ბოლო 30 დღე – ონკოლოგთა სიცოცხლის ბოლოს მკურნალობის ტენდენციების დიდი განსხვავებები

როდესაც კიბოს მქონე პაციენტი სიცოცხლის დასასრულს უახლოვდება, კიბოს საწინააღმდეგო შემდგომი სისტემური მკურნალობის შეწყვეტამ შეიძლება მისი ცხოვრების ხარისხი გააუმჯობესოს. დაავადების პროგრესირებისას მკურნალობის გაგრძელების გადაწყვეტილებაში რისკისა და სარგებლის თანაფარდობა იცვლება; ეს განსაკუთრებით ხანდაზმულ და მოწყვლად პაციენტებშია გამოხატული, რადგან პოტენციური სარგებელი მცირდება, გვერდითი მოვლენები და რისკები კი მეტ წონას იძენს. 

მკურნალობა, რომელსაც სიცოცხლის ბოლოს სარგებელზე მეტი ზიანი მოაქვს

კლინიკური გაიდლაინები და ხარისხის გაუმჯობესების ინიციატივები სიცოცხლის ბოლო ეტაპზე უსარგებლო ქიმიოთერაპიის ჭარბი გამოყენების შემცირებას ისახავდა მიზნად და ამას ონკოლოგიური მოვლის ხარისხისა და ღირებულების გაზრდის მთავარ გზად ასახელებდა. თუმცა სიცოცხლის ბოლოს ახალი თერაპიების ხელმისაწვდომობისა და გამოყენების სწრაფი ზრდა შეშფოთებას აქტუალურს ტოვებს, რადგან მათთან დაკავშირებული გაიდლაინები შეზღუდულია.

მკურნალობის შეწყვეტის გადაწყვეტილება კლინიკურ მონაცემებსა და პაციენტის არჩევანს უნდა ეფუძნებოდეს. თუმცა პაციენტებისა და ოჯახების სურვილებიც და სიცოცხლის ბოლოს სისტემური თერაპიის დანიშვნისადმი ონკოლოგთა მიდრეკილებაც მკურნალობის გაგრძელებაზე მნიშვნელოვან გავლენას შეიძლება ახდენდეს.

აშშ-ის Rutgers-ის უნივერსიტეტის ჯანდაცვის ეკონომიკის განყოფილების პროფესორის, დოქტორი Ayşe Akıncıgil-ის და მისი კოლეგების კვლევა 2024 წლის 30 ივლისს Cancer ჟურნალში გამოქვეყნდა. მან აჩვენა, რომ სიცოცხლის ბოლო 30 დღეში სისტემური კიბოს მკურნალობის ჩატარების მხრივ ონკოლოგებს შორის დიდი განსხვავებებია. კერძოდ, მაღალი დანიშვნის მიდრეკილების მქონე ონკოლოგების პაციენტებს სისტემური მკურნალობის მიღების ოთხნახევარჯერ მეტი ალბათობა აქვთ.

კვლევის დიზაინი

მკვლევრებმა SEER-Medicare მონაცემთა ბაზა გამოიყენეს, რომელიც 2012-დან 2017 წლამდე კიბოთი გარდაცვლილთა ინფორმაციას შეიცავდა. კვლევაში შევიდა 960 ონკოლოგის მიერ ნამკურნალები ძუძუს, ფილტვის, კოლორექტალური ან პროსტატის კიბოს მქონე 17609 პაციენტი. სიცოცხლის ბოლო 180 დღეში მათ სისტემური კიბოს მკურნალობის სულ მცირე ერთი მოთხოვნის ჩანაწერი უნდა ჰქონოდათ. მკურნალი ონკოლოგი სიკვდილთან ყველაზე ახლოს დაფიქსირებული მკურნალობის მოთხოვნის მიხედვით განისაზღვრა. მრავალდონიანი მოდელებით კვლევამ სიცოცხლის ბოლოს მკურნალობის ჩატარების სიხშირე ონკოლოგების მიხედვით შეაფასა.

მთავარი შედეგები

• მკურნალობის სიხშირე: დანიშვნის სიხშირით ზედა 5-პროცენტიან ჯგუფში მყოფი ონკოლოგები სიცოცხლის ბოლო 30 დღეში პაციენტების 45%-ს მკურნალობდნენ, ქვედა 5-პროცენტიანი ჯგუფის ონკოლოგებისთვის კი ეს მაჩვენებელი 17% იყო.

• მკურნალობის მიღების ალბათობა: მაღალი დანიშვნის სიხშირის მქონე ონკოლოგთა პაციენტებში სიცოცხლის ბოლოს სისტემური მკურნალობის მიღების ალბათობა, დაბალი დანიშვნის სიხშირის მქონე ონკოლოგებთან შედარებით, ოთხჯერ მეტია (შანსების თანაფარდობა [OR], 4,42; 95% ნდობის ინტერვალი [GA], 4,00-4,89).

