک مراجعه کند:
- ضعف، بی‌حسی و گزگز پاها
- ازدست‌دادن کنترل ادرار یا مدفوع
- درد ناگهانی با افزایش شدید
- درد بیدارکننده از خواب شب یا بهبودنیابنده با استراحت
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.