کدام سرطان با چه میزانی عود (بازگشت) می‌کند؟
در این مقاله
برای بیان بازگشت سرطان، اصطلاحات متفاوتی به کار می‌رود. هرچند این اصطلاحات اغلب به‌جای یکدیگر استفاده می‌شوند، تفاوت‌های کوچکی میان آن‌ها وجود دارد.
- عود: رایج‌ترین اصطلاح برای بیان بازگشت سرطان است.
- رلاپس: بازگشت بیماری پس از ناپدید شدن علائم و نشانه‌های آن (بازگشت زودهنگام). بیشتر در سرطان‌های خونی (با منشأ خون و مغز استخوان) به کار می‌رود.
- رکورنس: بازگشت بیماری پس از بهبودی کامل (علاج شدن) آن (بازگشت دیرهنگام). بیشتر در سرطان‌های خونی.
- تکرار
عود (بازگشت) سرطان، مهم‌ترین نگرانی بیماران و مراقبان آن‌هاست (منبع شماره 1). این ترس می‌تواند کیفیت زندگی را تحت تأثیر منفی قرار دهد و در حدود % 7 بیماران، ترسی شدید و طولانی‌مدت ایجاد می‌شود که حتی تفسیر اشتباه علائم و شکایت‌های خفیف و بی‌ارتباط با سرطان را نیز در بر می‌گیرد.
- موضوع مرتبط: 6 پیشنهاد برای مقابله با ترس از بازگشت سرطان
مهم است پزشکان خطر عود را با بیمار در میان بگذارند، زیرا این آگاهی می‌تواند ترس از عود را در میان بیماران کاهش دهد. پزشکان باید میزان بازگشت سرطان‌ها، انواع سرطان‌های عودکننده، نشانه‌های عود سرطان، اقداماتی که می‌توانند خطر عود را کاهش دهند و منطق برنامه‌های پیگیری را با بیمار و نزدیکان او در میان بگذارند.
میزان عود / بازگشت سرطان‌ها ـ اصول کلی
هنگام صحبت درباره میزان عود، همیشه باید دو موضوع را در نظر داشت:
- احتمال بازگشت یک سرطان بسته به مرحله، نوع و زیرگروه سرطان، عوامل ژنتیکی، عوامل مربوط به بیمار و گزینه‌های درمانی متفاوت، بسیار متغیر است.
- بیشتر برآوردهای میزان عود، براساس داده‌های گذشته‌اند و به‌ویژه گزینه‌های جدید درمان ضدسرطان را در نظر نمی‌گیرند. برای مثال، پس از ورود به پزشکی سرطان در سال‌های بعد از 2011 و استفاده گسترده در بسیاری از انواع سرطان پس از 2015، ایمنی‌درمانی‌ها هنوز برای بسیاری از سرطان‌ها میزان عود به‌روز و بلندمدت پس از این درمان‌ها را در اختیار نداریم. بنابراین میزان عود باید برآوردی دانسته شود که می‌تواند میان افراد متفاوت باشد.
کدام انواع سرطان احتمال بازگشت بالایی دارند؟
درمان برخی سرطان‌ها دشوار است و میزان عود بالایی دارند. برای مثال، با وجود درمان ترکیبی (جراحی + پرتودرمانی + شیمی‌درمانی)، در تومور مغزی GBMتقریباً همه بیماران دچار عود می‌شوند (منبع شماره 2). سرطان تخمدان زنان نیز در بیماران میزان عودی در حدود % 85 دارد (3). سارکوم‌های بافت نرم, ادجوانت (محافظتی پس از جراحی)، پس از شیمی‌درمانی در حدود % 50 بیماران عود می‌کنند و برای بیشتر بیماران مبتلا به سارکوم که در مرحله پیشرفته تشخیص داده می‌شوند، میزان عود نزدیک به % 100 است (4). به همین ترتیب، در سرطان مثانه حدود % 50 بیماران پس از سیستکتومی (جراحی برداشتن مثانه) دچار عود می‌شوند. مثال دیگر، بیماران مرحله اولیه هستند که با هدف علاج (بهبودی کامل) تحت جراحی قرار گرفته‌اند و مبتلا به سرطان پانکراس هستند؛ در % 36 - % 46 آن‌ها با وجود شیمی‌درمانی ادجوانت، سرطان بازمی‌گردد (5-7).
