ჯერ კიდევ არ გყავთ მენტორი? რა არის მენტორობა?

ვისაუბრებთ სფეროზე, რომელსაც ჩვენი ქვეყნის განვითარებისა და მეცნიერებაში წინსვლისთვის გარკვეულწილად უგულებელვყოფთ და რომლის მნიშვნელობაც, ვფიქრობთ, საკმარისად არ გვესმის: მენტორობაზე (mentorship), ანუ სხვა სიტყვებით, დამრიგებლობაზე, რომელიც განვითარებას, კარიერასა და ცხოვრების კონსულტაციასაც კი მოიცავს.

მენტორები კარიერაში ახალი კარების გახსნაში გვეხმარებიან, თუმცა მენტორობა მხოლოდ ეს არ არის. კარიერული რჩევების გარდა რას ელიან მენტორისგან? რას მოელის ამ ურთიერთობისგან მენტორი და ის, ვისაც მენტორი სჭირდება?

რა არის მენტორობა?

მენტორობა ოსტატისა და შეგირდის ურთიერთობაში გამოცდილი ადამიანის მიერ სტუდენტისთვის სამუშაო და ცხოვრებისეული გამოცდილების გადაცემასა და კარიერასა და ცხოვრებაში სწორად მიმართულების მიცემას ნიშნავს, რათა სტუდენტი ცოდნითა და მომზადებით იმ ბედნიერ ცხოვრებას მიაღწიოს, რომელიც ნამდვილად სურს. ეს დამრიგებლობაცაა, მაგრამ უფრო ფართო მნიშვნელობით. სპეციალისტების თქმით, მენტორებთან მომუშავეები უფრო მცოდნეები არიან, უკეთ იღებენ კარიერულ გადაწყვეტილებებს, უფრო პროდუქტიულები არიან, ნაკლები მცდარი გამოცდილება აქვთ და აცნობიერებენ, რომელი გადაწყვეტილებები გააბედნიერებთ ნამდვილად.

ინგლისელი დოქტორი Shrewsbury ჰყვება, რომ ცხოვრების გზის დაგეგმვისას მენტორს შეხვდა. კარიერის არჩევისას რთულ მდგომარეობაში იყო: პედიატრია ძალიან უყვარდა, მაგრამ ფიქრობდა, რომ საავადმყოფოში მუშაობა ძალიან გააუბედურებდა; ზოგადი პრაქტიკა კი მისი აკადემიური ამბიციების დასაკმაყოფილებლად საკმარისი არ ეჩვენებოდა. მენტორის სწორი მიმართულებით ამ დილემიდან გამოსვლის შემდეგ ახლა ზოგადი პრაქტიკის PhD პროგრამა დაიწყო და Royal Collage of General Practioners-ში ზოგად პრაქტიკასა და აკადემიურ საქმიანობას აერთიანებს.

უკეთესი სამედიცინო განათლება მხოლოდ მენტორობის სისტემითაა შესაძლებელი

დოქტორი Goldein ამბობს, რომ 20. საუკუნემდე მენტორობა თითქმის მთლიანად ფორმალური ურთიერთობა იყო. ერთ სტატიაში მან ორი თაობის სამედიცინო განათლებაც შეადარა: ძველი ექიმები წარმატებული ახალი სტაჟიორების აღზრდას უძღვნიდნენ თავს და ადრე სტაჟიორის წარმატება მენტორის წარმატებად ითვლებოდა (შეგირდის წარმატება ოსტატის წარმატებაა).

დოქტორი Goldein ამბობს, რომ ხანგრძლივი, გარკვეული წესების მქონე მენტორული ურთიერთობა ძველებურად აღარ იცავს პრინციპებს. ამას უკავშირებს სასწავლო ფაკულტეტის მუშაობის სურვილს, პაციენტების კლინიკურ სურათს, კვლევის პოტენციალსა და ჩატარებულ კლინიკურ კვლევებს. მენტორობა ფორმალურობას სცილდება, მაგრამ ეს ახალ სტაჟიორებს კარიერის უკეთ არჩევაში, გამოცდილების უკეთ ათვისებაში, მეტ პროდუქტიულობასა და მენტორთან უფრო თავისუფლად ყოფნაში ეხმარება.

აქვს მენტორობას წესები?

