ძუძუსა და საკვერცხის კიბოს მქონე პაციენტების უმეტესობას გენეტიკური ტესტირება არ უტარდება

კიბოს განვითარების 3 ძირითადი მიზეზი: მემკვიდრეობითი, ოჯახური და სპორადული
- მემკვიდრეობითი კიბო კიბოს ყველა შემთხვევის დაახლოებით 10-15%-ს შეადგენს. ადრე მიიჩნეოდა, რომ ეს წილი დაახლოებით 5% იყო, თუმცა გენეტიკის განვითარებამ კიბოს საფუძვლად არსებული გენეტიკური ცვლილებების უკეთ განსაზღვრა გახადა შესაძლებელი და კიბოს მემკვიდრეობითი გენების როლი იმაზე მეტი აღმოჩნდა, ვიდრე ადრე ეგონათ (იხილეთ კიბოს ყოველი 8 შემთხვევიდან 1-ის მიზეზი მემკვიდრეობითი მუტაციებია). მემკვიდრეობით კიბოზე საუბრისას პირველ რიგში გვახსენდება ძუძუს, საკვერცხის, კოლორექტული, საშვილოსნოს, პანკრეასის, კუჭისა და პროსტატის კიბო. თუ პაციენტს ამ კიბოებიდან რომელიმე, განსაკუთრებით 50 წლამდე, განუვითარდა, მემკვიდრეობითობაზე უნდა ვიფიქროთ და პაციენტსა და მის ოჯახს გენეტიკური ტესტირება უნდა შევთავაზოთ.
- ოჯახური კიბო კი, სავარაუდოდ, კიბოს ყველა შემთხვევის დაახლოებით 10%-ს შეადგენს. ოჯახური კიბოს დროს დედისგან ან მამისგან გადაცემული კიბოს გენის ცვლილება არ ვლინდება, თუმცა ამ ოჯახში გარკვეული სახის კიბოს უფრო ხშირად განვითარების ტენდენციაა, ვიდრე ზოგად პოპულაციაში.
- სპორადული კიბო კიბოს ყველა შემთხვევის დაახლოებით 75-80%-ს შეადგენს. ეს კიბოები სიცოცხლის განმავლობაში გარემო ფაქტორებით გამოწვეული გენეტიკური ცვლილებების შედეგად ვითარდება. სპორადული კიბოს ძირითადი მიზეზებია, მნიშვნელობის მიხედვით, ხანდაზმულობა, მოწევა, სიმსუქნე, სხვადასხვა ვირუსული და ბაქტერიული ინფექცია, ალკოჰოლი, მზის ულტრაიისფერი სხივები და ქიმიური კანცეროგენები.
საკვერცხის კიბოს 25-30% და ძუძუს კიბოს 10-15% მემკვიდრეობითია
მემკვიდრეობითი საკვერცხისა და ძუძუს კიბოსათვის გამოსაკვლევი გენების რაოდენობა ბოლო წლებში გაიზარდა, თუმცა პაციენტების უმეტესობა გენეტიკურ ტესტირებას არ იტარებს. ამიტომ, Journal of Clinical Oncology-ში გამოქვეყნებული კვლევის შედეგების თანახმად, უცნობი კლინიკური მნიშვნელობის გენეტიკური ცვლილების – რომელსაც გენეტიკაში VUS (გაურკვეველი მნიშვნელობის ვარიანტი) ეწოდება – შედეგები განსაკუთრებით ხშირია უმცირესობების ჯგუფებში.
რა არის VUS?
გაურკვეველი მნიშვნელობის ვარიანტი (VUS): ზოგჯერ გენეტიკური ტესტი კიბოს მემკვიდრეობით გენებში (მაგალითად, BRCA1 და BRCA2) აღმოაჩენს ცვლილებას, რომელიც ადრე კიბოსთან დაკავშირებული არ ყოფილა და ზოგად პოპულაციაში იშვიათია. ასეთ ტესტის შედეგს „გაურკვეველი მნიშვნელობის ვარიანტი“, ანუ VUS ეწოდება, რადგან ზუსტად ცნობილი არ არის, საზიანოა თუ არა ეს კონკრეტული გენეტიკური ცვლილება. თუმცა დღეს VUS-ად განსაზღვრული გენეტიკური ცვლილება, გენეტიკური მონაცემების დაგროვების შედეგად, მომავალში შეიძლება საზიანო მუტაცია აღმოჩნდეს.