در بدخیمی‌های خونی (سرطان‌های با منشأ خون و مغز استخوان)، در لنفوم منتشر سلول بزرگ B که زیرگروهی از لنفوم غیرهوچکین است، در % 60 - % 70 بیماران، و در لنفوم سلول T محیطی پس از درمان اولیه در % 75 بیماران، سرطان عود می‌کند (8-9).
کدام انواع سرطان احتمال بازگشت پایینی دارند؟
برخی سرطان‌ها، به‌ویژه وقتی در مراحل اولیه درمان شوند، میزان عود پایینی دارند. استروژن گیرنده مثبت بودن در سرطان پستان غیرپیشرفته، با میزان عود فقط % 5 تا % 9 همراه است. عود سرطان کلیه پس از جراحی در حدود % 13 بیماران رخ می‌دهد و عود موضعی (ناحیه‌ای) استئوسارکوم مرحله اولیه حدود % 11 - % 12 است (11-12).
لنفوم هوچکین اغلب با شیمی‌درمانی چنددارویی کاملاً درمان‌پذیر است و میزان بازگشت این سرطان خونی پایین است: بین % 10 و % 13 (13). اگر در این گروه از بیماران عود رخ دهد، میزان عود پس از درمان خط دوم % 20 تا % 50 است (14). میزان عود لوسمی میلوئید حاد کم‌خطر دوران کودکی حدود % 9 گزارش شده است (15).
- شاید برایتان جالب باشد: تفاوت لوسمی و لنفوم چیست؟
میزان «تقریبی» بازگشت در سرطان‌های مشخص
- سرطان مثانه: % 50 پس از سیستکتومی (منبع شماره 5).
- سرطان پستان: % 30 برای تمام مراحل و تمام زیرگروه‌ها.
% 5 - % 9 در سرطان پستان هورمون‌مثبت، طی میانه 10.6 سال (10, 16). - سرطان‌های کولورکتال: % 17 پس از جراحی کامل با حاشیه‌های جراحی منفی (17).
- تومور مغزی گلیوبلاستوما (GBM): نزدیک به % 100 (2).
- مرحله 4. سرطان سر و گردن: %17 بازگشت ناحیه‌ای.
% 22 دوردست متاستاز (18). - لنفوم هوچکین: % 10 - % 13 پس از درمان خط اول.
% 20 - % 50 پس از درمان خط دوم (13, 14). - سرطان کلیه: %13 پس از جراحی در مرحله اولیه.
%49 در مرحله پیشرفته داروهای گروه مهارکننده تیروزین کیناز پس از پاسخ کامل به این داروها (11, 19). - لوسمی دوران کودکی، لنفوم لنفوبلاستیک حاد (ALL): % 9 - % 29 بسته به وضعیت خطر (20).
- لنفوم منتشر سلول بزرگ B: % 60 - % 70 (8).
- لنفوم سلول T محیطی: % 75 (9).
- سرطان پوست ملانوم بدخیم: % 15 - % 41 با تفاوت براساس مرحله.
% 87 در حالت متاستاتیک (مرحله 4.) (21). - سرطان ریه غیرسلول کوچک: % 26 پس از جراحی علاج‌بخش (برداشتن کامل تومور).
% 27 پس از درمان شیمی‌پرتودرمانی برای بیماری موضعی پیشرفته (پیشرفت در ناحیه) (22, 23). - استئوسارکوم (سرطان استخوان): % 11 - % 12 عود ناحیه‌ای.
% 5 - % 45 متاستاز (12). - سرطان تخمدان زنان: % 85 (3).
- سرطان پانکراس: % 36 پس از جراحی علاج‌بخش سرطان پانکراس (برداشتن کامل تومور)، در طول 1 سال.
