HPV მხოლოდ ქალების პრობლემა არ არის! მამაკაცებში პირისა და ხახის კიბოს სიხშირე იზრდება

JAMA Otolaryngology-Head & Neck Surgery ჟურნალში 16 დეკემბერს ონლაინ გამოქვეყნებული კვლევის თანახმად, ოროფარინგული (პირისა და ხახის) კიბოს სიხშირე აშშ-ის მამაკაცებში ქვეყნის მასშტაბით კვლავ იზრდება.

თავისა და კისრის კიბოს ერთ-ერთი წამყვანი მიზეზია HPV-ის (ადამიანის პაპილომავირუსის) ქრონიკული ინფექცია. HPV-ის ცნობილი 179 ქვეტიპიდან 16, 18, 31, 33 კოდებით აღნიშნული ქვეტიპები ადამიანებში კიბოს მაღალი რისკის ტიპებია. ამასთან, სხვადასხვა ქვეტიპს შეიძლება განსხვავებული კლინიკური ეფექტი ჰქონდეს, უვნებელი მეჭეჭებიდან სხვადასხვა კიბომდე. HPV დაკავშირებულია გენიტალურ მეჭეჭებთან, თავისა და კისრის კიბოსთან, საშოსა და ვულვის კიბოსთან, პენისის კიბოსთან, ანუსის კიბოსთან და საშვილოსნოს ყელის კიბოსთან.

HPV და თავისა და კისრის კიბოები

HPV-სთან დაკავშირებული თავისა და კისრის კიბოების წილი იზრდება. ადრე თავისა და კისრის კიბოების უმეტესობას თამბაქოსა და ალკოჰოლის მოხმარება იწვევდა (ჩვენს ქვეყანაში ჯერ კიდევ ასეა), დღეს კი დასავლურ საზოგადოებებში თავისა და კისრის კიბოებში HPV-დადებითი შემთხვევების წილი ნახევარს აღემატება. ბოლო კვლევებმა აჩვენა, რომ თავისა და კისრის კიბოების 25% და ოროფარინქსის (პირის ღრუსა და ხახის) კიბოების 60% HPV-ით არის გამოწვეული. 

ჰალუკ დამგაჯიოღლუსა და მისი გუნდის კვლევა

ჰიუსტონის UTHealth-ის სამეცნიერო ცენტრის წარმომადგენელმა, Ph.D. ჰალუკ დამგაჯიოღლუმ და მისმა კოლეგებმა აშშ-ის კიბოს სტატისტიკის მონაცემთა ნაკრები გამოიყენეს, რათა 2001 წლიდან 2017 წლამდე ოროფარინგული კიბოს ინციდენტობის (1 წლის განმავლობაში ახლად გამოვლენილი შემთხვევების სიხშირე) ტენდენციები შეესწავლათ.

მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ ქვეყნის მასშტაბით ოროფარინგული კიბოს 260 ათასი შემთხვევა იყო; მათგან 80 პროცენტი მამაკაცებში, 65 პროცენტი ადრეულ სტადიებზე (1.-3. სტადია), ხოლო 55 პროცენტი სამხრეთ-აღმოსავლეთისა და შუა დასავლეთის რეგიონებში აღირიცხა.

მამაკაცებში ოროფარინგული კიბოს ინციდენტობა ქვეყნის მასშტაბით ყოველწლიურად 2,7 პროცენტით გაიზარდა, განსაკუთრებით არალათინოამერიკელ თეთრკანიან მამაკაცებში და 65 წლისა და უფროსი ასაკის მამაკაცებში (წელიწადში 3 პროცენტზე მეტით). ამასთან, ყველაზე მკვეთრი ზრდა სამხრეთ-აღმოსავლეთისა და შუა დასავლეთის რეგიონებში იყო თავმოყრილი (წელიწადში > 3,5 პროცენტი).

ქალებში წლიურმა პროცენტულმა ცვლილებამ 0,5 პროცენტი შეადგინა. მამაკაცებში რეგიონულ სტადიაზე ოროფარინგული კიბოს ინციდენტობა თითქმის ორჯერ მეტად გაიზარდა, ვიდრე ქალებში, რომლებშიც ზრდა წელიწადში 1 პროცენტი იყო. ოროფარინგული კიბოს ინციდენტობაზე დაფუძნებული სიკვდილიანობა (სიცოცხლის დაკარგვის მაჩვენებელი) 2006 წლიდან 2017 წლამდე მამაკაცებში ყოველწლიურად 2,1 პროცენტით გაიზარდა, ქალებში კი 1,2 პროცენტით შემცირდა.

დასკვნა

ადრეულ და რეგიონულად გავრცელებულ სტადიებზე (1.-3. სტადია) ოროფარინგული კიბოების მნიშვნელოვანი მატება და ბოლო პერიოდში მამაკაცებში ამ კიბოებით გამოწვეული სიკვდილიანობის ერთდროული ზრდა შემაშფოთებელია. ამ კიბოების პრევენციისთვის სასწრაფოდ არის საჭირო ცნობიერების ასამაღლებელი კამპანიები. ამ მხრივ საყურადღებოა, რომ პირისა და ხახის კიბოების უმეტესობა HPV-სთან არის დაკავშირებული და ამ კიბოების მნიშვნელოვანი ნაწილის პრევენცია HPV-ის ვაქცინით არის შესაძლებელი; ეს ინფორმაცია მთელ საზოგადოებას უნდა მიეწოდოს. ამასთან დაკავშირებით გოგონებსა და ქალებში აცრა 9-26 წლის, ხოლო მამაკაცებში 9-21 წლის ასაკშია რეკომენდებული. HPV-ის საწინააღმდეგო ვაქცინით იმუნიტეტის გამომუშავებისთვის ასაკი მნიშვნელოვანია. ორივე სქესისთვის აცრის ყველაზე იდეალურ ასაკად 11-12 წელია რეკომენდებული.

*

• დაკავშირებული თემა: რამდენად უსაფრთხოა HPV-ის ვაქცინა?