ჰაერის დაბინძურება და ძუძუს კიბოს რისკი — ზემოქმედება სახლში და სამუშაო ადგილზე

აღმოჩნდა, რომ ქალებს, რომლებიც ცხოვრობენ და მუშაობენ ადგილებში, სადაც წვრილი ნაწილაკებით ჰაერის დაბინძურება უფრო მაღალია, ნაკლებად დაბინძურებულ რეგიონებში მცხოვრებ ქალებთან შედარებით ძუძუს კიბოთი დაავადების უფრო მაღალი რისკი აქვთ.

ევროპის სამედიცინო ონკოლოგიის საზოგადოების (ESMO) 2023 წლის კონგრესზე დოქტორ Béatrice Fervers-ისა და მისი კოლეგების მიერ წარდგენილ კვლევაში შეისწავლეს სახლში და სამუშაო ადგილზე ჰაერის დაბინძურების ზემოქმედების გავლენა ძუძუს კიბოს რისკზე.

ამ კვლევის მონაცემებმა სახლში და სამუშაო ადგილზე წვრილი ნაწილაკებით ჰაერის დაბინძურების ხანგრძლივ ზემოქმედებასა და ძუძუს კიბოს რისკს შორის სტატისტიკურად მნიშვნელოვანი კავშირი აჩვენა. ეს შედეგები ეწინააღმდეგება ადრინდელ კვლევებს, რომლებიც ქალების საცხოვრებელ ადგილებში წვრილი ნაწილაკების ზემოქმედებას იკვლევდა და ძუძუს კიბოს რისკზე უმნიშვნელო ან საერთოდ არარსებულ გავლენაზე მიუთითებდა; ამიტომ ისინი ახალ აღმოჩენად განიხილება.

კვლევის დეტალები

კვლევაში 1990-დან 2011 წლამდე ძუძუს კიბოს მქონე 2419 ქალის სახლში და სამუშაო ადგილზე დაბინძურების ზემოქმედება ძუძუს კიბოს არმქონე 2984 ქალის მონაცემებს შეადარეს.

შედეგებმა აჩვენა, რომ წვრილი ნაწილაკებით (PM2.5, 2.5 µm დიამეტრის ნაწილაკოვანი ნივთიერება) ჰაერის დაბინძურების ზემოქმედების ყოველ 10 µg/m³-ით მატებას ძუძუს კიბოს რისკის 28%-ით ზრდა ახლდა.

ეს დაახლოებით შეესაბამება PM2.5 ნაწილაკების კონცენტრაციის იმ განსხვავებას, რომელიც ევროპის სოფლისა და ქალაქის რეგიონებს შორის ჩვეულებრივ გვხვდება.

დიდი ნაწილაკებით ჰაერის დაბინძურების (PM10 და აზოტის დიოქსიდი) მაღალი დონის ზემოქმედების მქონე ქალებში ძუძუს კიბოს რისკის უფრო მცირე ზრდაც აღინიშნა. ეს წინადადება მიუთითებს, რომ ჰაერის დაბინძურების სხვადასხვა ზომის ნაწილაკებს (PM2.5 და PM10) და ისეთ აირებს, როგორიცაა აზოტის დიოქსიდი (NO2), ძუძუს კიბოს რისკზე განსხვავებული გავლენა აქვს. PM2.5 ნაწილაკები, ანუ 2.5 მიკრომეტრის ან უფრო მცირე დიამეტრის ნაწილაკები, ქალებში ძუძუს კიბოს რისკს საგრძნობლად ზრდის, მაშინ როცა PM10 ნაწილაკები, რომელთა დიამეტრი 10 მიკრომეტრი ან ნაკლებია, და აზოტის დიოქსიდი რისკის უფრო მცირე ზრდასთან არის დაკავშირებული.

დოქტორი Fervers და მისი კოლეგები ახლა სამსახურში მგზავრობისას დაბინძურების ზემოქმედების შესწავლას გეგმავენ, რათა ძუძუს კიბოს რისკზე გავლენის სრული სურათი მიიღონ.

ჰაერის დამაბინძურებელი ნაწილაკების ღრმა ზემოქმედება ძუძუს ქსოვილზე

ეს ძალიან მცირე ნაწილაკები ფილტვებში ღრმად აღწევს და სისხლის მიმოქცევაში ხვდება, საიდანაც ძუძუსა და სხვა ქსოვილებში შეიწოვება. უკვე არსებობს მტკიცებულება, რომ ჰაერის დაბინძურებამ შეიძლება ძუძუს ქსოვილის არქიტექტურა შეცვალოს [Niehoff-ისა და კოლეგების მიერ „ძუძუს კიბოს კვლევაში“ და Kotake-სა და კოლეგების მიერ „გარემოს მეცნიერებისა და დაბინძურების კვლევაში“ გამოქვეყნებული სტატიები]. მნიშვნელოვანი იქნება შემოწმდეს, უწყობს თუ არა ხელს სიმსივნის განვითარებას ძუძუს ქსოვილის უკვე არსებული მუტაციების მქონე უჯრედები და ხდება თუ არა ეს შესაძლო ანთებითი პროცესების მეშვეობით — არამწეველებში ფილტვის კიბოს შესახებ ჩვენი დაკვირვებების მსგავსად.

ჯერ ბოლომდე არ გვესმის, როგორ ხვდება გარემოში მცირე ნაწილაკები, რომლებიც ჰაერის დაბინძურებაში მონაწილეობს და ზომით მიკროპლასტიკის ნაწილაკებს ჰგავს; მათი კიბოს გამოწვევის პოტენციალი სერიოზული შეშფოთების მიზეზია. სასწრაფოდ საჭიროა ლაბორატორიული კვლევები იმის შესასწავლად, თუ როგორ მოქმედებს ჰაერის ეს მცირე დამაბინძურებელი ნაწილაკები ძუძუს სიმსივნეების აგრესიულობასა და პროგრესირებაზე.

PM2.5 ნაწილაკების ზემოქმედებასა და კიბოს შორის კავშირის შესახებ უკვე ძლიერი ეპიდემიოლოგიური და ბიოლოგიური მტკიცებულებები არსებობს; დაბინძურების შემცირებით კიბოს პრევენციისთვის საფუძვლიანი კლინიკური და ეკონომიკური მიზეზებიც გვაქვს.

ჰაერში PM2.5 ნაწილაკების შემცირება ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის მიერ რეკომენდებულ დონემდე სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია, თუ გავითვალისწინებთ მათ კავშირს სხვადასხვა ტიპის სიმსივნესთან, მათ შორის ძუძუს კიბოსთან. მკვლევრები ხაზს უსვამენ თავიანთ პასუხისმგებლობას, რომ ეს მნიშვნელოვანი ცვლილება მოხდეს არა მხოლოდ ევროპაში, არამედ მთელ მსოფლიოში, სადაც დაბინძურების დონეები მკვეთრად განსხვავდება.

დასკვნა

ადამიანის ჯანმრთელობისთვის ჰაერის დაბინძურების ზიანი უკვე მკაფიო სამეცნიერო მტკიცებულებებით არის დადგენილი. ჯანმრთელობასთან დაკავშირებულ საჯარო პოლიტიკაში ეს ფაქტორი უნდა გაითვალისწინონ. ვიცით, რომ სამეცნიერო მტკიცებულებების შექმნით საქმე არ სრულდება და დადებითი ცვლილებები ერთ ღამეში არ მოხდება, თუმცა სწორი მიმართულებით უნდა ვიმოძრაოთ.