• ჰოსპიტალიზაცია: მაღალი დანიშვნის სიხშირის მქონე ონკოლოგთა პაციენტების დიდი ნაწილი სიცოცხლის ბოლოს საავადმყოფოში მოათავსეს (58%); დაბალი დანიშვნის სიხშირის ჯგუფში ეს მაჩვენებელი 51,9% იყო.

• ჰოსპისში რეგისტრაცია: მაღალი დანიშვნის მიდრეკილების მქონე ონკოლოგთა პაციენტების დიდი ნაწილი ბოლო 30 დღეში ჰოსპისში არ დარეგისტრირდა ან მხოლოდ სიკვდილამდე სამი დღით ადრე დარეგისტრირდა. ეს შედეგები სიცოცხლის ბოლო ეტაპის მოვლის ხარისხის გასაუმჯობესებლად ჰოსპისის დროულად დაწყების მნიშვნელობას უსვამს ხაზს.

• პაციენტთა მახასიათებლები: პაციენტთა სიცოცხლის ბოლო 30 დღეში სისტემური მკურნალობის მიღების ალბათობაზე მოქმედი ზოგიერთი პაციენტის მახასიათებელიც ასევე გამოვლინდა. მაგალითად,

  • დიაგნოზიდან გარდაცვალებამდე დიდი დრო, სიმსივნის მაღალი ხარისხი (grade 3 ან 4), არააფროამერიკული წარმომავლობა, დაუქორწინებლობა და უფრო ხანდაზმული ასაკი მკურნალობის მიღების ალბათობას ამცირებს.

  • ამასთან, ძუძუს კიბოს მქონე პაციენტებს ამ პერიოდში მკურნალობის მიღების მეტი ალბათობა აქვთ, ვიდრე ფილტვის კიბოს მქონეებს.

კომენტარი

კვლევამ აჩვენა, რომ სიცოცხლის ბოლო 30 დღეში კიბოს მკურნალობის ჩატარება ონკოლოგებს შორის მნიშვნელოვნად განსხვავდება. განსაკუთრებით მაღალი დანიშვნის მიდრეკილების მქონე ონკოლოგების პაციენტებს სისტემური მკურნალობის მიღების ოთხნახევარჯერ მეტი ალბათობა აქვთ. ეს აჩვენებს, რამდენად შეიძლება განსხვავდებოდეს ბოლო დღეებში გადაწყვეტილებები და რამდენად მოქმედებს მათზე ონკოლოგის პირადი მიდრეკილებები.

კვლევა ასევე ხაზს უსვამს ონკოლოგების განათლების, კლინიკური უნარებისა და პირადი ღირებულებების მნიშვნელოვან როლს მკურნალობის გადაწყვეტილებებში. ამ განსხვავებების უკეთ გაგებამ სიცოცხლის ბოლოს კიბოს მკურნალობის ჭარბი გამოყენების შემცირებას შეიძლება შეუწყოს ხელი. შემდგომმა კვლევებმა ტენდენციების მართვისა და პაციენტთა შედეგების გასაუმჯობესებლად ონკოლოგთა პირადი მახასიათებლები და მიდგომები უფრო დეტალურად უნდა შეისწავლოს.

ასეთი შედეგები შეიძლება დაგვეხმაროს გაიდლაინებისა და სასწავლო პროგრამების ისე მოწყობაში, რომ ონკოლოგთა პაციენტზე ორიენტირებული, ინფორმირებული გადაწყვეტილებები წაახალისოს. სიცოცხლის ბოლოს პაციენტებისა და მათი ოჯახებისთვის საუკეთესო არჩევანის განსაზღვრა რთული პროცესია, რომელსაც ეფექტური კომუნიკაცია და ემპათია სჭირდება. ამიტომ ონკოლოგთა მხარდაჭერამ შეიძლება მოვლის ხარისხი გააუმჯობესოს და სიცოცხლის ბოლო ეტაპზე ზედმეტად მძიმე მკურნალობა თავიდან აგვარიდოს. კვლევა ონკოლოგიაში ხარისხისა და ღირებულების ზრდის პოტენციალზე მიუთითებს და მომავალი განათლებისა და პოლიტიკის შემუშავების მნიშვნელოვანი წყაროა.

*

• დაკავშირებული თემა: ერთად ავირიდოთ ჭარბი მკურნალობა, რომელმაც კიბოს დროს სიცოცხლის დაკარგვა შეიძლება გამოიწვიოს!