ამცირებს თუ არა პროსტატის კიბოს დროს მოწინავე ტექნოლოგიური მკურნალობა სიცოცხლისთვის საფრთხეს?

JAMA-ში გამოქვეყნებულმა კვლევის შედეგებმა ხაზი გაუსვა, რომ პროსტატის კიბოს მქონე პაციენტებისთვის სასურველი მოწინავე ტექნოლოგიური მკურნალობის მეთოდების გამოყენება ყოველდღიურად მატულობს და ეს ვითარება შესაფასებელია.

პროსტატის კიბო მსოფლიოში ყველაზე გავრცელებულ კიბოს ტიპებს შორის მეხუთე ადგილს იკავებს, ჩვენს ქვეყანაში კი მამაკაცებში ფილტვის კიბოს შემდეგ მეორე ადგილზეა.

სამეცნიერო მიღწევები ტექნოლოგიურ განვითარებას უძღვის წინ და მკურნალობაში გამოყენებული ტექნოლოგიებიც პარალელურად ვითარდება. პროსტატის კიბოს სამკურნალო მოწინავე მეთოდები, როგორიცაა ინტენსივობით მოდულირებული რადიოთერაპია (IMRT) და რობოტული პროსტატექტომია, ადრეული პროსტატის კიბოს მქონე მამაკაცებში სასურველ არჩევანად იქცა. მიუხედავად ამისა, JAMA-ში გამოქვეყნებული კვლევის შედეგები მიუთითებს, რომ პროსტატის კიბოს მქონე პაციენტთა ნაწილმა მაინც შეიძლება ამ მეთოდებით სარგებელი ვერ მიიღოს.

პროსტატის კიბო მამაკაცებში ასაკის მატებასთან დაკავშირებული დაავადებაა. ბევრ ხანდაზმულ მამაკაცში შესაძლო პროსტატის კიბო შეიძლება წლების განმავლობაში უსიმპტომოდ დარჩეს და არ გამოვლინდეს. ამასთან, ხანდაზმულ მამაკაცებში პროსტატის კიბო დაახლოებით 20%-ს უვითარდება და ამ მაჩვენებლის მხოლოდ 3%-ს ემუქრება პროსტატის კიბოთი სიკვდილის რისკი.

ადრეული პროსტატის კიბოს მკურნალობა საკამათო საკითხია, რადგან დღემდე საკმარისი მტკიცებულება არ არსებობს, რომ აგრესიული მკურნალობა სიცოცხლეს ახანგრძლივებს. გარდა ამისა, მკურნალობამ შეიძლება ხანგრძლივი გვერდითი მოვლენები, მაგალითად შარდის შეუკავებლობა და იმპოტენცია, გამოიწვიოს. აქტიური დაკვირვების ან მჭიდრო მეთვალყურეობის მსგავსი უფრო კლასიკური მიდგომების ამრჩევი ფრთხილი პაციენტები სიმპტომების გამოჩენამდე და/ან დაავადების პროგრესირებამდე აგრესიულ მეთოდებს არ ემხრობიან. ასეთი ზომიერი მიდგომები პაციენტებს არასაჭირო მკურნალობისა და ხანგრძლივი გვერდითი მოვლენებისგან იცავს.

მკურნალობის ტექნოლოგიების განვითარებასთან ერთად სულ უფრო მეტ პროსტატის კიბოს მქონე პაციენტს მათი გამოყენება სურს. მკვლევრებმა რეტროსპექტიული კოჰორტული კვლევა ჩაატარეს, რათა სიცოცხლისთვის დაბალი საფრთხის მქონე პროსტატის კიბოთი დაავადებულ მამაკაცებზე დაეკვირვებინათ და ადრე გამოყენებული სტანდარტული მეთოდების — გარეგანი რადიოთერაპიისა და ღია რადიკალური პროსტატექტომიის — გამოყენება მოწინავე ტექნოლოგიებისთვის — IMRT-ისა და რობოტული პროსტატექტომიისთვის — შეედარებინათ და შეეფასებინათ.

