ანალური (უკანა ტანის) კიბოს სიმპტომები, მიზეზები და მკურნალობა

ანალური კიბო, რომელსაც უკანა ტანის კიბოსაც უწოდებენ, იშვიათი კიბოა, თუმცა მისი გავრცელების სიხშირეც და მისგან გამოწვეული სიკვდილიანობის მაჩვენებლებიც თანდათან იზრდება. ამერიკის შეერთებულ შტატებში 2001 და 2015 წლებს შორის არსებული მონაცემებით, ანალური კიბოს განვითარების სიხშირე ყოველწლიურად 2,7 პროცენტით, ამ დაავადებით გამოწვეული სიკვდილიანობა კი 3,1 პროცენტით გაიზარდა. ამდენად, ანალური კიბო აშშ-ში როგორც განვითარების სიხშირის, ისე სიკვდილით დასრულების მაჩვენებლების ყველაზე სწრაფი ზრდის მქონე კიბოებს შორისაა. გარდა ამისა, აღნიშნულ პერიოდში შეიცვალა დიაგნოზისას დაავადების სტადიების განაწილებაც: დიაგნოზის დასმისას შორსწასული ანალური კიბოს შემთხვევების სიხშირე სამჯერ გაიზარდა. ამიტომ დაავადების სწორ მართვას დიდი მნიშვნელობა აქვს.

გარე შინაარსის სანახავად მართეთ პარამეტრები

გარე შინაარსის სანახავად მართეთ პარამეტრები

უმეტესობა ბრტყელუჯრედოვანი კარცინომაა და ამ ტიპის %90-ზე მეტის მიზეზი ადამიანის პაპილომავირუსია (HPV). აშშ-ის კვლევით ზრდასრულთა %75-ზე მეტმა არ იცის, რომ HPV კიბოს იწვევს, თუმცა ის პრევენცირებად მიზეზთა შორის წამყვანია.

რა არის ანალური კიბო?

ის საჭმლის მომნელებელი ტრაქტის ბოლოში, 2,5-3,5 cm სიგრძის ანუსში ვითარდება. კოლორექტალური კიბოსგან განსხვავდება და ბევრად იშვიათია, თუმცა დასავლეთში ახალი შემთხვევები იზრდება. სხვადასხვა რისკფაქტორის მიუხედავად, დაახლოებით %90-ის მიზეზია HPV. უმეტესობა 60 წლის შემდეგაა და ქალებში უფრო ხშირია.

ქვედა ინფოგრაფიკა მნიშვნელობას, ნიშნებს, რისკებსა და ტიპებს აჩვენებს.

რა სიმპტომები აქვს ანალურ კიბოს?

ყოველთვის სიმპტომური არ არის: 10 შემთხვევიდან 2 უსიმპტომოა. შესაძლო ნიშნებია:

• სწორი ნაწლავიდან სისხლი: ერთ-ერთი ყველაზე ხშირი ნიშანია. შეიძლება ანუსიდან აშკარად ან განავალზე სისხლის კვალად ჩანდეს. მუქი ან მყარი განავალიც სისხლდენის ნიშანი შეიძლება იყოს.
• ქავილი სწორ ნაწლავში ან ირგვლივ: ქავილს ბევრი მიზეზი აქვს. ანალური კიბო ხშირად უსიმპტომოა და ჩვეულებრივ ქავილს არ უკავშირდება.
• ანუსში მასის ან სისავსის შეგრძნება: ანალური კიბოს ზრდასთან ერთად უკანა ტანში შეიძლება გაჩნდეს წარმონაქმნის ან სისავსის შეგრძნება. ეს სიმპტომი ანალური კიბოს შორსწასულ სტადიებში უფრო ხშირად გვხვდება.
• ანალური ტკივილი: კიბომ შეიძლება ტკივილი გამოიწვიოს, თუმცა სხვა მდგომარეობების ტკივილს ჰგავს.
• ნაწლავის მოქმედების ცვლილება, წვრილი განავალი: ეს ნიშნებიც შეიძლება გამოიწვიოს, მაგრამ სხვა ნაწლავურ პრობლემებს ჰგავს.
• გამონადენი ანუსიდან: ანალურმა კიბომ შეიძლება უკანა ტანიდან გამონადენი გამოიწვიოს. თუმცა ეს სიმპტომი სხვა მდგომარეობებით გამოწვეულ გამონადენსაც ჰგავს.
• ნაწლავის მოქმედების კონტროლის დაკარგვა: კონტროლის გაძნელება ან დაკარგვა შეიძლება იყოს, მაგრამ სხვა ნაწლავურ პრობლემებთანაც გვხვდება.
• მენჯის ტკივილი და წონის კლება: პროგრესირებასთან ერთად ეს ნიშნებიც შეიძლება განვითარდეს.

