HPV yalnız qadınların problemi deyil! Kişilərdə ağız-udlaq xərçəngi tezliyi artır

JAMA Otolaryngology-Head & Neck Surgery jurnalında 16 dekabrda onlayn dərc edilmiş araşdırmaya görə orofaringeal (ağız və udlaq) xərçəng tezliyi ABŞ kişiləri arasında ölkə üzrə artmağa davam edir.

Baş-boyun xərçənginin aparıcı səbəblərindən biri HPV (İnsan Papilloma Virusu) adlı virusun xroniki infeksiyasıdır. Məlum 179 alt növü olan HPV-nin 16, 18, 31, 33 kodlu alt növləri insanlarda xərçəng üçün yüksək risklidir. Müxtəlif alt növlər zərərsiz ziyildən müxtəlif xərçənglərədək fərqli klinik təsir yarada bilər. HPV genital ziyil, baş-boyun xərçəngi, vagina-vulva xərçəngi, penis xərçəngi, anus xərçəngi və uşaqlıq boynu xərçəngi ilə əlaqələndirilir.

HPV və baş-boyun xərçəngləri

HPV ilə bağlı baş-boyun xərçənglərinin payı artır. Əvvəllər əksəriyyətinin səbəbi siqaret və alkoqol idisə (ölkəmizdə hələ belədir), bu gün Qərb cəmiyyətlərində HPV müsbətliyinin payı yarını keçib. Son tədqiqatlarda baş-boyun xərçənglərinin %25-inin, orofarinks (ağız boşluğu və udlaq) xərçənglərinin %60-ının HPV mənşəli olduğu göstərilib. 

Haluk Damgacıoğlu və komandasının tədqiqatı

Hyustondakı UTHealth Elm Mərkəzindən Ph.D. Haluk Damgacıoğlu və həmkarları 2001 ilə 2017 arasında orofaringeal xərçəng insidensiyasını (1 ildə yeni hadisələrin göstəricisi) araşdırmaq üçün ABŞ Xərçəng Statistikası məlumat dəstindən istifadə etdilər.

Tədqiqatçılar ölkə üzrə yüzdə 80-i kişilərdə, yüzdə 65-i erkən mərhələlərdə (1.-3. mərhələ), yüzdə 55-i Cənub-Şərq və Orta Qərbdə olmaqla 260 min orofaringeal xərçəng hadisəsi tapdılar.

Kişilərdə orofaringeal xərçəng insidensiyası, xüsusən ispanmənşəli olmayan ağdərililərdə və 65 yaş və yuxarı kişilərdə (ildə yüzdə 3-dən çox), ölkə üzrə ildə yüzdə 2,7 artdı. Ən aydın artımlar Cənub-Şərq və Orta Qərbdə toplandı (ildə > yüzdə 3,5).

Qadınlarda illik faiz dəyişikliyi yüzdə 0,5 oldu. Kişilərdə regional mərhələ orofaringeal xərçəng insidensiyası qadınların ildə yüzdə 1 göstəricisinə qarşı təxminən ikiqat artdı. İnsidensiyaya əsaslanan mortalite (həyat itkisi göstəricisi) 2006 ilə 2017 arasında kişilərdə ildə yüzdə 2,1 artdı, qadınlarda isə yüzdə 1,2 azalma oldu.

Nəticə

Erkən və regional irəliləmiş mərhələ (1.-3. mərhələ) orofaringeal xərçənglərdə ciddi artım və son vaxtlar kişilərdə əlaqəli həyat itkisinin eyni vaxtda artması narahatedicidir. Qarşısını almaq üçün təcili məlumatlandırma kampaniyaları lazımdır. Ağız və udlaq xərçənglərinin çoxunun HPV ilə bağlı olması və mühüm hissəsinin peyvəndlə önlənməsi diqqətçəkəndir; bu məlumat cəmiyyətə yayılmalıdır. Qız və qadınlara 9-26 yaş arasında, kişilərə 9-21 yaş aralığında peyvənd tövsiyə edilir. HPV peyvəndi immunitetində yaş vacibdir. Hər iki cins üçün ideal yaş 11-12 tövsiyə olunur.

*

• Əlaqəli mövzu: HPV peyvəndi nə qədər təhlükəsizdir?