درمان کمکی چیست؟
در این مقاله
درمان کمکی
درمان کمکی، اقداماتی برای کاهش خطر عود (تکرار) سرطان پس از درمان اصلی سرطان است. این درمان با توجه به اندازه، ویژگی‌ها و گسترش تومور، با استفاده از روش‌هایی که به‌عنوان درمان پیشگیرانه به کار می‌روند، پیشگیرانه (شامل شیمی‌درمانی، هورمون‌درمانی، داروهای هدفمند و پرتودرمانی) با هدف کاهش احتمال عود سرطان انجام می‌شود.
یکی از اصطلاحات پزشکی که بیشترین پرسش را ایجاد می‌کند
تشخیص سرطان و روند درمان آن، برای بیمار، نزدیکان بیمار و گاهی حتی پزشک، فرایندی بسیار دشوار برای مدیریت است. پزشکان اغلب در زندگی روزمره خود تمایل زیادی به استفاده از اصطلاحات پزشکی دارند. این اصطلاحات پزشکی گاهی انگلیسی و گاهی لاتین هستند. اصطلاحاتی که پزشکان در زندگی روزمره خود به‌عنوان زبان گفتاری به‌طور مکرر استفاده می‌کنند، ممکن است بر ارتباط با بیمار تأثیر منفی بگذارند. بیمار با پرسش‌های فراوان در ذهن خود، گفته‌های پزشک را انجام می‌دهد، اما پاسخ پرسش‌هایش را دریافت نمی‌کند. او به‌هرحال برای نخستین بار با بیماری‌ای مانند سرطان مواجه شده است؛ و اگر اطلاعات کافی درباره ساختار آناتومیک بدن و اصطلاحات پزشکی رایج نداشته باشد، پرسش‌هایش بیشتر شده و در ذهنش سردرگمی ایجاد می‌شود. بیمار و نزدیکان او اغلب نمی‌توانند بسیاری از جزئیات مربوط به بیماری سرطان و سپس درمان پیشنهادی پزشک را به‌طور کامل درک کنند. به همین دلیل، لازم است اصطلاحات و عبارت‌های پزشکی مرتبط با سرطان که برای بیمار اهمیت حیاتی دارند، هر از گاهی برای آنان توضیح داده شوند.
امروز می‌خواهم توضیح دهم درمان کمکی چیست؛ یکی از اصطلاحاتی که پزشکان به‌طور مکرر به کار می‌برند و بیماران ما در درمان سرطان در درک آن دشواری دارند.
درمان کمکی چیست؟
در چه شرایطی و برای چه کسانی استفاده می‌شود؟
درمان کمکی، روشی درمانی است که در بیماری سرطان به درمان اصلی کمک می‌کند. برای مثال، در سرطان پستان، روش اصلی درمان، مداخله جراحی است. اگر سرطان پستان در مراحل اولیه و پیش از گسترش به بخش‌های مختلف بدن تشخیص داده شود، درمان اصلی، مداخله جراحی است که با برداشتن بخشی از پستان یا تمام آن و غدد لنفاوی زیربغل انجام می‌شود. جراح برای آگاهی از وجود روشی درمانی که بتواند احتمال عود بیماری در آینده را محاسبه و کاهش دهد، بیمار را به انکولوژیست پزشکی ارجاع می‌دهد. انکولوژیست پزشکی هنگام ارزیابی بیمار پس از عمل، با بررسی اندازه تومور پستان، ویژگی و ماهیت تومور و گسترش آن به غدد لنفاوی زیربغل، میزان خطر عود را محاسبه می‌کند. عاملی که احتمال عود را تعیین می‌کند، در واقع حرکت سلول‌هایی است که هنگام شکل‌گیری تومور با چشم نمی‌توانیم ببینیم، به نواحی دورتر از پستان و زیربغل، مانند ریه، کبد و استخوان. با در نظر گرفتن مراحل بیماری، این‌طور نیست که هر بیماری سرطانی در آینده عود کند. اما معمولاً در بیمارانی که احتمال عود در آنان %10 و بیشتر است، در صورت حساس بودن سرطان به هورمون، درمان‌های هورمونی، شیمی‌درمانی و داروهای هدفمند اضافه می‌شود. در اینجا، ویژگی تومور اهمیت زیادی دارد. برای مثال، حساس بودن تومور به هورمون زنانه یا برخی انواع داروها که آن‌ها را داروهای هدفمند می‌نامیم، یکی از عواملی است که درمان کمکی پس از عمل را تعیین می‌کند. بر اساس این موارد، محاسبه خطر انجام می‌شود. اگر اندازه تومور از 1 cm بزرگ‌تر باشد، به غدد لنفاوی زیربغل گسترش یافته باشد و/یا تومور ویژگی‌های نامطلوبی داشته باشد، احتمال عود بیماری در آینده می‌تواند %10 و بیشتر باشد. به‌ویژه در انواع سرطان‌هایی که احتمال عود در دوره 5 ساله آینده بیش از %10 است، مایل هستیم شیمی‌درمانی پیشگیرانه، یعنی درمان کمکی، ارائه دهیم. علت این است که شکل‌گیری سرطان به سابقه‌ای در حدود 3-5 سال بازمی‌گردد. توموری که به اندازه مشخصی رسیده است، ممکن است به‌مرور زمان به غدد لنفاوی سرایت کند و حتی سلول‌های سرطانی از طریق خون به اندام‌های دیگر بدن بروند و در آنجا مستقر شوند. ما نمی‌توانیم تومور را در آزمایش‌های تصویربرداری پیش از آنکه از 1-3 mm فراتر رود ببینیم و وجود سلول‌هایی را که نمی‌بینیم، تنها می‌توانیم به‌صورت احتمالی محاسبه کنیم.
