Cüzam 1873 – Tanrının lənəti

1948-ci ildə ingilis həkim Ernest Muir bunları yazmışdı: 

"Cüzam öldürdüyü üçün deyil, əzab içində yaşatdığı üçün ən çox qorxulan xəstəlikdir. Açılmayan gözlər, ağız suyu axıdan ağız, caynaqlaşmış əllər, axsayan ayaqlar və korluğa gedən gözlər - zehində canlanan mənzərə budur." 

Bəziləri xəstəliyi Tanrının günahkarlara lənətinin təzahürü, digərləri isə irsi vəziyyət hesab edirdi. Xəstəlik əsasən dəriyə, periferik sinirlərə və tənəffüs yollarının selikli qişalarına təsir edir. Müalicə edilmədikdə sinir zədəsi və buna bağlı hissiyyat itkisi səbəbindən xəstələr tez-tez əllərini və ya ayaqlarını zədələyə, zaman keçdikcə bu, deformasiyalara gətirib çıxara bilərdi. Tarixdə bu şəkildə görünüşü dəyişmiş "cüzamlılar" çox vaxt pis rəftara məruz qalır, cəmiyyət tərəfindən kənarlaşdırılır və koloniyalara yerləşdirilirdilər.

Hindistanda tapılmış 4000 illik skelet cüzamı düşündürən eroziya əlamətləri göstərmişdir. Buna görə xəstəliyin Hindistanda yaranmış ola biləcəyi düşünülür. 1200-cü ilə qədər Avropada təxminən 19000 cüzam xəstəxanası var idi. Norveçli həkim G. H. Armauer Hansen 1873-cü ildə cüzamın səbəbinin Mycobacterium leprae adlı bakteriya -insanlarda xəstəlik yaratdığı qəbul edilən ilk bakteriya- olduğunu kəşf etdi.

Hansenin bakteriyaları öyrənməsi uğursuz oldu: o, nəinki dovşan kimi sınaq heyvanlarını yoluxdura bildi, həm də sahib orqanizm olmadan yaşamaq üçün lazım olan bir çox geni çatışmayan bakteriyanı süni kulturlarda yetişdirə bilmədi. Cüzamı daha yaxşı anlamaq üçün çıxış yolu axtaran Hansen icazəsiz olaraq cüzamlı bir qadının gözünə bakteriya yeritməyə çalışdı. 1880-ci ildə qadın onu məhkəməyə verdi və Hansen Bergen cüzam xəstəxanasının baş həkimi vəzifəsindən uzaqlaşdırıldı. Xoşbəxtlikdən alimlər sonda bakteriyaların siçanların ayaq yastıqcıqlarında və doqquz zolaqlı armadillolarda yetişdirilə biləcəyini kəşf etdilər. 

Əslində yetkinlərin çoxunda xəstəliyə qarşı immunitet var. Burun və boğaz seliyi ilə keçə bilən xəstəliyin inkişafı ilk təmasdan sonra bir neçə il çəkə bilər. 

Bu gün cüzam dapson, rifampisin və klofazimin adlı üç dərmanın kombinasiyası ilə müalicə edilə bilir.

Məqalə şəklinin təsviri: Cüzamlı insanın təsviri.

Məqalədə adı çəkilən tarixi şəxslər: Gerhard Henrik Armauer Hansen (1841–1912),

• Əvvəlki mövzu: Qalxanabənzər vəzi əməliyyatı 1872 – Nobel Fiziologiya Mükafatı 1909
• Növbəti mövzu: Müasir beyin əməliyyatı 1879 – Səhvə yer yoxdur!