ზოგჯერ გასინჯვისას საზარდულში ან ანუსის ირგვლივ გადიდებულ ლიმფურ კვანძებს პოულობენ.

სიმსივნე ზოგი ინფექციის, მაგალითად HPV 16 და 18-ის მიმართ ანთებით პასუხს შეიძლება უკავშირდებოდეს. ანალურ HPV-სთან რისკი 40-ჯერ მეტია. გენიტალური ვირუსის მქონე კაცებსაც უფრო მაღალი რისკი აქვთ.

ხშირად გვიან სტადიამდე ნიშანი არ ჩანს და ჰემოროიდისგან გარჩევა რთულია. ქავილისას სპეციალისტთან მისვლა საუკეთესო გზაა.

ქვემოთ ანალური მიდამოს დაავადებებია ნაჩვენები.

რა მიზეზები და რისკფაქტორებია?

მრავალი რისკიდან მთავარია:

• ადამიანის პაპილომავირუსი (HPV): ზოგი ტიპი მჭიდროდ უკავშირდება. დაახლოებით % 79-ს HPV 16 ან 18 აქვს, % 8-ს — სხვა ტიპები.
• მრავალი პარტნიორი: რამდენიმე სქესობრივი პარტნიორი კიბოსა და HPV-ის რისკს ზრდის.
• ანალური სქესობრივი კავშირი: ორივე სქესში რისკს ზრდის. HIV-დადებით ჰომოსექსუალ მამაკაცებს ზოგად მოსახლეობაზე 90-ჯერ მეტი რისკი აქვთ.
• სხვა კიბოები: საშოს ან საშვილოსნოს ყელის კიბოს მქონე ქალებსა და პენისის კიბოს მქონე კაცებს მომატებული რისკი აქვთ, რაც HPV-საც უკავშირდება.
• ასაკი: სხვა კიბოების მსგავსად, რისკი ასაკთან ერთად იზრდება.
• დასუსტებული იმუნური სისტემა: HIV ან AIDS და ტრანსპლანტაციის შემდეგ იმუნოსუპრესია რისკს ზრდის.
• მოწევა: მწეველებს ანალური და სხვა კიბოების ბევრად მეტი რისკი აქვთ.
• ქრონიკული ადგილობრივი ანთება: ჰემოროიდისა და ფისტულის მსგავსი კეთილთვისებიანი მდგომარეობებით გამოწვეულმა ანთებამ შეიძლება რისკი გაზარდოს.

რა ტიპებია ანალური კიბო?

• ბრტყელუჯრედოვანი კარცინომა: %90 SCC-ია. იწყება არხის უმეტესობისა და ანუსის ქვედა ნაწილის საფარ ბრტყელ უჯრედებში.
• ადენოკარცინომა: იწყება ზედა ნაწილის უჯრედებში ან საფარის ქვემოთ ლორწოს წარმომქმნელ ჯირკვლებში.
• პერიანალური კანის კიბო: ანუსის ირგვლივ, მისგან მაქსიმუმ 5 cm-ში მდებარე კიბო ამ ჯგუფად კლასიფიცირდება.

როგორ ისმება დიაგნოზი?

