კიბოს ინოვაციური ვაქცინა KRAS-მუტაციის მქონე პანკრეასისა და კოლორექტალური კიბოს რეციდივს ამცირებს
ამ სტატიაში
Pant-ისა და მისი კოლეგების მიერ ჟურნალში Nature Medicine 2024 წლის 9 იანვარს გამოქვეყნებული ახალი კვლევის მიხედვით, კიბოს ახალი ვაქცინა შეიძლება ეფექტიანი იყოს KRAS-მუტაციის მქონე პანკრეასისა და კოლორექტალური (მსხვილი ნაწლავის) კიბოს პაციენტებში რეციდივის (დაბრუნების) თავიდან ასაცილებლად.
კვლევის საფუძველი და მნიშვნელობა
კოლორექტალური კიბო და პანკრეასის სადინრული ადენოკარცინომა კიბოთი გამოწვეული სიკვდილიანობის მეორე და მესამე ყველაზე ხშირი მიზეზებია. ჩანს, რომ ამ ტიპის კიბოების ოპერაციის შემდგომი სტანდარტული მკურნალობა 5 წლის განმავლობაში პაციენტთა მხოლოდ 20%-ს ინარჩუნებს ცოცხალს და კიბოს დაბრუნებისას ეფექტიანი მკურნალობის ვარიანტები შეზღუდულია. მიკროსატელიტურად სტაბილურ (MSS) კოლორექტალურ კიბოში იმუნოთერაპიის არაეფექტიანობა უკავშირდება კიბოს უჯრედებზე შეტევისთვის საჭირო სპეციალური იმუნური უჯრედების (TILs) და კიბოს უჯრედებში მოსალოდნელი მუტაციების სიმცირეს. ამასთან, კიბოს გამომწვევი KRAS გენის მუტაციები განსაკუთრებით პანკრეასის კიბოში 93%-ში, ხოლო კოლორექტალურ კიბოში 50%-ში გვხვდება და კიბოს პროგრესირების განმავლობაში მუდმივად არსებობით კიბოს უჯრედების გადარჩენაში მნიშვნელოვან როლს ასრულებს. ამიტომ KRAS მუტაციებზე მიმართული იმუნოთერაპიები კიბოს მკურნალობის იმედისმომცემ სამიზნედ ითვლება.
KRAS გენზე ორიენტირებულ T-უჯრედულ თერაპიას შეუძლია უშუალოდ კიბოს უჯრედებს დაუმიზნოს ორგანიზმის საკუთარი ჯანმრთელი უჯრედების დაზიანების რისკის გარეშე. ამ სპეციალურ მკურნალობაზე არ მოქმედებს პროცესები, რომლებიც იმუნურ სისტემას ჩვეულებრივ ჯანმრთელ უჯრედებზე შეტევისგან აკავებს. HLA C*08:02 ტიპის განსაკუთრებული გენეტიკური სტრუქტურის მქონე ადამიანებში ამ მკურნალობამ იმედისმომცემი შედეგები აჩვენა KRAS G12D მუტაციის მქონე პანკრეასის კიბოსა და ზოგიერთი ტიპის კოლორექტალური კიბოს დროს. თუმცა ასეთი მკურნალობა მხოლოდ გარკვეული გენეტიკური მახასიათებლების მქონე პაციენტებში მუშაობს, მომზადების რთულ პროცესს მოითხოვს, ძვირია და ზოგჯერ სერიოზულ გვერდით ეფექტებს იწვევს. ვაქცინებს კი უფრო ფართო პოტენციალი აქვს განსხვავებული გენეტიკური მახასიათებლების მქონე ადამიანებში KRAS გენზე მიმართული T-უჯრედების გასაზრდელად, მათი წარმოების პროცესი უფრო მარტივია და ისინი მზა სახით შეიძლება არსებობდეს.
KRAS-მუტაციის მქონე კიბოები ყველა სოლიდური (ორგანოდან/ქსოვილიდან წარმოშობილი) სიმსივნის დაახლოებით 25%-ს შეადგენს.
ლიმფურ კვანძებზე მიმართული ინოვაციური ვაქცინა ELI-002 რეციდივის ალბათობის შესამცირებლად შეიქმნა: ის T-უჯრედებს KRAS G12D ან G12R მუტაციის მქონე კიბოს ამოცნობასა და სიმსივნური უჯრედების განადგურებას ასწავლის. რადგან ELI-002 წინასწარ მომზადებული ბიოტექნოლოგიური პროდუქტია, თითოეული ადამიანისთვის ცალკე ფორმულირება არ სჭირდება.
ქვემოთ მოცემულია ELI-002 2P ვაქცინასთან დაკავშირებული რამდენიმე განსხვავებული პროცესის სქემატური აღწერა:
a) ELI-002 2P ვაქცინის კომპონენტები:
- ვაქცინა შეიცავს გრძელ პეპტიდურ ანტიგენებს, სახელწოდებით Amph-mKRAS G12D და G12R. ეს ანტიგენები შექმნილია ორგანიზმის იმუნური სისტემის დასახმარებლად კიბოს უჯრედების ამოცნობასა და მათთან ბრძოლაში.
- ვაქცინა ასევე შეიცავს ადიუვანტს Amph-CpG-7909, იმუნური სისტემის გამაძლიერებელ ერთგვარ ნივთიერებას, რომელიც TLR9 რეცეპტორს ააქტიურებს.
