سلولهای سرطانی که به خواب زمستانی میروند

سلولهای سرطانی با استفاده از سازوکار تکاملی بقا، به وضعیتی ساکن و با تقسیم آهسته میروند تا بتوانند در محیط دشوار ایجادشده با شیمیدرمانی و دیگر عوامل هدفمند زنده بمانند.
در 7 ژانویه 2021، Cell مقالهای منتشر کرد که در آن دکتر کاترین اوبراین و همکارانش از مرکز سرطان پرنسس مارگارت کشف کردند همه سلولهای سرطانی، و نه فقط یک زیرگروه، هنگام تهدید یا مواجهه با شیمیدرمانی توان رفتن به وضعیتی محافظتی برای استراحت را دارند تا این وضعیت بگذرد.
کشف سلولهای سرطانی خفته
دکتر اوبراین میگوید سه سال پیش وقتی سخنرانیای درباره سازوکارهای سلولی راهبرد بقای رویان موش شنید، ایدههایی در ذهنش شکل گرفت. «آیا سلولهای سرطانی هم ممکن است با این سازوکار بقا از شیمیدرمانی بگریزند؟»
پس از آن، اوبراین با سخنران، دکتر رامالیو سانتوس از بیمارستان مانت ساینای تورنتو، تماس گرفت. او الگوی بیان ژن سلولهای سرطانی دارای تقسیم آهسته ناشی از شیمیدرمانی را با رویانهای متوقفشده موش در آزمایشگاه رامالیو سانتوس مقایسه کرد و شباهت چشمگیری یافت.
این پژوهش که فرار سلولهای سرطانی به برنامه محافظتی تکاملی برای بقا در شیمیدرمانی را توصیف میکند، نخستین پژوهشدر این زمینه است. افزون بر این، پژوهشگران نشان دادند اقداماتی که با راهبردهای درمانی تازه این سلولهای آهستهتقسیم را هدف میگیرند، میتوانند از رشد دوباره سرطان جلوگیری کنند.
تومور برای بقا در مصرف انرژی صرفهجویی میکند
دکتر اوبراین، که استادیار بخش جراحی دانشگاه تورنتو نیز هست، «تومور با رفتار مانند یک موجود کامل، میتواند به وضعیت تقسیم آهسته برود و با حفظ انرژی زنده بماند… آزمایشهای حیوانیای وجود دارد که در آن برای مقابله با شرایط دشوار محیط، وضعیت برگشتپذیر تقسیم آهسته ایجاد میشود… به نظر میرسد سلولهای سرطانی نیز همین وضعیت را بهشکلی پنهانی برای سود بقای خود به کار گرفتهاند.»
دانشمند ارشد مرکز سرطان پرنسس مارگارت و مدیر مؤسسه پژوهشی، دکتر آرون شیمر ، میگوید این پژوهش نشان میدهد سلولهای سرطانی مانند «خرسهای خفته در زمستان» به خواب زمستانی میروند و ادامه میدهد: «ما اصلاً نمیدانستیم سلولهای سرطانی مانند خرسها به خواب زمستانی میروند. این پژوهش همچنین میگوید چگونه این خرسهای خفته را هدف بگیریم تا بعداً به خواب نروند و برای بازگشتی غیرمنتظره بیدار نشوند… فکر میکنم این امر علت مهمی از مقاومت دارویی را آشکار میکند و چیزهایی را توضیح میدهد که قبلاً خوب نمیفهمیدیم.»
جزئیات پژوهش
پژوهشگران از سلولهای انسانیِ سرطان کولورکتال استفاده کردند و در آزمایشگاه و ظرف پتری به آنها شیمیدرمانی دادند. این کار در همه سلولهای سرطانی که گسترش را متوقف میکنند و برای بقا به غذای کمی نیاز دارند، تقسیم آهسته ایجاد میکند. تا وقتی شیمیدرمانی در ظرف بود، سلولها در همان وضعیت ماندند. برای ورود به این حالت کمانرژی، سلولهای سرطانی برنامه بقای رویانی را به کار گرفتهاند که بیش از 100 گونه پستاندار برای امن نگه داشتن رویان در بدن خود در شرایط شدید محیطی، مانند دمای بسیار بالا یا پایین یا کمبود غذا، استفاده میکنند.
