ალცჰაიმერის დაავადების ადრეული დიაგნოსტიკა სისხლის ანალიზით
ამ სტატიაში
ალცჰაიმერის დაავადება უმეტესად ხანდაზმულ ადამიანებში ვლინდება და დემენციის (ჭკუასუსტობის) ყველაზე გავრცელებული ფორმაა. მიუხედავად ნელი პროგრესირებისა, ალცჰაიმერი ისეთი დაავადებაა, რომლის დიაგნოსტირებაც ადრეულ ასაკში ვერ ხერხდება.
თუმცა ახლახან ალცჰაიმერის ადრეულ დიაგნოსტიკაზე ძალიან იმედისმომცემი სტატია გამოქვეყნდა. 2021 წლის დეკემბრის Neurology ჟურნალში გამოქვეყნებულ სტატიაში ალცჰაიმერის ადრეულ გამოვლენაში გამოყენებული მაღალი სიზუსტის სისხლის ტესტის შესახებ იყო საუბარი. გენეტიკურ რისკფაქტორებთან ერთად შეფასებისას ეს ტესტი ალცჰაიმერის დემენციის რისკის მქონე პირებში რაიმე სიმპტომის გამოვლენამდე 93%-მდე სიზუსტით დაავადების გამოვლენას უზრუნველყოფს.
Washington University School of Medicine-ში შემუშავებული ეს სისხლის ტესტი სამ კონტინენტზე დაახლოებით 500 პაციენტის მომცველ კვლევაში გამოიყენეს. მან ალცჰაიმერის ადრეული ნიშნების გამოვლენაში მაღალი ეფექტიანობა აჩვენა და დამატებითი მტკიცებულებაც შექმნა იმისთვის, რომ ტესტი რუტინული სკრინინგისთვის განიხილონ.
სისხლის ტესტის უპირატესობა სტანდარტულ დიაგნოსტიკასთან შედარებით
დღეს ალცჰაიმერის დიაგნოსტიკის ოქროს სტანდარტად მიჩნეული მეთოდია ტვინის შეფასება რადიოაქტიური სკანირებით (PET). თუმცა თითოეული სკანირების საშუალო ღირებულება საკმაოდ მაღალია. სხვა ფართოდ გამოყენებული ტესტი თავზურგტვინის სითხეში ამილოიდ-ბეტასა და ტაუ ცილის დონეებს აანალიზებს. ეს ტესტიც როგორც ხარჯის, ისე წელის მიდამოში ნემსით ჩარევის გამო შეიძლება ისეთი მეთოდი იყოს, რომლის ატანაც ზოგ პაციენტს არ სურს.
მკვლევრებს სურდათ ალცჰაიმერის იაფი და ადვილად ხელმისაწვდომი სისხლის ტესტის შექმნა ტვინში დაავადების არსებობისა და პროგრესირების შესაფასებლად გამოყენებული ძვირი და რთული მეთოდების ალტერნატივად. საბოლოოდ, Bateman-ისა და მისი კოლეგების მიერ შემუშავებული სისხლის ტესტით შესაძლებელი გახდა სისხლში ამილოიდ-ბეტა ცილების Aβ42-ისა და Aβ40-ის დონეების თანაფარდობით იმის შეფასება, დაიწყო თუ არა ტვინში ამილოიდური ფოლაქების დაგროვება. მეტიც, სისხლის ტესტი ამას მაღალი წარმატების მაჩვენებლით ასრულებდა.
ახალი სისხლის ტესტის სიზუსტე
ტესტის სიზუსტის დასადასტურებლად მკვლევრებმა ის აშშ-ში, ავსტრალიასა და შვედეთში მიმდინარე ალცჰაიმერის კვლევებში ჩართული პირების სისხლის ნიმუშებზე გამოიყენეს. დადასტურდა, რომ Aβ42/Aβ40 სისხლის ტესტი სამივე კვლევაში როგორც მეხსიერების დაკარგვის მქონე, ისე მის გარეშე პირებისთვის ძალიან ზუსტ და თანმიმდევრულ შედეგებს იძლეოდა.
როცა სისხლში ამილოიდის დონეები ალცჰაიმერის სხვა მნიშვნელოვან რისკფაქტორთან (APOE4 გენეტიკური ვარიანტის არსებობასთან) გაერთიანდა, სისხლის ტესტის სიზუსტე ტვინის ვიზუალიზაციასთან შედარებით 88%, ხოლო ლუმბალურ პუნქციასთან შედარებით 93% აღმოჩნდა.
Bateman-მა, მათ მიერ შემუშავებული სისხლის ტესტის გამოყენებაზე საუბრისას: „ეს სისხლის ტესტი ალცჰაიმერის კვლევასა და დიაგნოსტიკას დიდ მხარდაჭერას უწევს, კლინიკური ცდებისთვის პაციენტების გამოვლენის დროსა და ხარჯს მნიშვნელოვნად ამცირებს და მკურნალობის ახალი ვარიანტების შემუშავებას ხელს უწყობს“ თქვა. „როცა ახალი პრეპარატები ბაზარზე გამოჩნდება, სისხლის ტესტმა შეიძლება განსაზღვროს, ვის მოუტანს მკურნალობა სარგებელს, მათ შორის დაავადების ძალიან ადრეულ სტადიაზე მყოფებსაც.“
- დაკავშირებული თემა: ცხოვრების რომელი ჯანსაღი ჩვევები ამცირებს ალცჰაიმერის რისკს?
წყაროები
2. Validation of Plasma Amyloid-β 42/40 for Detecting Alzheimer Disease Amyloid Plaques. Neurology. First published Dec. 14, 2021, https://medicine.wustl.edu/news
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.