درمان سارکوم بافت نرم با داروی هدفمند آنلوتینیب

سارکوم‌های بافت نرم، از بافت‌های حمایتی موسوم به مزانشیم منشأ می‌گیرند و با زیرگروه‌های متعدد، یک تومور نادر گروه از آن هستند. گرچه افراد هر سنی را درگیر می‌کنند، فراوانی زیرگروه‌های سارکوم از کودکی تا بزرگسالی به‌طور چشمگیری متفاوت است.

درمان اصلی سارکوم جراحی است و شیمی‌درمانی و / یا پرتودرمانی نیز می‌تواند به آن اضافه شود. در این سرطان‌های نادر بافت نرم، گزینه‌های درمانی تأییدشده کم‌اند. برخی زیرگروه‌ها به شیمی‌درمانی اندک یا اصلاً پاسخ نمی‌دهند، درحالی‌که برخی بهتر پاسخ می‌دهند؛ میزان پاسخ به پرتودرمانی نیز متغیر است. در دو دهه اخیر، داروهای هوشمند با هدف مولکولی و ایمنی‌درمانی‌ها که درمان بسیاری سرطان‌ها را تغییر داده‌اند، تاکنون در سارکوم اثربخشی محدودی داشته‌اند. به‌طوری‌که فقط 2 داروی هدفمند [اولاراتوماب (Lartuvo) و پازوپانیب (Votrient)] برای سارکوم دارای تأیید FDA هستند، اما هنوز هیچ ایمنی‌درمانیبرای درمان سارکوم تأیید نشده است.

در شکل زیر، برخی زیرگروه‌های سارکوم بافت نرم دیده می‌شوند.

مهارکننده تیروزین کیناز جدید با هدف مولکولی و امیدبخش برای درمان سارکوم: آنلوتینیب

به‌عنوان تک‌دارو، آنلوتینیباثربخشی‌اش در پژوهشی با نام ALTER0203 که یک کارآزمایی بالینی فاز-2B بود بررسی شد و نتایج در کنگره ESMO 2018به‌صورت پوستر ارائه شد. پیامد اصلی مورد سنجش، بقای بدون پیشرفت (مدت کنترل بیماری با درمان) تعیین شد. همچنین ارتباط اثربخشی آنلوتینیب در سارکوم بافت نرم پیشرفته با سن بیمار، تعداد خطوط درمان قبلی و کاهش دوز ارزیابی شد.

نتایج مطالعه

• در مطالعه ALTER0203 در مجموع 158 بیمار آنلوتینیب دریافت کردند. از زیرگروه‌های سارکوم بافت نرم آلوئولار و سارکوم سلول روشن، 20 بیمار پیش از مطالعه هیچ درمان دیگری نگرفته بودند؛ 84 بیمار قبلاً 1 خط شیمی‌درمانی و 54 بیمار قبلاً دست‌کم 2 خط درمان گرفته بودند.
• میانه بقای بدون پیشرفت در مقایسه بیماران بدون درمان قبلی یا دارای 1 خط درمان، با بیماران دارای دست‌کم 2 خط درمان قبلی مشابه بود (6.7 ماه در برابر 6.3 ماه).
• در مقایسه افراد کمتر از 65 سال و افراد 65 ساله و بالاتر، میانه بقای بدون پیشرفت با آنلوتینیب نیز مشابه بود (به‌ترتیب 6.3 و 5.9 ماه).
• بین میانه بقای بدون پیشرفت بیمارانی که دوز آنلوتینیب در طول درمان دست‌کم 1 بار کاهش یافته بود و کسانی که دوزشان کم نشده بود تفاوت آشکاری وجود داشت؛ در گروه کاهش دوز 10.4 ماه در برابر 5.7 ماه در گروه بدون کاهش دوز. کاهش دوز داروهای سرطان، اقدامی است که هنگام بروز عارضه دارویی انجام می‌شود. به نظر می‌رسد برای آنلوتینیب، بروز عوارض هم‌زمان نشانه اثر ضدسرطانی دارو نیز هست.

در نتیجه، در بیمارانی که دست‌کم 1 بار به کاهش دوز نیاز داشتند، بقای طولانی‌تر مشاهده شد؛ همچنین آنلوتینیب مستقل از تعداد خطوط درمان قبلی یا سن بیمار مؤثر بود. بدین‌شکل، آنلوتینیب دارویی هدفمند با احتمال بالای تأیید آینده برای درمان سارکوم بافت نرم به نظر می‌رسد. نتایج کارآزمایی فاز-3 تعیین خواهد کرد آیا این مولکول کوچک ضدسرطان از دسته مهارکننده تیروزین کیناز وارد درمان عملی سارکوم می‌شود یا نه.

سازوکار اثر آنلوتینیب چیست؟

در شکل زیر، می‌توان دید مولکول کوچک آنلوتینیب درون سلول، از طریق کدام تیروزین کیناز گیرنده‌ها رشد و تکثیر سلولی را مهار می‌کند.