ამერიკის ჯანმრთელობის დაზღვევის მონაცემთა ბაზიდან შეისწავლეს 2004 და 2009 წლებს შორის პროსტატის კიბოს დიაგნოზის მქონე მამაკაცები: 23,633 პაციენტს IMRT ჩაუტარდა, 3,926-ს გარეგანი რადიოთერაპია, 5,881-ს რობოტული პროსტატექტომია, 6,123-ს ღია რადიკალური პროსტატექტომია, ხოლო 16,384 მხოლოდ დაკვირვების ქვეშ იმყოფებოდა. მონაცემთა შესწავლის შედეგები საზოგადოებას გაუზიარეს. 2010 წლის დეკემბერში დასრულებული დაკვირვებით, დაბალი რისკის პროსტატის კიბო განისაზღვრა როგორც კლინიკური სტადია T2a, ბიოფსიაში Gleason-ის ქულა 6 და პროსტატის სპეციფიკური ანტიგენის დონე 10ng/mL. შედეგების მიხედვით, დაბალი რისკის კიბოს დროს მოწინავე ტექნოლოგიების გამოყენება 2004 წლის 32%-დან 2009 წელს 44%-მდე გაიზარდა. მეტიც, კიბოსგან დამოუკიდებელი სიკვდილის მაღალი რისკის მქონე მამაკაცებში მოწინავე ტექნოლოგიის არჩევა 2004 წლის 36%-დან 2009 წელს 57%-მდე ავიდა. დაბალი ონკოლოგიური და მაღალი არაონკოლოგიური სიკვდილის რისკის მქონე მამაკაცებში ეს მაჩვენებელი 2004 წლის 25%-დან 2009 წელს 34%-მდე გაიზარდა; პროსტატის კიბოთი სიკვდილის რისკის არმქონე მამაკაცებში კი მოწინავე ტექნოლოგიების გამოყენება 2004 წელს 13% იყო და 2009 წელს 24%-მდე გაიზარდა. მთლიანობაში, ბოლო წლებში მოწინავე ტექნოლოგიებისადმი მიდრეკილება 85%-ით გაიზარდა. იმავე პერიოდში ამ ჯგუფში სტანდარტულ მეთოდებად ცნობილი მკურნალობის გამოყენება 11%-დან 3%-მდე შემცირდა. როგორც ჩანს, სარგებლის მიუხედავად, კლასიკური გარეგანი, ანუ ექსტერნალური რადიოთერაპია IMRT-მ ჩაანაცვლა, ღია რადიკალური პროსტატექტომია კი რობოტულმა პროსტატექტომიამ.

მკვლევრებმა დაასკვნეს, რომ 2004-2009 წლებში დიაგნოზდასმულ, დაბალი რისკის პროსტატის კიბოს მქონე მამაკაცებში მოწინავე ტექნოლოგიების გამოყენება გაიზარდა. ამ კვლევის შემდეგი ნაბიჯი იქნება უკეთ გარკვევა, პროსტატის კიბოს რომელი პაციენტი მიიღებს სარგებელს მკურნალობით. მეორე ნაბიჯზე თითოეულ პაციენტში კიბოს ბიოლოგიური აგრესიულობა უნდა შეფასდეს, რათა მკურნალობის საჭიროების მქონე პირები გამოირჩეს.

ახალი ტექნოლოგიები ჩვენს ცხოვრებაში ყოველთვის აღფრთოვანებას იწვევს და მომავლისადმი მეტ იმედს გვაძლევს. თუმცა ამ ტექნოლოგიებისთვის პაციენტის სწორად შერჩევა და შერჩევის გასაადვილებელი სამეცნიერო მონაცემების მომწიფება უაღრესად მნიშვნელოვანია.