% 38 خطر بازگشت ناحیه‌ای پس از شیمی‌درمانی ادجوانت بعد از جراحی، و % 46 خطر متاستاز دوردست (6, 7). - سرطان پروستات: خطرهای عود طی 10 سال پس از پروستاتکتومی (جراحی سرطان پروستات): % 24 برای بیماری کم‌خطر؛ % 40 برای بیماری با خطر متوسط؛ % 48 برای بیماری پرخطر (24).
- موضوع مرتبط: مرحله‌بندی و گروه‌های خطر در سرطان پروستات - سارکوم بافت نرم: % 50 پس از شیمی‌درمانی محافظتی بعد از جراحی. در بیماری پیشرفته نزدیک به % 100 (4).
- سرطان تیروئید: در سرطان تیروئید تمایزیافته تا % 30.
% 8 - % 14 پس از جراحی سرطان مدولاری تیروئید (25, 26).
آیا آزمایش‌هایی برای محاسبه خطر بازگشت سرطان وجود دارد؟
احتمال بازگشت سرطان‌ها، تا همین اواخر فقط براساس ویژگی‌های بالینی بیمار (سن، قطر تومور) و ویژگی‌های آسیب‌شناختی تومور (درجه، Ki67 و غیره) برآورد می‌شد، اما امروزه با آزمایش‌های ژنومی دستیابی به نتایج دقیق‌تر آغاز شده است. این آزمایش‌ها تاکنون برای پستان، کولون و پروستات یعنی سرطان این اعضا توسعه یافته‌اند؛ بااین‌حال، گسترده‌ترین کاربرد بالینی آن‌ها در سرطان پستان بوده است. شناخته‌شده‌ترین آزمایش ژنومی اندازه‌گیری خطر بازگشت سرطان، Oncotype Dx یا نمره بازگشت تومور است. در این آزمایش، با بررسی فعالیت 21 ژن در تومور پستان، خطر عود در سرطان پستان مرحله اولیه محاسبه می‌شود و پیش‌بینی می‌شود آیا بیمار از شیمی‌درمانی سود خواهد برد یا خیر.
در پایان، هنگام صحبت از احتمال بازگشت یک سرطان،
- باید در نظر داشت میزان عود بسته به مرحله، نوع و زیرگروه سرطان، عوامل ژنتیکی، عوامل مربوط به بیمار و درمان‌ها بسیار متفاوت است و
- نباید فراموش کرد بیشتر این برآوردها براساس داده‌های گذشته‌اند و به‌ویژه سهم گزینه‌های درمانی جدید هنوز در این محاسبات لحاظ نشده است.
سرطان، گروهی عظیم است که تعداد انواع آن همراه با زیرگروه‌ها به 1000 می‌رسد و حاصل فرایندهای زیستی و ژنتیکی بسیار پیچیده است؛ یک گروه بیماریاست. هرچند هنوز همه سرطان‌ها کاملاً درمان‌پذیر نیستند ، در انکولوژی پیشرفت‌ها هر روز کمک بهتری به زندگی بیماران می‌کنند. بااین‌حال، تا زمانی که زندگی وجود دارد، سرطان و عودهای این بیماری نیز وجود خواهند داشت. بنابراین آگاه کردن بیمار و نزدیکان او درباره عود مهم است، زیرا این آگاهی می‌تواند ترس از بازگشت را در میان بیماران کاهش دهد.
*
منابع
Fear of cancer recurrence: a practical guide for clinicians.
Oncology (Williston Park). 2018.
2. Nabors LB, Portnow J, Baehring J, et al.
Central Nervous System Cancers, Version 1.2018. NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology.
March 20, 2018.
3. Corrado G, Salutari V, Palluzzi E, Distefano MG, Scambia G, Ferrandina G.
Optimizing treatment in recurrent epithelial ovarian cancer.
Expert Rev Anticancer Ther. 2017.
4. Casali PG.
Adjuvant chemotherapy for soft tissue sarcoma.
Am Soc Clin Oncol Educ Book. 2015.
5. Flaig TW, Spiess PE, Agarwal N, et al.
Bladder Cancer, Version 5.2018. NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology. July 3, 2018.
6. Nishio K, Kimura K, Amano R, et al.
Preoperative predictors for early recurrence of resectable pancreatic cancer.