در این وضعیت تقسیم سلولی حداقلی است، سوختوساز بسیار کاهش مییابد و رشد رویان در انتظار میماند. وقتی محیط بهتر شود، رویان میتواند بدون اثر نامطلوب بر بارداری به رشد طبیعی ادامه دهد. اوبراین، جراح متخصص سرطانهای گوارشی (معده و روده)، توضیح داد سلولهای سرطانی تحت حمله محیط سخت شیمیدرمانی میتوانند با راهبرد بقای رویانی سازگار شوند.
دکتر اوبراین «سلولهای سرطانی میتوانند به این راهبرد بقای حفظشده در تکامل پناه ببرند، هرچند به نظر میرسد انسانها آن را از دست دادهاند» ، میگوید. او اضافه میکند همه سلولهای سرطانی با رفتاری هماهنگ برای بقا وارد این وضعیت میشوند.
مهار اتوفاژی سازوکار محافظتی تومور را بر هم میزند
سلولهای سرطانی آهستهتقسیم، مانند رویانها، به فعال شدن فرایند سلولی موسوم به اتوفاژی ، به معنای خودخواری، نیاز دارند. در این فرایند برای زنده ماندن در نبود مواد غذایی دیگر، اجزای سلولی دیگر یا پروتئینهای خود را «میخورند» یا تجزیه میکنند.
اوبراین مولکول کوچکی را که اتوفاژی را مهار میکند آزمود و دریافت سلولهای سرطانی زنده نمیمانند. شیمیدرمانی بدون این سازوکار محافظتی، سلولها را کشت.
«این فرصتی درمانی و بیمانند میدهد. باید این سلولهای سرطانی را وقتی در وضعیت آسیبپذیر چرخه آهسته هستند، پیش از کسب جهش ژنتیکی ایجادکننده مقاومت دارویی، هدف بگیریم… این راه تازهای برای اندیشیدن درباره مقاومت به شیمیدرمانی و غلبه بر آن است.»
خلاصه تصویری
سلولهای سرطانی برای فرار از مرگ ناشی از عوامل هدفمند و شیمیدرمانی به وضعیت برگشتپذیرِ پایدار و متحمل دارو (drug-tolerant persister = DTP) میروند. بهتدریج روشن میشود DTPها از عوامل اصلی عود (بازگشت) تومور و شکست درمان هستند.
برای شناسایی و توصیف DTP در پاسخ به شیمیدرمانی، بارکدگذاری سلولی و مدلسازی ریاضی در مدلهای سرطان کولورکتال بهدستآمده از بیمار ترکیب شدند.
تحلیل بارکد نشان میدهد تومورهایی که وارد وضعیت DTP میشوند و پس از قطع درمان عود میکنند، هیچ کاهشی در پیچیدگی کلونی ندارند. دادهها با مدلی ریاضی سازگارند که در آن همه سلولهای سرطانی، و نه زیرگروهی کوچک، توان یکسانی برای ورود به DTP دارند.
از نظر سازوکار مشخص میشود DTPها شباهت رونویسی و کارکردی چشمگیری با دیاپوز دارند؛ وضعیت برگشتپذیر توقف موقت رشد رویانی که شرایط نامساعد محیطی آن را ایجاد میکند.
پژوهش نشان میدهد سلولهای سرطانی چگونه برای حفظ وضعیت DTP از سازوکاری حفظشده در تکامل استفاده میکنند و به فرصتهای درمانی تازه برای هدف گرفتن DTP اشاره دارد.
منابع
2. Colorectal Cancer Cells Enter a Diapause-like DTP State to Survive Chemotherapy. (2021, Jan 07). Cell: www.cell.com adresinden alındı
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک میکند.





نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر میشود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمیشود.
اولین نظر را شما بنویسید.