თითით გასინჯვითა და ანოსკოპიით აღმოჩენილი მასიდან ბიოფსიას იღებენ. ანოსკოპია განათებული მილით არხისა და სწორი ნაწლავის დათვალიერებაა. ქსოვილის ნიმუშს მიკროსკოპში კიბოს ნიშნებზე იკვლევენ და დიაგნოზთან ერთად ჰისტოლოგიურ ქვეტიპსაც ადგენენ.

სიმსივნის ანატომიური მდებარეობა ზუსტად უნდა განისაზღვროს. ანორექტალურ საზღვარზე წარმოშობის დადგენა რთულია. თუ დაკბილული ხაზიდან 2 cm-ზე მეტად პროქსიმალურად ან ანორექტალურ რგოლზე მაღლაა, რექტალურად ითვლება; თუ 2 cm ან ნაკლებად მაღლაა — ანალურად. კანის ლორწოვან-კანოვან შეერთებაზე ან მის ქვემოთ და ანუსიდან მაქსიმუმ 5 cm-ში წარმოქმნილი კიბო პერიანალურია.

დიაგნოზის შემდეგ სტადიისა და სხვა ადგილებში გავრცელების, მეტასტაზირების, დასადგენად დამატებითი გამოსახულებითი კვლევებია საჭირო, მაგალითად მაგნიტური რეზონანსი და PET-ტომოგრაფია .

როგორ დგინდება სტადია?

მკურნალობა სტადიით იგეგმება. ფასდება ზომა, მეზობელ სტრუქტურებში ინვაზია, ლიმფური და შორეული მეტასტაზები: გასინჯვითა და ბიოფსიით, გინეკოლოგიური და საზარდულის გასინჯვით, PET-ით, გულმკერდის CT-ით, მუცლისა და მენჯის CT ან MRI-ით.

ქვემოთ TNM სტადირება ჩანს:

შედეგად, საბოლოო TNM სტადიებია შემდეგი:

• 1. სტადია: დიამეტრი 2 cm ან ნაკლები.
• 2. სტადია: დიამეტრი 2 cm-ზე მეტი.
• 3. სტადია: გავრცელება საშოში, ურეთრაში, შარდის ბუშტში ან მენჯის/სწორი ნაწლავის ახლო კვანძებში.
• 4. სტადია: შორეულ ადგილებში, მაგალითად ფილტვში, ღვიძლში ან ტვინში მეტასტაზები.

ანალური კიბოს მკურნალობა

რა განსაზღვრავს მკურნალობას?

ჯერ ადგენენ მდებარეობას, ჰისტოლოგიურ ქვეტიპსა და სტადიას, შემდეგ — პაციენტის ასაკს, ფუნქციურ მდგომარეობას, თანმხლებ დაავადებებსა და HIV სტატუსს, რომლებიც გადაწყვეტილებაზე მოქმედებს.

HIV-ინფიცირებული პაციენტები

HIV-თან დაკავშირებული ანალური SCC-ის მკურნალობა და ადგილობრივი კონტროლი, პასუხი და გადარჩენა არაინფიცირებულთა მსგავსია. დაბალი CD4 თავისთავად ტოქსიკურობას არ ზრდის. თუმცა აქტიური HIV/AIDS-ის გართულებების ან მათი ისტორიისას, მაგალითად ოპორტუნისტული ინფექციისა თუ სხვა კიბოს დროს, სრული დოზა და მიტომიცინი შეიძლება ვერ გადაიტანონ და შემცირება ან მის გარეშე მკურნალობა დასჭირდეთ.

პრეკლინიკური მონაცემებით HIV-დადებითსა და უარყოფითში მიკროგარემო ერთნაირია; მეტასტაზურ SCC-ში იმუნოთერაპიის გადაწყვეტილება HIV-ისგან დამოუკიდებლადაა რეკომენდებული.

