پیشگام متاستاز: سلول توموری در گردش خون (CTC)، نقطه عطف تازه درمان سرطان

در این مجموعه نوشته، سلول توموری در گردش را می‌شناسیم که تشخیص زود سرطان را بسیار آسان خواهد کرد. با آن‌ها به جای بیوپسی دشوار از نظر روانی و جسمی، سرطان با نمونه خون بسیار کم تشخیص داده می‌شود. این روش بیوپسی مایع نام دارد.

بیشتر مرگ‌های سرطان ناشی از اشغال بافت و اندام دیگر و مختل شدن کار طبیعی بدن است. بافت تومور میلیون‌ها سلول دارد که جهش‌های ژنتیکی فراوان عامل تقسیم بی‌مهار و اشغال اطراف را دارند. سلول‌های رو به افزایش به اندام مجاور مهاجرت می‌کنند و بخش بسیار کوچکی وارد خون می‌شوند.

در نمونه یک قاشق چای‌خوری خون، بین 5 و 50 سلول توموری مشاهده شده است.

به سلول‌های واردشده به گردش خون، سلول توموری در گردش خون (circulating tumor cells) می‌گویند.

این سلول‌ها در پیشرفت سرطان حیاتی‌اند. با کمک بعضی سلول‌های خونی از گردش خارج می‌شوند، در بافت و اندام می‌نشینند و تکثیر می‌کنند؛ یعنی فرایند پیچیده و نظام‌مند متاستاز را انجام می‌دهند. منشأ سرطان و جهش عامل را به ما می‌گویند و شمارش آن‌ها درباره سیر درمان اطلاع می‌دهد. باید تأکید کرد آزمایش‌های خون معمول امروز نمی‌توانند آن‌ها را شناسایی کنند؛ برای این کار برخی نشانه‌های زیستی ویژه آن‌ها کشف شده است.

آزمایش‌ها نشان داده‌اند بسیاری از سلول‌های توموری در گردش مقاومت چنددارویی دارند. یعنی حذف با داروهای سنتی سرطان تقریباً ناممکن است. پژوهش تازه آن‌ها را علت اصلی عود دانسته است. همچنین چون تمایز و تبدیل به انواع دیگر سرطان مشاهده شده، بعضی مراجع علمی آن‌ها را سلول بنیادی سرطان نامیده‌اند. پژوهش آن‌ها روزبه‌روز بیشتر شده است.

اطلاعات روز پژوهش سلول توموری در گردش:

• مشخص شده بیماران پستان با تعداد بسیار زیاد این سلول‌ها در خون، طول عمر کوتاه‌تری دارند.
• مشخص شده فراوانی سلول توموری مقاوم به دارو در خون بیماران ریه موجب پیشرفت بسیار سریع بیماری می‌شود.
• مشخص شده تغییر رویدادهای زیست‌شیمیایی این سلول‌ها سبب پیشرفت سرطان است.

با این نتایج، این سلول‌ها در پایش وضعیت سرطان حین درمان مهم‌اند. دستگاه‌ها و روش‌های نسل جدید برای شناسایی آن‌ها ساخته شده‌اند.

موضوع مرتبط:

- در آینده نزدیک تشخیص زود سرطان با یک قطره خون ممکن خواهد شد