კვლევის დეტალები
- კვლევაში შეფასდა გენეტიკური ტესტირების ტენდენციები და შედეგები ძუძუს კიბოს მქონე 187535 და საკვერცხის კიბოს მქონე 14689 პაციენტში, რომელთაგან ყველას დიაგნოზი 2013-2017 წლებში დაესვა.
- შედეგებით აღმოჩნდა, რომ მემკვიდრეობითობაზე გენეტიკური ტესტირება საკვერცხის კიბოს მქონე პაციენტების მხოლოდ 34%-ს და ძუძუს კიბოს მქონეთა 25%-ს ჩაუტარდა.
- მიუხედავად იმისა, რომ გამოსაკვლევი გენების რაოდენობა ყოველწლიურად 28%-ით გაიზარდა და VUS-ის გამოვლენის მაჩვენებლებმაც მნიშვნელოვნად მოიმატა, გამოკვლეული პაციენტების რაოდენობა ყოველწლიურად მხოლოდ % 2-ით იზრდებოდა.
- ძუძუს კიბოს მქონე პაციენტებს შორის 2013 წლის დასაწყისში დიაგნოსტირებულთა 8,5%-ს VUS ჰქონდა, ხოლო 2017 წლის ბოლოს VUS-ის გამოვლენის მაჩვენებელი 22%-მდე გაიზარდა.
VUS-ის შედეგების წილი ძუძუს ან საკვერცხის კიბოს მქონე რასობრივი უმცირესობების წარმომადგენლებში მნიშვნელოვნად უფრო მაღალი აღმოჩნდა, ვიდრე თეთრკანიან პაციენტებში. მრავალცვლადიანმა ანალიზმა რასა ან ეთნიკური წარმომავლობა მხოლოდ VUS-ის შედეგების მნიშვნელოვან პრედიქტორად გამოავლინა. სხვადასხვა ეთნიკურ ჯგუფში VUS-ის უფრო მაღალი სიხშირე შეიძლება აიხსნას იმით, რომ ადრე ამ ჯგუფებში გენეტიკური ტესტირება ნაკლებად ტარდებოდა. ამ ჯგუფებში გენეტიკური ტესტირების სიხშირის გაზრდასთან ერთად გაირკვევა, წარმოადგენს თუ არა VUS საზიანო გენეტიკურ ცვლილებებს.
ძუძუსა და საკვერცხის კიბოსათვის საზიანო მუტაციების უმეტესობა 20 გენშია განსაზღვრული. კვლევის ავტორებმა განმარტეს, რომ ამ 20 გენზე განსაკუთრებული ყურადღების გამახვილებამ შეიძლება შეამციროს VUS-ის შედეგები და მაქსიმალურად გაზარდოს კლინიკურად მნიშვნელოვანი პათოგენური ვარიანტების შედეგები, განსაკუთრებით რასობრივი ან ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენელ პაციენტებში.
ქვემოთ მოცემულია კიბოს მემკვიდრეობითი გენები და მათთან დაკავშირებული კიბოები:

კვლევის ავტორების თანახმად, მემკვიდრეობითი კიბოს უკეთ განსაზღვრისათვის ყურადღება უნდა გამახვილდეს არსებული გენების უფრო ღრმა ანალიზზე და არა თითოეული ტესტით უფრო მეტი გენის გამოკვლევაზე.
*
დაკავშირებული თემები
ვინ უნდა ჩაიტაროს გენეტიკური ტესტირება ძუძუს მემკვიდრეობით კიბოზე?
არის თუ არა საკვერცხის კიბო მემკვიდრეობითი? რა არის გენეტიკური რისკფაქტორები?
მემკვიდრეობითი კიბოს სკრინინგის (გენეტიკური ტესტების) ფსიქოლოგიური გავლენა
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.





მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.