ხანდაზმული ან მრავალი თანმხლები დაავადების მქონე პაციენტები

ამ პაციენტებშიც სტანდარტული მკურნალობა, ახალგაზრდა და თანმხლები დაავადებების არმქონე პაციენტების მსგავსად, ქიმიოთერაპიისა და სხივური თერაპიის ერთდროული გამოყენებაა (ქიმიორადიოთერაპია -KRT). თუმცა, მიუხედავად საკმარისი კლინიკური კვლევების არარსებობისა, შეიძლება განიხილებოდეს RT-სთან ერთდროულად გამოყენებული მიტომიცინისა და ფტორურაცილის (FU) დოზების შემცირება. მეტიც, ხანდაზმულ ან მძიმე თანმხლები დაავადებების მქონე T1N0 სიმსივნის პაციენტებში შეიძლება განიხილებოდეს მიტომიცინის გამოტოვება და სხივურ თერაპიასთან ერთდროულად მხოლოდ FU-ს გამოყენება.

როგორ მკურნალობენ ანალურ მიდამოში ბრტყელუჯრედოვანი კიბოს გარდა სხვა კიბოებს?

პერიანალური კანის კიბო

T1N0 (ანუ 2 cm-ზე მცირე, გავრცელების გარეშე), კარგად დიფერენცირებული პერიანალური ბრტყელუჯრედოვანი კანის კიბოს შემთხვევაში, რომელიც ანალური არხისგან აშკარად განცალკევებულ კანის დაზიანებას ქმნის, მხოლოდ ფართო ადგილობრივი ამოკვეთა საკმარისია, თუ სფინქტერის კუნთების შენარჩუნებით ქირურგიულად უარყოფითი კიდეების მიღება, ანუ სიმსივნის სრულად ამოღება, შესაძლებელია. თუმცა მაღალი რისკის ჰისტოლოგიური მახასიათებლების მქონე პაციენტებში (როგორიცაა ცუდად დიფერენცირებული ჰისტოლოგია ან პერინევრული ინვაზია) ოპერაციის შემდეგ სხივური თერაპია ერთ-ერთი ვარიანტია.

თუ სიმსივნე 2 cm-ზე დიდია, ოპერაცია სფინქტერის ფუნქციას საფრთხეს შეუქმნის, ლიმფური კვანძები ჩართულია ან სიმსივნის ანატომიური მდებარეობა ანალური არხისგან მკაფიოდ ვერ განირჩევა, რეკომენდებულია FU-სა და მიტომიცინზე დაფუძნებული ქიმიორადიოთერაპია; ქირურგია კი შენარჩუნებული ან განმეორებული დაავადებისთვის უნდა გადაიდოს.

ანალური ადენოკარცინომა

ლოკალიზებული ანალური არხის ადენოკარცინომის მქონე პაციენტებისთვის რეკომენდებულია მკურნალობა ლოკალიზებული რექტალური ადენოკიბოს მსგავსად: ქირურგია (აბდომინოპერინეული რეზექცია-APR) და FU-ზე დაფუძნებული ქიმიორადიოთერაპია (ოპერაციამდე ან შემდეგ), და არა ლოკალიზებული ანალური SCC-ის მსგავსად FU-სა და მიტომიცინზე დაფუძნებული ქიმიორადიოთერაპია.

სწორი ნაწლავის ბრტყელუჯრედოვანი კარცინომა

სწორი ნაწლავის ბრტყელუჯრედოვანი კიბო განიხილება, როგორც დისტალურ სწორ ნაწლავზე გავრცელებული ანალური ბრტყელუჯრედოვანი კიბო და მკურნალობენ ანალური SCC-ის მსგავსად. შესაბამისად, ამ პაციენტებშიც რეკომენდებულია ქიმიორადიოთერაპია FU-სა და მიტომიცინის გამოყენებით.

როგორ მკურნალობენ ანალურ ბრტყელუჯრედოვან კიბოს?

