კეთრი 1873 – ღვთის წყევლა
1948 წელს ბრიტანელი ექიმი Ernest Muir-ი წერდა:
„კეთრი ყველაზე საშიში დაავადებაა არა იმიტომ, რომ კლავს, არამედ იმიტომ, რომ ტანჯავს. თვალები, რომლებიც არ იხსნება, ნერწყვმდენი პირი, ბრჭყალისებრი ხელები, კოჭლი ფეხები და სიბრმავისკენ მიმავალი თვალები — სწორედ ასეთი სურათი წარმოგვიდგება გონებაში.“
ზოგი დაავადებას ცოდვილებზე ღვთის წყევლის გამოვლინებად მიიჩნევდა, სხვები კი მემკვიდრეობით მდგომარეობად თვლიდნენ. დაავადება უპირველესად კანს, პერიფერიულ ნერვებსა და სასუნთქი გზების ლორწოვან გარსებს აზიანებს. მკურნალობის გარეშე ნერვების დაზიანებისა და მასთან დაკავშირებული დაბუჟების გამო ავადმყოფები ხშირად იზიანებდნენ ხელებსა თუ ფეხებს, რასაც მოგვიანებით დეფორმაციები მოჰყვებოდა. ისტორიულად, გარეგნობაშეცვლილ „კეთროვანებს“ ხშირად ცუდად ექცეოდნენ, საზოგადოებიდან რიყავდნენ და კოლონიებში ასახლებდნენ.
ინდოეთში ნაპოვნ 4000 წლის ჩონჩხზე კეთრისთვის დამახასიათებელი ეროზიის ნიშნები გამოვლინდა. ამიტომ ფიქრობენ, რომ დაავადება შესაძლოა ინდოეთში წარმოშობილიყო. 1200 წლისთვის ევროპაში კეთრის დაახლოებით 19000 საავადმყოფო არსებობდა. ნორვეგიელმა ექიმმა G. H. Armauer Hansen-მა 1873 წელს აღმოაჩინა, რომ კეთრის მიზეზი ბაქტერია Mycobacterium leprae იყო — პირველი ბაქტერია, რომელიც ადამიანში დაავადების გამომწვევად აღიარეს —.
Hansen-ის მიერ ბაქტერიების შესწავლა წარუმატებელი აღმოჩნდა: მან ვერც საცდელი ცხოველები, მაგალითად კურდღლები, დააინფიცირა და ვერც ხელოვნურ კულტურებში გაზარდა ბაქტერია, რომელსაც მასპინძლის გარეშე არსებობისთვის აუცილებელი მრავალი გენი აკლდა. კეთრის უკეთ გაგების სასოწარკვეთილი მცდელობისას Hansen-მა კეთრით დაავადებული ქალის თვალში მისი ნებართვის გარეშე ბაქტერიების შეყვანა სცადა. 1880 წელს ქალმა მას სასამართლოში უჩივლა და იგი ბერგენის კეთრის საავადმყოფოს მთავარი ექიმის თანამდებობიდან გაათავისუფლეს. საბედნიეროდ, მეცნიერებმა საბოლოოდ აღმოაჩინეს, რომ ბაქტერიების გაზრდა თაგვების თათის ბალიშებსა და ცხრაზოლიან ჯავშნოსნებში შეიძლებოდა.
სინამდვილეში, ზრდასრულთა უმეტესობას დაავადების მიმართ იმუნიტეტი აქვს. ცხვირისა და ხახის ლორწოთი გადამდები დაავადების განვითარებას პირველი კონტაქტის შემდეგ შეიძლება რამდენიმე წელი დასჭირდეს.
დღეს კეთრის მკურნალობა შესაძლებელია დაფსონის, რიფამპიცინისა და კლოფაზიმინის სამი წამლის კომბინაციის გამოყენებით.
სტატიის ილუსტრაციის აღწერა: კეთრით დაავადებული ადამიანის გამოსახულება.
სტატიაში მოხსენიებული ისტორიული პირები: Gerhard Henrik Armauer Hansen (1841–1912),
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.