ძუძუს კიბოს რეგიონული რეციდივის განსაზღვრა ქვეტიპების მიხედვით

ძუძუს კიბო მსოფლიოში ყველაზე გავრცელებულ კიბოდ იქცა, ყოველწლიურად დაახლოებით 2,3 მილიონი ახალი შემთხვევით. ძუძუს კიბოს სხვადასხვა მოლეკულური ქვეტიპის არსებობა მკურნალობისა და შემდგომი მეთვალყურეობის სტრატეგიებში განსხვავებებს ქმნის. სამხრეთ კორეაში ჩატარებული კვლევა მიზნად ისახავდა სხვადასხვა ქვეტიპს შორის ადგილობრივი და რეგიონული რეციდივის (განმეორების) მოდელების განსაზღვრას. ამან შესაძლოა განსაკუთრებით ახალგაზრდა პაციენტებში მკურნალობისა და მეთვალყურეობის სტრატეგიების ინდივიდუალურად მორგებას შეუწყოს ხელი.

რა არის ადგილობრივი და რეგიონული რეციდივი და რით განსხვავდება ისინი?

• ადგილობრივი (Local): ტერმინი „ადგილობრივი“ გულისხმობს კონკრეტულ წერტილთან ან ძალზე შეზღუდულ არესთან დაკავშირებულ მდგომარეობას, ანუ ძალიან ადრეულ სტადიას. სამედიცინო კონტექსტში ადგილობრივი მდგომარეობა ან ეფექტი სხეულის კონკრეტულ ნაწილზე ან ორგანოზე მოქმედებს. მაგალითად, ადგილობრივი ინფექცია მხოლოდ ერთ ჭრილობას ეხება და სხეულის სხვა უბნებში არ ვრცელდება. ადგილობრივი ინექცია კი ერთ წერტილში ან ახლომდებარე რამდენიმე წერტილში შეყვანას ნიშნავს. ადგილობრივი ძუძუს კიბოს დროს სიმსივნე ძუძუს ქსოვილშია და მიმდებარე ქსოვილებსა ან ლიმფურ კვანძებში არ გავრცელებულა.

• რეგიონული (Regional): ტერმინი „რეგიონული“ ადგილობრივზე უფრო ფართო არეს აღნიშნავს. სამედიცინო კონტექსტში რეგიონულმა ეფექტმა ან მდგომარეობამ შეიძლება მოიცვას არა მხოლოდ კონკრეტული ორგანო ან სხეულის უბანი, არამედ მასთან მომიჯნავე ან დაკავშირებული სხვა უბნებიც. მაგალითად, რეგიონული ინფექცია შეიძლება ერთ ორგანოზე მოქმედებდეს და მის ახლომდებარე ქსოვილებსა ან ლიმფურ კვანძებშიც გავრცელდეს. რეგიონულად გავრცელებული ძუძუს კიბო ნიშნავს, რომ სიმსივნე ძუძუდან მიმდებარე ქსოვილებში, განსაკუთრებით იღლიის ლიმფურ კვანძებშია გავრცელებული. ეს კიბოს უფრო გვიან სტადიაზე მიუთითებს და მკურნალობა შეიძლება უფრო ყოვლისმომცველ მიდგომებს მოიცავდეს, მაგალითად ოპერაციას, დასხივებას, ქიმიოთერაპიასა და მიზნობრივ პრეპარატებს. 

ადგილობრივი და რეგიონული რეციდივის მოდელები ძუძუს კიბოს მოლეკულურ ქვეტიპებს შორის

კვლევის მოცულობა

• ადგილი: Seoul National University Hospital, სამხრეთ კორეა
• პერიოდი: 2000 წლის იანვარი - 2018 წლის დეკემბერი
• მონაწილეთა მახასიათებლები: ძუძუს კიბოს ოპერაციაგადატანილი, ანუ ადრეული სტადიის ძუძუს კიბოს მქონე 16462 ქალი

ძირითადი შედეგები

• 10-წლიანი გადარჩენის მაჩვენებლები:

  • იმავე მხარეს ძუძუს კიბოს რეციდივის გარეშე დარჩენილ პაციენტთა წილი: 95,9%
  • რეგიონული რეციდივის გარეშე დარჩენილ პაციენტთა წილი: 96,1%
  • პაციენტთა წილი, რომლებსაც მოპირდაპირე მხარეს ძუძუს კიბო არ განუვითარდათ: 96,5%

• განსხვავებები ჰორმონული რეცეპტორისა და HER2 სტატუსის მიხედვით:

  • ჰორმონული რეცეპტორით უარყოფითი/HER2-დადებითი ქვეტიპი: ამ ჯგუფში იმავე მხარეს ძუძუს სიმსივნის რეციდივის გარეშე დარჩენილ პაციენტთა წილი ყველაზე დაბალი იყო (HR = 2,95, 95% CI = 2,15–4,06). ანუ ამ ქვეტიპის მქონე პაციენტებში კიბოს იმავე მხარეს განმეორების რისკი უფრო მაღალია. HR (Hazard Ratio) აჩვენებს, რამდენად მაღალია რისკი; ამ შემთხვევაში რისკი დაახლოებით 3-ჯერ მეტია.
  • სამმაგად უარყოფითი (ჰორმონული რეცეპტორით უარყოფითი/HER2-უარყოფითი) ქვეტიპი: ამ ჯგუფს ყველაზე უარესი რეგიონული რეციდივის გარეშე გადარჩენა ჰქონდა (HR = 2,95, 95% CI = 2,37–3,67). ეს ნიშნავს, რომ ამ ქვეტიპის დროს კიბოს ძუძუს გარშემო მდებარე უბნებში გავრცელების რისკი უფრო მაღალია. ამასთან, ამ ჯგუფში მოპირდაპირე მხარეს ძუძუს კიბოს განვითარების რისკიც ყველაზე მაღალი იყო (HR = 2,12, 95% CI = 1,64–2,75). ეს ნიშნავს, რომ ამ ქვეტიპის შემთხვევაში კიბოს მოპირდაპირე ძუძუში გავრცელების რისკი უფრო მაღალია.

უკეთ გასაგებად ქვემოთ ნაჩვენებია ძუძუს კიბოს მოლეკულური ქვეტიპები:

• რეციდივის წლიური მოდელები:

  • ჰორმონული რეცეპტორით უარყოფით/HER2-დადებით და ჰორმონული რეცეპტორით უარყოფით/HER2-უარყოფით ქვეტიპებში იმავე მხარეს (ანუ ძუძუში, სადაც კიბო პირველად გაჩნდა) სიმსივნის განმეორების სიხშირე დაახლოებით 2 წლის შემდეგ პიკს აღწევს. შემდეგ განმეორების სიხშირე მცირდება, თუმცა დაახლოებით 9 წლის შემდეგ კვლავ პიკს აღწევს. ეს ქმნის „ორმაგი პიკის“ სახელწოდებით ცნობილ მოდელს.

• განსხვავებები ასაკის მიხედვით:

  • 40 წლამდე ქალებში ძუძუს კიბოს ქვეტიპებს შორის უფრო დიდი განსხვავებები გამოვლინდა იმავე მხარეს ძუძუს სიმსივნის რეციდივის, რეგიონული რეციდივისა და მოპირდაპირე მხარეს ძუძუს კიბოს მოდელებში.

დასკვნა

ამ კვლევამ აჩვენა, რომ ძუძუს კიბოს ქვეტიპების მიხედვით ადგილობრივი და რეგიონული რეციდივი განსხვავებული მოდელებით ვითარდება, ხოლო ახალგაზრდა პაციენტებში ქვეტიპებს შორის განსხვავებები უფრო დიდია. შედეგები მიუთითებს მეთვალყურეობის სტრატეგიების ინდივიდუალურად მორგების საჭიროებაზე, სიმსივნის ქვეტიპების მიხედვით ადგილობრივი და რეგიონული რეციდივის მოდელების განსხვავებების გათვალისწინებით, განსაკუთრებით ახალგაზრდა პაციენტებში.