ლოკალიზებული დაავადების მკურნალობა

ლოკალიზებული ანალური SCC-ის დროს (თუნდაც სტადია 1 იყოს) სტანდარტული მკურნალობა ერთდროული ქიმიორადიოთერაპიაა. მართალია, ქიმიორადიოთერაპიისა და ქირურგიის უშუალოდ შემდარებელი რანდომიზებული კლინიკური კვლევები არ არსებობს, მაგრამ KRT ანალურ სფინქტერს ინარჩუნებს და ამ პაციენტთა %70-85-ში სრულ განკურნებას უზრუნველყოფს. ადგილობრივი ამოკვეთა შეიძლება ვარიანტი იყოს ფრთხილად შერჩეულ პაციენტებში ზედაპირულად ინვაზიური სიმსივნით, რომლის ბაზალური მემბრანის ინვაზია 3 mm ან ნაკლებია, მაქსიმალური ჰორიზონტალური გავრცელება 7 mm ან ნაკლებია და ზომა 1 cm-ზე მცირეა. თუმცა დღემდე ჩატარებულ კვლევებში ადგილობრივი ამოკვეთა ამ პაციენტებში RT-ს ან ქიმიორადიოთერაპიას არ შედარებია. ამიტომ ამ მეთოდის არჩევისას აუცილებელია ახლო მეთვალყურეობა და რეციდივის შემთხვევაში KRT-ის დაუყოვნებლივ დაწყება.

საწყის KRT რეჟიმად უპირატესობა ენიჭება RT-სთან ერთდროულ FU-სა და მიტომიცინს. პროტოკოლის სახით NCCN-ის გაიდლაინები, როგორც „RTOG 98-11“ კვლევაში, რეკომენდაციას იძლევა: 1-4. დღეებში და 29-32. დღეებში 1000 mg/m² საინფუზიო FU-სთან ერთად 1. და 29. დღეებში 10 mg/m² მიტომიცინის (თითო დოზაზე მაქსიმუმ 20 mg) გამოყენება. ESMO-ს გაიდლაინები კი, როგორც „ACT II“ კვლევაში, რეკომენდაციას იძლევა: 1-4. დღეებში და 29-32. დღეებში 1000 mg/m² საინფუზიო FU-სთან ერთად მხოლოდ 1. დღეს ერთჯერადად 12 mg/m² მიტომიცინის (მაქსიმუმ 20 mg) გამოყენება. ორივე პროტოკოლის გამოყენება შესაძლებელია. NCCN-ისა და ESMO-ს გაიდლაინებში ამ პაციენტებისთვის RT-სთან ერთდროული ქიმიოთერაპიის რეჟიმის სხვა რეკომენდებული ალტერნატივებია FU+ცისპლატინი ან მიტომიცინი+კაპეციტაბინი.

ადგილობრივად გავრცელებული დაავადების მკურნალობა

ადგილობრივად გავრცელებული (T3/4 ან N1b/c) ანალური SCC-ის მქონე პაციენტებში სტანდარტული მკურნალობა, ლოკალიზებული დაავადების მკურნალობის მსგავსად, მოიცავს RT-სთან ერთდროულ ქიმიოთერაპიას FU-თი და მიტომიცინით. განსხვავება მხოლოდ ისაა, რომ რეკომენდებულია საერთო RT დოზის 10-14 Gy-ით გაზრდა (45-ის ნაცვლად 55-59). ამ პაციენტებში სტანდარტული ქიმიორადიოთერაპიით %50-60-ის ფარგლებში სრული განკურნება მიიღწევა.

მეტასტაზური დაავადების მკურნალობა

მეტასტაზური ანალური SCC-ის დროს სტანდარტული მიდგომა სისტემური მკურნალობაა. ღვიძლში იზოლირებული მეტასტაზის მქონე პაციენტთა მცირე ქვეჯგუფს შეიძლება რეზექციამ სარგებელი მოუტანოს, თუმცა ამ პროცედურისთვის პაციენტთა შერჩევის კრიტერიუმები განსაზღვრული არ არის.