- ეს კომპონენტები ალბუმინთან შემაკავშირებელი ლიპიდისა და პოლიეთილენგლიკოლის (PEG) დამაკავშირებლის გამოყენებით შეიქმნა. ასეთი სტრუქტურები ვაქცინას ორგანიზმში სწორ ადგილამდე მიღწევასა და იმუნური პასუხის ეფექტიანად გააქტიურებაში ეხმარება.
b) ორგანიზმში ვაქცინის განაწილების მექანიზმი:
- კანქვეშ შეყვანის შემდეგ ვაქცინა ლიპიდების მეშვეობით ორგანიზმის ბუნებრივ ალბუმინს უკავშირდება.
- ალბუმინთან შემაკავშირებელი ეს ვაქცინები უპირატესად ლიმფური სისტემის მეშვეობით შეიწოვება და ლიმფის ნაკადით ლიმფურ კვანძებში გადადის.
- ლიმფურ კვანძებში მისვლისას ვაქცინებს იქ არსებული ანტიგენის წარმდგენი უჯრედები (ASH) ითვისებს. ეს უჯრედები ანტიგენებს T-უჯრედებს წარუდგენს და იმუნურ პასუხს იწყებს.
c) CONSOR9T დიაგრამა (კვლევაში ჩართვის სქემა):
- პაციენტები თანმიმდევრულ 5 ჯგუფში ჩაირიცხნენ Amph-CpG-7909-ის მზარდი დოზებითა და Amph-პეპტიდების 2P-ის ფიქსირებული დოზით.
- თითოეულ კოჰორტაში ვაქცინის დოზები იზრდებოდა და უსაფრთხოებისა და ეფექტიანობის მზარდი მონაცემების მიხედვით რეგულირდებოდა.
- პაციენტები შესაბამისობის კრიტერიუმების მიხედვით ჩაირიცხნენ; ზოგი მათგანი სხვადასხვა მიზეზით კვლევიდან გამორიცხეს ან ადრეულ ეტაპზე შეწყვიტა მკურნალობა.
კვლევის დეტალები
პანკრეასის კიბოს გამო ოპერირებული პაციენტები ქიმიოთერაპიის დასრულების შემდეგაც რეციდივის რისკის ქვეშ რჩებიან... ეს განსაკუთრებით ეხება მოცირკულირე სიმსივნურ DNA-ზე [ctDNA] დადებით პაციენტებს, რაც მათ რეციდივის უფრო მაღალ რისკს უქმნის. როდესაც ამ პაციენტებში დაავადება ბრუნდება, მისი მკურნალობა ბევრად რთულდება, ამიტომ ეს ნამდვილად დაუკმაყოფილებელი საჭიროების სფეროა.
კვლევის მეთოდები და შედეგები
AMPLIFY-201-ის I ფაზის კვლევაში ELI-002-ის ახალი ვაქცინის გამოსაცდელად შეარჩიეს პანკრეასისა და კოლორექტალური კიბოს 25 ადრე ოპერირებული პაციენტი, რომელთაც კიბოს დაბრუნების მაღალი ალბათობა ჰქონდათ. მათ მაქსიმუმ 10 დოზა მიეცათ.
მკვლევრებმა დაინახეს, რომ მონაწილეთა დიდ უმრავლესობაში (84%) და განსაკუთრებით ყველაზე მაღალი დოზის მიმღებ ყველა პაციენტში (100%) ვაქცინამ იმუნური სისტემა გაააქტიურა, ანუ T-უჯრედული პასუხი გამოიწვია. ეს იმუნური პასუხი კიბოს მაჩვენებლების შემცირებასა და კიბოს DNA-ს (ctDNA) გაქრობას უკავშირდებოდა და კიბოს დაბრუნების ან სიკვდილის რისკს 86%-ით ამცირებდა, რაც კვლევაში დადგინდა.
ძლიერი იმუნური პასუხის მქონე პაციენტებში კიბო არ დაბრუნებულა და მათი გადარჩენის ხანგრძლივობა ჯერ ვერ განისაზღვრა; ანუ მათი უმეტესობა კვლავ ჯანმრთელია. სუსტი იმუნური პასუხის მქონე პაციენტებში კი კიბოსგან თავისუფალი სიცოცხლის მედიანური ხანგრძლივობა მხოლოდ 4 თვე იყო. ეს ვაქცინის ეფექტიანობის ამსახველი მნიშვნელოვანი მიგნებებია.
მკვლევრების თანახმად, არცერთ პაციენტს არ ჰქონია დოზასთან დაკავშირებული ტოქსიკურობა, ციტოკინების გამოთავისუფლების სინდრომი ან მკურნალობასთან დაკავშირებული 3 ხარისხზე მაღალი გვერდითი ეფექტი. ყველაზე ხშირი გვერდითი ეფექტები იყო დაღლილობა (24%), ინექციის ადგილის რეაქციები (16%) და მიალგია (12%).
დასკვნა
ჯერ ადრეა, თუმცა ვნახეთ იმედისმომცემი შედეგები, რომ ამ ვაქცინას შეუძლია ბევრ პაციენტს რეციდივის თავიდან აცილებაში და, შესაბამისად, გადარჩენის გაზრდაში დაეხმაროს. ამასთან, ვაქცინამ უსაფრთხოების ხელსაყრელი პროფილი აჩვენა, რაც საინტერესოა.
მკვლევრებმა აღნიშნეს, რომ დადებითმა მიგნებებმა ახალი II ფაზის კვლევის დაწყებას დაუდო საფუძველი, რომელიც 2024 წელს დაიწყება და ELI-002 ვაქცინის ახალ ფორმულაციას გამოიყენებს. ეს ფორმულაცია დამატებით KRAS მუტაციებს დაუმიზნებს.
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.