მენტორისა და სტუდენტის ურთიერთობაში რამდენიმე მნიშვნელოვანი საკითხია, რომლებსაც ორივე მხარის ჯანსაღი ურთიერთობისთვის ყურადღება უნდა მიექცეს. Academic Medicine-დან შეჯამებული კვლევით, მენტორი სტუდენტისგან მოელის:

• აქტიურ მოსმენასა და უკუკავშირისადმი გახსნილობას, 
• მენტორის დროის პატივისცემას, 
• შეხვედრებზე ყოველთვის მომზადებულად მოსვლას. თავის მხრივ სტუდენტმაც მკაფიოდ უნდა უთხრას მენტორს, რას მოელის:
• კარიერულ მიმართულებას,
• შესაძლებლობების შექმნასა და ახალი კარების გახსნას,
• მოსალოდნელ ცუდ ვითარებებზე გულახდილ საუბარს,
• ემოციურ მხარდაჭერას,
• სამუშაოსა და პირად ცხოვრებას შორის ბალანსის დაცვაში დახმარებას.

დოქტორი Shrewsbury გვირჩევს, კონსულტაციის მაძიებელს ჰკითხონ, როგორი ურთიერთობა სურს მენტორთან და წესების დადგენისას რას მოელის.

როგორ გავხდეთ კარგი მენტორი?

ინგლისის Royal Collage of General Practioners-ის ყოფილი პრეზიდენტი, პროფესორი Maureen Baker ამბობს, რომ ყველაზე მნიშვნელოვანი წესია კარგად მოსმენა .

მენტორობა მხოლოდ შეხვედრების ჩატარებით ან სახელმძღვანელოს მიყოლით შესასრულებელი საქმე არ არის; იგი ცხოვრების გზაზე გვერდში დასადგომი და მხარდასაჭერი სწორი ადამიანის არჩევასაც ნიშნავს.

ყველა მენტორს თავისი სტილი აქვს. დოქტორი Shrewsbury ურჩევს მენტორებს, ზედმეტად დირექტიულები არ იყვნენ. ყველას უნდა გაუადვილდეს საკუთარი პასუხების პოვნა, მაგრამ მზა პასუხები წინ არ უნდა დაუდონ. უფრო შესაფერისია, ადამიანმა თავისი გეგმა და არჩევანი თავად შექმნას.

დოქტორი Shrewsbury კარიერულ არჩევანზე მენტორის გავლენას ასე ხსნის:

„მეგონა, გზას ჩემი გატაცებების მიხედვით ვირჩევდი და გარშემომყოფთაგან დიდ დაფასებას მივიღებდი. ერთ დღეს მკითხა, ნამდვილად ეს მინდოდა თუ არა, და იმ სფეროსკენ მიმმართა, რომელიც მართლა მიყვარდა. ასეთი კარგი მენტორები გვერდით რომ არ მყოლოდა, შესაძლოა მედიცინისთვის დიდი ხნის წინ დამენებებინა თავი.“

მენტორობა მხოლოდ ექიმის პროფესიას არ ეხება

ხშირად ფიქრობენ, რომ მენტორობა სამედიცინო განათლებასა და ამ პერიოდში გადაწყვეტილებებშია მნიშვნელოვანი, თუმცა იგი მხოლოდ ამ პერიოდს ან მხოლოდ კარიერულ არჩევანს არ გულისხმობს.

დოქტორი Blair და მისი და-ძმები ბავშვობიდან მენტორობის გაგებით იზრდებოდნენ, რადგან მათი მამაც ექიმი იყო. მან იცის, რომ სკოლის დასრულების შემდეგაც ბევრი რამაა სასწავლი და მენტორი მთელ ცხოვრებას მიმართულებას აძლევს. მისი თქმით, მენტორი, რომელმაც იცის ადამიანის წარმომავლობა და ყველა მხრივ იცნობს მას, სწორ ურთიერთობასა და ერთობლივ გადაწყვეტილებებს აუმჯობესებს.

სწორი მენტორის პოვნა ყოველთვის ადვილი არ არის და ამას დრო შეიძლება დასჭირდეს. არჩევისას წესები ყოველთვის უნდა გვახსოვდეს: მენტორთან გახსნილები და პატივისცემით უნდა ვიყოთ და ვიცოდეთ, რას ველით ურთიერთობისგან. თუ მენტორი ჯერ არ გიპოვიათ, დახმარება შეგიძლიათ კურსდამთავრებულს ან სკოლაში ადამიანს სთხოვოთ, რომლის აზრსაც ნამდვილად აფასებთ.

ვფიქრობ, ჩვენს ქვეყანაში ათასობით კარგად მომზადებული აკადემიკოსია, რომელთაც მენტორობა შეუძლიათ. ქვეყნის განვითარებისთვის მათი აქტიური მოქმედების დრო დადგა. მჯერა, რომ ახალგაზრდა მეგობრებმა განათლების დასაწყისშივე, პროფესიული სფეროს მიუხედავად, მენტორობისა და მენტორის ფასი უნდა იცოდნენ, გააცნობიერონ, რომ ნამდვილი ოსტატ-შეგირდის ურთიერთობის გარეშე განვითარება არ იქნება, სწრაფად იპოვონ მენტორი და შეგირდობას შეუდგნენ.