იზოლირებული პარააორტული ლიმფური კვანძების ჩართულობა იშვიათია და M1 (სტადია IV) დაავადებად ითვლება. მიუხედავად იმისა, რომ ამ პაციენტთა ოპტიმალური მკურნალობა განსაზღვრული არ არის, KRT, რომლის დასხივების ველშიც პარააორტული ლიმფური კვანძებიც შედის, გონივრული მიდგომაა; თუმცა ამ პაციენტებს დამატებითი მეტასტაზური დაავადების განვითარების მაღალი რისკი აქვთ.

სისტემური ქიმიოთერაპია

როგორც ESMO-ს, ისე NCCN-ის გაიდლაინების მიხედვით, მეტასტაზური ანალური SCC-ის მქონე პაციენტებში პირველი ხაზის მკურნალობის პირველი არჩევანია კარბოპლატინი+პაკლიტაქსელი. სხვა ალტერნატივებია ცისპლატინი+FU და მოდიფიცირებული DCF (დოცეტაქსელი, ცისპლატინი, FU).

InterAACT კვლევაში ადრე არანამკურნალები მეტასტაზური ანალური SCC-ის მქონე 91 პაციენტი რანდომიზებულად იღებდა კარბოპლატინს (AUC=5, ყოველ 28 დღეში)+ყოველკვირეულ პაკლიტაქსელს (80 mg/m², 1, 8 და 15. დღეებში, ყოველ 28 დღეში) ან ცისპლატინს (60 mg/m², ყოველ 21 დღეში)+საინფუზიო FU-ს (1000 mg/m², 1-4. დღეებში, ყოველ 21 დღეში), ანუ გამოიყო 2 ჯგუფი. შედეგად, მიუხედავად იმისა, რომ პირველადი საბოლოო მაჩვენებელი — პასუხის სიხშირე — ორივე ჯგუფში მსგავსი იყო (%59-ის საპირისპიროდ %57), საერთო გადარჩენის ხანგრძლივობა (20 თვე 12,3 თვის საპირისპიროდ) და ტოქსიკურობის პროფილი (მძიმე გვერდითი მოვლენები %36-ის საპირისპიროდ %62) კარბოპლატინი+პაკლიტაქსელის ჯგუფში მნიშვნელოვნად უკეთესი აღმოჩნდა.

პროტოკოლის გარდა, რომელშიც კარბოპლატინი ყოველ 28 დღეში 1 დღეს, პაკლიტაქსელი კი ყოველკვირეულად გამოიყენება, ფართოდ გამოიყენება პროტოკოლიც, რომელშიც კარბოპლატინიც და პაკლიტაქსელიც ყოველ 3 კვირაში 1 დღეს გამოიყენება. უცნობია, განსხვავდება თუ არა პროტოკოლები მკურნალობასთან დაკავშირებული ტოქსიკურობის მხრივ. თუმცა ორივე გამოყენება გონივრულია.

იმუნოთერაპია

პროგრამირებული უჯრედული სიკვდილის რეცეპტორ-1 (PD-1) გზაზე მიმართული ერთპრეპარატიანი იმუნოთერაპიის რეჟიმები რეკომენდებულია მეტასტაზური ანალური SCC-ის მქონე პაციენტებში, რომელთაც პირველი ხაზის მკურნალობის შემდეგ პროგრესირება (დაავადების გაუარესება) აღენიშნებათ. თუმცა ჯერ არ არის დადგენილი კრიტერიუმები იმ პაციენტთა ოპტიმალური შერჩევისთვის, რომელთაც იმუნოთერაპიისგან სარგებლის მიღების ყველაზე მაღალი ალბათობა აქვთ. ამიტომ ამ პაციენტებში PD-L1-ის ჭარბი ექსპრესიის გამოკვლევა ამჟამად რეკომენდებული არ არის. მართალია, მიმდინარეობს კლინიკური კვლევები ამ გზაზე მოქმედი იმუნოთერაპიული პრეპარატების პირველი ხაზის მკურნალობაში ციტოტოქსიკურ ქიმიოთერაპიულ პრეპარატებთან ერთად გამოყენების შესახებ, მაგრამ ჯერ მკაფიო მონაცემები არ არსებობს.

