აუტიზმი და მისი კომპონენტები 1943 — კომპლექსური ნევროლოგიური დარღვევა
„ის თითების სტერეოტიპული მოძრაობებით დადიოდა და იღიმოდა. ოთახში შეყვანისას ადამიანებს ყურადღებას არ აქცევდა და დაუყოვნებლივ საგნებისკენ მიდიოდა.“
ეს აღწერები ავსტრიელი ფსიქიატრის Leo Kanner-ის მიერ 1943 წელს დაწერილ „Autistic Disturbances of Affective Contact“ (ემოციური კონტაქტის აუტისტური დარღვევები) სახელწოდების სტატიაშია. ეს სტატია აუტიზმის კვლევის ისტორიაში მნიშვნელოვანი გარდამტეხი ეტაპია. მასში აგრეთვე თანამედროვე მნიშვნელობით აუტიზმის ტერმინის პირველი გამოყენება გვხვდება. Kanner-ის მიერ 11 ბავშვში აღწერილი მრავალი მახასიათებელი დღესაც აუტისტური სპექტრის კომპონენტებადაა მიჩნეული.
აუტიზმი ქცევითი დარღვევაა, რომელიც სამი წლის ასაკამდე შეიძლება გამოვლინდეს და სოციალური ურთიერთქმედებისა და კომუნიკაციის უნარების დარღვევით ხასიათდება. აუტიზმის სპექტრში მრავალი ტიპია, მათ შორის ასპერგერის სინდრომი, რომლის მსგავსი ქცევების შესახებ გერმანელმა პედიატრმა Hans Asperger-მა 1944 წელს დაწერა. ასპერგერის სინდრომი კლასიკურ აუტიზმს ჰგავს, თუმცა ამ სინდრომის მქონე ბავშვების ენობრივი და კოგნიტური უნარები ჩვეულებრივ უკეთესია.
დაკავშირებული თემა: აუტიზმი — კავშირი ვაქცინებთან, სპეციალურ დიეტებთან და კიბოსთან
აუტიზმის დიაგნოზის მქონე ინდივიდთა რაოდენობა 1980-იანი წლებიდან მკვეთრად გაიზარდა ისეთი ფაქტორების გამო, როგორიცაა დიაგნოსტიკური პრაქტიკის ცვლილება და საზოგადოების მზარდი ინტერესი. აუტიზმის მქონე ბავშვებს ხშირად განმეორებადი ქცევა, შეზღუდული ინტერესები და ატიპური კვებითი ქცევა ახასიათებს.
სამწუხაროდ, ავსტრიაში დაბადებულმა ბავშვთა ფსიქოლოგმა Bruno Bettelheim-მა მცდარად გაავრცელა აზრი, რომ აუტიზმს ცივი, მხარდაუჭერელი მშობლები (განსაკუთრებით დედები, რომლებსაც მან „მაცივარი დედები“ უწოდა) იწვევდნენ. დღეს ვიცით, რომ აუტიზმი ძლიერი გენეტიკური საფუძვლის მქონე კომპლექსური ნევროლოგიური დარღვევაა და შეიძლება თავის ტვინის სისტემების განვითარების დროის დარღვევებს მოიცავდეს.
სიცოცხლის ადრეულ პერიოდში ინტენსიური ქცევითი თერაპია ზოგ აუტისტ ბავშვს შეიძლება დაეხმაროს ისეთი უნარების განვითარებაში, რომლებიც დარღვევასთან უკეთ გამკლავებასა და ურთიერთქმედებას უზრუნველყოფს. ზოგი ინდივიდი ვერანაირ კომუნიკაციას ვერ ამყარებს, მცირე ნაწილს კი მეხსიერების, ხელოვნების ან გამოთვლის წარმოუდგენელი უნარები შეიძლება ჰქონდეს. ამ სინდრომს „სავანტის სინდრომი“ ეწოდება. სტატისტიკის მიხედვით, აუტისტური დარღვევის მქონე ყოველი ათი ადამიანიდან ერთს სხვადასხვა ხარისხის ასეთი განსაკუთრებული უნარები აქვს.
სტატიის გამოსახულების განმარტება: აუტიზმის მქონე ინდივიდებს ზოგჯერ საგნების დაგროვების ან დალაგების საჭიროება უჩნდებათ. მაგალითად, ბავშვობაში შეიძლება საათობით თამაშობდნენ სათამაშო მანქანების გარკვეული ნიმუშებით დალაგებით.
სტატიაში მოხსენიებული ისტორიული პირები: Leo Kanner (1894–1981), Bruno Bettelheim (1903–1990), Hans Asperger (1906–1980)
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.