تعیین الگوی عود ناحیه‌ای سرطان پستان بر اساس زیرنوع‌ها

سرطان پستان، با حدود 2,3 میلیون مورد تازه در سال، به شایع‌ترین سرطان در جهان تبدیل شده است. وجود زیرنوع‌های مولکولی متفاوت سرطان پستان باعث تفاوت‌هایی در راهبردهای درمان و پیگیری می‌شود. پژوهشی در کره جنوبی هدف داشت الگوهای موضعی و ناحیه‌ای عود (بازگشت بیماری) را در میان زیرنوع‌های متفاوت مشخص کند. این امر می‌تواند به شخصی‌سازی راهبردهای درمان و پیگیری، به‌ویژه در بیماران جوان، کمک کند.

عود موضعی و ناحیه‌ای چه مفهومی دارند و تفاوتشان چیست؟

• موضعی (Local): اصطلاح موضعی به وضعیت‌هایی مربوط به یک نقطه مشخص یا ناحیه‌ای بسیار محدود اشاره دارد؛ یعنی مرحله بسیار اولیه. در زمینه پزشکی، وضعیت یا اثر موضعی، بخش یا اندام مشخصی از بدن را تحت تأثیر قرار می‌دهد. برای نمونه، عفونت موضعی تنها روی یک زخم اثر دارد و به نواحی دیگر بدن گسترش نمی‌یابد. تزریق موضعی نیز تزریقی است که در یک نقطه یا چند نقطه نزدیک انجام می‌شود. در سرطان موضعی پستان، تومور در بافت پستان قرار دارد و به بافت‌های اطراف یا غدد لنفاوی گسترش نیافته است.

• ناحیه‌ای (Regional): اصطلاح ناحیه‌ای به محدوده‌ای گسترده‌تر از مفهوم موضعی اشاره دارد. در زمینه پزشکی، اثر یا وضعیت ناحیه‌ای ممکن است نه‌تنها یک اندام یا بخش مشخص بدن، بلکه نواحی مجاور یا مرتبط با آن را نیز درگیر کند. برای نمونه، عفونت ناحیه‌ای می‌تواند یک اندام را درگیر کند و به بافت‌ها یا غدد لنفاوی نزدیک آن نیز گسترش یابد. سرطان پستان موضعی پیشرفته به وضعیتی اشاره دارد که تومور از پستان به بافت‌های اطراف و به‌ویژه غدد لنفاوی زیر بغل گسترش یافته است. این وضعیت نشان‌دهنده مرحله پیشرفته‌تر سرطان است و درمان ممکن است رویکردهای جامع‌تری مانند جراحی، پرتودرمانی، شیمی‌درمانی و داروهای هوشمند را در بر بگیرد. 

الگوهای عود موضعی و ناحیه‌ای در میان زیرنوع‌های مولکولی سرطان پستان

دامنه پژوهش

• محل: Seoul National University Hospital، کره جنوبی
• دوره: ژانویه 2000 - دسامبر 2018
• ویژگی‌های شرکت‌کنندگان: 16462 زن که جراحی سرطان پستان انجام داده بودند؛ یعنی سرطان پستان در مرحله اولیه داشتند

یافته‌های اصلی

• میزان‌های بقای 10 ساله:

  • نسبت بیماران بدون عود سرطان پستان در همان سمت: 95.9%
  • نسبت بیماران بدون عود ناحیه‌ای: 96.1%
  • نسبت بیماران بدون ابتلا به سرطان پستان در سمت مقابل: 96.5%

• تفاوت‌ها بر اساس وضعیت گیرنده هورمونی و HER2:

  • زیرنوع گیرنده هورمونی منفی/HER2 مثبت: این گروه، پایین‌ترین نسبت بیماران بدون عود تومور پستان در همان سمت را داشت (HR = 2,95، 95% CI = 2,15–4,06). یعنی خطر بازگشت سرطان در همان سمت برای بیماران دارای این زیرنوع بیشتر است. مقدار HR (Hazard Ratio) نشان می‌دهد خطر چقدر بیشتر است؛ در این مورد، خطر حدود 3 برابر بیشتر است.
  • زیرنوع سه‌گانه منفی (گیرنده هورمونی منفی/HER2 منفی): این گروه نامطلوب‌ترین بقای بدون عود ناحیه‌ای را نشان داد (HR = 2,95، 95% CI = 2,37–3,67). این امر به معنای بیشتر بودن خطر گسترش سرطان به نواحی اطراف پستان برای این زیرنوع است. همچنین، این گروه بالاترین خطر ایجاد سرطان پستان در سمت مقابل را داشت (HR = 2,12، 95% CI = 1,64–2,75). این امر به معنای بیشتر بودن خطر گسترش سرطان به پستان سمت مقابل برای این زیرنوع است.

برای درک بهتر موضوع، زیرنوع‌های مولکولی سرطان پستان در ادامه قابل مشاهده‌اند:

• الگوهای سالانه عود:

  • در زیرنوع‌های گیرنده هورمونی منفی/HER2 مثبت و گیرنده هورمونی منفی/HER2 منفی، میزان عود تومور در همان سمت (یعنی پستانی که سرطان نخست در آن ظاهر شده بود)، پس از حدود 2 سال به اوج می‌رسد. سپس میزان عود کاهش می‌یابد، اما پس از حدود 9 سال دوباره اوج می‌گیرد. این امر الگویی به نام «دو قله‌ای» ایجاد می‌کند.

• تفاوت‌های وابسته به سن:

  • زنان زیر 40 سال، میان زیرنوع‌های سرطان پستان تفاوت‌های بیشتری در الگوهای عود تومور پستان در همان سمت، عود ناحیه‌ای و سرطان پستان سمت مقابل نشان دادند.

نتیجه‌گیری

این پژوهش نشان می‌دهد که عود موضعی و ناحیه‌ای بر اساس زیرنوع‌های سرطان پستان با الگوهای متفاوتی رخ می‌دهد و بیماران جوان تفاوت بیشتری میان زیرنوع‌ها نشان می‌دهند. یافته‌ها پیشنهاد می‌کنند که راهبردهای پیگیری بر اساس تفاوت الگوهای عود موضعی و ناحیه‌ایِ زیرنوع‌های تومور، به‌ویژه برای بیماران جوان، شخصی‌سازی شوند.