მეტასტაზური SCC-ის დროს იმედისმომცემი შედეგებია აღწერილი PD-1 გზის მაბლოკირებელი ნივოლუმაბით, პემბროლიზუმაბით და რეტიფანლიმაბით. PD-1-ის ექსპრესიის გამოუკვლეველ, ქიმიოთერაპიისადმი რეზისტენტული მეტასტაზური ანალური SCC-ის მქონე 37 პაციენტთან ჩატარებულ მცირე ფაზა II კვლევაში პაციენტებმა მედიანურად 6 კურსი (3-10 კურსი), ორ კვირაში ერთხელ, 3 mg/kg ინტრავენური (IV) ნივოლუმაბი მიიღეს. შედეგად, 9 პაციენტში (%24) ობიექტური პასუხი, 2-ში (%5) სრული პასუხი, 17-ში (%46) კი საუკეთესო პასუხად სტაბილური დაავადება მიიღეს. პაციენტებში პროგრესირების გარეშე გადარჩენის მედიანა 4,1 თვე, საერთო გადარჩენის მედიანა კი 11,5 თვე იყო. PD-L1-დადებითი ანალური SCC-ის მქონე 24 პაციენტის შემფასებელ KEYNOTE-028 კვლევაში ორ წლამდე ყოველ 2 კვირაში 10 mg/kg დოზით IV პემბროლიზუმაბის გამოყენებით 4 პაციენტში (%17) ნაწილობრივი პასუხი, 10 პაციენტში (%42) კი საუკეთესო პასუხად სტაბილური დაავადება მიიღეს. პირველი ხაზის მკურნალობის შემდეგ პროგრესირებული მეტასტაზური ან არაოპერაბელური ანალური SCC-ის მქონე 112 პაციენტის შემფასებელ ფაზა II KEYNOTE-158 კვლევაში პაციენტები 2 წლის განმავლობაში ან პროგრესირებამდე ყოველ 3 კვირაში 200 mg IV პემბროლიზუმაბს იღებდნენ. 34,7-თვიანი მედიანური დაკვირვებისას 12 პაციენტში ობიექტური პასუხი (%11), 6 პაციენტში (%5) კი სრული პასუხი მიიღეს. თუმცა პროგრესირების გარეშე გადარჩენის მედიანა მხოლოდ 2,1 თვე, საერთო გადარჩენის მედიანა კი 11,9 თვე იყო. პლატინაზე დაფუძნებული პირველი ხაზის მკურნალობის შემდეგ პროგრესირებული ადგილობრივად გავრცელებული ან მეტასტაზური ანალური SCC-ის მქონე 94 პაციენტის შემფასებელ ფაზა 2 POD1UM-202 კვლევაში ყოველ 4 კვირაში 500 mg IV რეტიფანლიმაბით მიიღეს %14 ობიექტური პასუხი (1 პაციენტში სრული პასუხი), %13 ნაწილობრივი პასუხი და %35 სტაბილური დაავადება; დაავადების კონტროლის მაჩვენებელი %49 იყო. პასუხის მედიანური ხანგრძლივობა 9,5 თვე, პროგრესირების გარეშე გადარჩენის მედიანა 2,3 თვე, საერთო გადარჩენის მედიანა კი 10,1 თვე იყო.

როგორ მიმდინარეობს ანალური კიბოს მეთვალყურეობა?