World J Surg Oncol. 2017.
7. Fischer R, Breidert M, Keck T, Makowiec F, Lohrmann C, Harder J.
Early recurrence of pancreatic cancer after resection and during adjuvant chemotherapy.
Saudi J Gastroenterol. 2012
8. Li S, Young KH, Medeiros LJ.
Diffuse large B-cell lymphoma.
Pathology. 2018
9. Chihara D, Fanale MA, Miranda RN, et al.
The survival outcome of patients with relapsed/refractory peripheral T-cell lymphoma-not otherwise specified and angioimmunoblastic T-cell lymphoma.
Br J Haematol. 2017
10. Goss PE, Ingle JN, Pritchard KI, et al.
Extending aromatase-inhibitor adjuvant therapy to 10 years.
N Engl J Med. 2016
11. Brookman-May SD, May M, Shariat SF, et al.
Time to recurrence is a significant predictor of cancer-specific survival after recurrence in patients with recurrent renal cell carcinoma--results from a comprehensive multi-centre database (CORONA/SATURN-Project).
BJU Int. 2013
12. Cipriano C, Griffin AM, Ferguson PC, Wunder JS.
Developing an evidence-based followup schedule for bone sarcomas based on local recurrence and metastatic progression.
Clin Orthop Relat Res. 2017
13. Townsend W, Linch D.
Hodgkin's lymphoma in adults.
Lancet. 2012
14. Glimelius I, Diepstra A.
Novel treatment concepts in Hodgkin lymphoma.
J Internal Med. 2016.
15. Alexander TB, Wang L, Inaba H, et al.
Decreased relapsed rate and treatment-related mortality contribute to improved outcomes for pediatric acute myeloid leukemia on successive clinical trials.
Cancer. 2017
16. Colleoni M, Sun Z, Price KN, et al.
Annual hazard rates of recurrence for breast cancer during 24 years of follow-up: results from the International Breast Cancer Study Group Trials I to V.
J Clin Oncol. 2016
17. Pugh SA, Shinkins B, Fuller A, et al.
Site and stage of colorectal cancer influence the likelihood and distribution of disease recurrence and postrecurrence survival: data from the FACS randomized controlled trial.
Ann Surg. 2016
18. Brockstein B, Haraf DJ, Rademaker AW, et al.
Patterns of failure, prognostic factors and survival in locoregionally advanced head and neck cancer treated with concomitant chemoradiotherapy: a 9-year, 337-patient, multi-institutional experience.
Ann Oncol. 2004
19. Santini D, Santoni M, Conti A, et al.
Risk of recurrence and conditional survival in complete responders treated with TKIs plus or less locoregional therapies for metastatic renal cell carcinoma.
Oncotarget. 2016
20. Hunger SP, Mullighan CG.
Acute lymphoblastic leukemia in children.
N Engl J Med. 2015
21. Rockberg J, Amelio JM, Taylor A, Jörgensen L, Ragnhammar P, Hansson J.
Epidemiology of cutaneous melanoma in Sweden—Stage-specific survival and rate of recurrence.
Int J Cancer. 2016
22. Maurizi G, D'Andrilli A, Ciccone AM, et al.
Margin distance does not influence recurrence and survival after wedge resection for lung cancer.
Ann Thorac Surg. 2015
23. Ochiai S, Nomoto Y, Watanabe Y, et al.
The impact of epidermal growth factor receptor mutations on patterns of disease recurrence after chemoradiotherapy for locally advanced non–small cell lung cancer: a literature review and pooled analysis.
J Radiation Res. 2016
24. Kurbegovic S, Berg KD, Thomsen FB, et al.
The risk of biochemical recurrence for intermediate-risk prostate cancer after radical prostatectomy.
Scand J Urol. 2017
25. Haddad RI, Nasr C, Bischoff L, et al.
Thyroid Carcinoma, Version 1.2018. NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology. May 22, 2018.
26. Momin S, Chute D, Burkey B, Sscharpf J.
Prognostic variables affecting primary treatment outcome for medullary thyroid cancer.
Endocr Pract. 2017
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.