برای مثال؛ اگر با انجام یک محاسبه ریاضی بگوییم احتمال عود سرطان در حدود %30 است، این بدان معناست که اگر 100 بیمار مشابه آن بیمار پس از عمل، بدون دریافت هیچ درمانی تحت پیگیری قرار گیرند، بیماری در 30 نفر از آنان طی 5 سال آینده دوباره ظاهر شده و عود خواهد کرد و 70 بیمار بدون عود بیماری به زندگی خود ادامه خواهند داد. بنابراین، هدف از درمان پیشگیرانه‌ای که آن را درمان کمکی می‌نامیم این است که چون نمی‌توانیم آن 30 بیماری را که سرطان در او عود خواهد کرد شناسایی کنیم، با درمان کردن تمام 100 بیمار، جان بخشی از 30 بیماران را نجات دهیم. در سرطان پستان، هر یک از شیمی‌درمانی، هورمون‌درمانی و درمان با داروهای هدفمند که با هدف پیشگیری ارائه می‌شوند، خطر عود را تقریباً به میزان %20-30 کاهش می‌دهند. همچنین در انواع سرطان‌هایی مانند سرطان کولون (روده بزرگ)، ریه و معده، پس از انجام درمان جراحی در بیمارانی که احتمال عود بالایی دارند، درمان‌های کمکی (شیمی‌درمانی) برای کاهش این خطر و در کمک به درمان اصلی انجام می‌شوند.
شیمی‌درمانی، هورمون‌درمانی یا درمان با داروهای هدفمند که به‌عنوان درمان پیشگیرانه انجام می‌شوند، درمان‌های سیستمیک هستند و بر تمام بدن تأثیر می‌گذارند. اما پرتودرمانی کمکی در بیمارانی که احتمال عود موضعی در آنان بالاست، احتمال عود را در محل قرارگیری تومور کاهش می‌دهد.
عوارض جانبی درمان کمکی
بسته به روش درمانی انجام‌شده متفاوت است. تهوع، استفراغ، ریزش مو، کاهش مقادیر خونی و خطر عفونت، شایع‌ترین عوارض جانبی هستند که با آن‌ها مواجه می‌شویم. همچنین، از آنجا که ممکن است عملکرد تخمدان‌ها را در زنان بارور یا کودکان کم‌سن مختل کند، در بیمارانی که می‌خواهند در آینده صاحب فرزند شوند، باید حتماً اقداماتی برای حفظ باروری انجام شود. افزون بر این، با استفاده از داروهای افزایش‌دهنده سلول‌های خونی و داروهای پیشگیری‌کننده از تهوع و استفراغ می‌توان عوارض جانبی را کاهش داد. همچنین در شیمی‌درمانی‌ای که موجب ریزش مو می‌شود، با اعمال پرفیوژن سرد روی پوست سر می‌توان از موها محافظت کرد یا با استفاده از اقدامات زیبایی مانند کلاه‌گیس و/یا روسری برای موهایی که در این دوره می‌ریزند، می‌توان این وضعیت آزاردهنده برای بیمار را اصلاح کرد. عوارض جانبی ویژه هورمون‌درمانی و درمان با داروهای هدفمند نیز وجود دارد. این عوارض، بسته به ویژگی داروی مورد استفاده متفاوت هستند.
برای مثال؛ در هورمون‌درمانی ممکن است گرگرفتگی و افزایش پوکی استخوان رخ دهد و دردهای عضلانی و مفصلی دیده شود. بیمارانی که با چنین شرایطی مواجه می‌شوند، می‌توانند با مراجعه به پزشک خود، برای عوارض جانبی ایجادشده درمان دریافت کنند.
درک مفهوم درمان کمکی برای بیمار و نزدیکان او بسیار دشوار است. تصور کنید... بیمار شما جراحی شده و جراحِ انجام‌دهنده عمل گفته است که تومور را به‌طور کامل برداشته است. پس چرا باید شیمی‌درمانی یا هورمون‌درمانی دریافت کنم؟ چرا باید از داروی هدفمند استفاده کنم؟ پرسش‌های فراوانی از این دست در ذهن بیمار شکل می‌گیرد. واقعاً برای فردی که برای نخستین بار با سرطان مواجه می‌شود، درک و پذیرفتن این مفهوم بسیار دشوار است. بنابراین، باید به‌طور جامع برای بیمار و خانواده او توضیح داده شود که چرا درمان کمکی ضروری است و در صورت امکان، درباره جنبه‌های مثبت و منفی آن گفت‌وگو شود. هرچه بیمار هدف درمان را بهتر درک کند، مقابله با مشکلاتی که پیش روی ما قرار می‌گیرند یا پیشگیری از برخی شرایط نامطلوبی که ممکن است در آینده ایجاد شوند، آسان‌تر خواهد بود.
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.