ანალური SCC-ის მკურნალობის შემდგომი მეთვალყურეობის სტრატეგიის განმსაზღვრელი პროსპექტული (წინმსწრები) კვლევა არ არსებობს. ზოგადად, რეციდივების უმეტესობა პირველ სამ წელიწადში ვითარდება, ამიტომ ამ პერიოდში უფრო ახლო მეთვალყურეობაა საჭირო. NCCN-ის გაიდლაინები KRT-დან 8-12 კვირის შემდეგ თითით რექტალური გასინჯვით (PRM) ხელახალ შეფასებას და კლინიკური პასუხის სრულ პასუხად, შენარჩუნებულ ან პროგრესირებად დაავადებად კლასიფიცირებას რეკომენდაციას უწევს. შესაბამისად, სრული პასუხის მქონე პაციენტებში ხუთი წლის განმავლობაში ყოველ 3-6 თვეში რეკომენდებულია PRM, ანოსკოპია და საზარდულის ლიმფური კვანძების გასინჯვა. ასევე რეკომენდებულია 3 წლის განმავლობაში ყოველწლიურად კონტრასტული გულმკერდის, მუცლისა და მენჯის CT ან MR კვლევა.

მკურნალობაზე პასუხის შეფასებისას ან ნამკურნალები ანალური კიბოს მეთვალყურეობისას ფტოროდეოქსიგლუკოზა-პოზიტრონემისიური ტომოგრაფიის (FDG-PET/BT) რეკომენდაციისთვის საკმარისი მტკიცებულება არ არსებობს.

რა კეთდება, თუ ანალური კიბოს მეთვალყურეობისას შენარჩუნებული / განმეორებული დაავადება გამოვლინდა?

დაავადების განმეორების/შენარჩუნების რისკფაქტორებია: პირველადი სიმსივნის ზომა >5 cm, ლიმფური კვანძების ჩართულობა, მკურნალობის რეჟიმის ცუდი დაცვა, ქიმიოთერაპიის დოზის არასაჭირო შემცირება და მკურნალობის შეფერხებები.

KRT-ის შემდეგ შენარჩუნებული ან ადგილობრივად განმეორებული დაავადების წარმატებით მკურნალობა ქირურგიით (აბდომინოპერინეული რეზექცია-APR) შეიძლება; თუმცა ადგილობრივად განმეორებული ანალური SCC-ის შემთხვევების მხოლოდ %24-40-ში მიიღწევა დაავადების ხანგრძლივი კონტროლი.

APR ასევე სასურველი მკურნალობაა იმ პაციენტებისთვის, რომელთაც KRT-ის დასრულების შემდეგ დაავადება რჩებათ. ACT II კვლევის მონაცემებით, მკურნალობის შემდეგ 8-12 კვირაზე პირველ ფიზიკურ გასინჯვაში შენარჩუნებულ დაავადებაზე კლინიკური ეჭვის მქონე პაციენტებზე, პროგრესირების არარსებობისას, RT-ისა და ქიმიოთერაპიის დასრულებიდან ექვს თვემდე დაკვირვება შესაძლებელია. დაკვირვების ამ პერიოდში დაავადების ნებისმიერ დროს პროგრესირებისას ან KRT-ის დასრულებიდან ექვსი ან მეტი თვის შემდეგ დაავადების შენარჩუნებაზე კლინიკური ეჭვის არსებობისას რეკომენდებულია ბიოფსია; თუ ბიოფსიით დაავადების შენარჩუნება ან რეციდივი დადასტურდა, რეკომენდებულია APR-ით გადამრჩენი მკურნალობა.

შენარჩუნებული დაავადების მქონე პაციენტებში ანალური სფინქტერის შესანარჩუნებლად არაქირურგიული გადამრჩენი მკურნალობის ეფექტიანობა უცნობია. 22 პაციენტის მცირე კვლევაში აღწერილია, რომ 4 პაციენტში FU-თი და ცისპლატინით ჩატარებული გადამრჩენი KRT-ის შემდეგ ხანგრძლივი დაავადებისგან თავისუფალი გადარჩენა მიიღეს. თუმცა მონაცემები მკაფიო დასკვნისთვის არასაკმარისია. ამიტომ შენარჩუნებული/განმეორებული დაავადების დროს სფინქტერის შემნახველი მკურნალობის გაგრძელების გადაწყვეტილება რთულია და მულტიდისციპლინურ შეფასებას მოითხოვს.