კუნთში გავრცელებული შარდის ბუშტის კიბოსას იმუნოთერაპია-ქიმიოთერაპიით სრული პასუხის უმაღლესი მაჩვენებლები

შარდის ბუშტის კუნთოვან შრეში გავრცელებული შარდის ბუშტის კიბოს მქონე პაციენტებისთვის სტანდარტული მკურნალობა ჩვეულებრივ რადიკალური ცისტექტომიაა, ანუ შარდის ბუშტის სრული ამოკვეთა. თუმცა ცხოვრების ხარისხის მნიშვნელოვანი გაუარესების შიშით ბევრ პაციენტს ეს ჩარევა არ სურს. სწორედ ამიტომ ეს კვლევა მკურნალობის ახალ გზებს იკვლევს, რომლებმაც შეიძლება შარდის ბუშტი შეინარჩუნოს.

კვლევის ძირითადი მიგნებები

დოქტორ Matthew Galsky-სა და მისი კოლეგების მიერ Nature Medicine-ში 2023 წლის 2 ოქტომბერს გამოქვეყნებულ HCRN GU 16–257-ის სახელწოდების II ფაზის მრავალცენტრიან კვლევაში TURBT-ის (შარდის ბუშტის სიმსივნის ტრანსურეთრალური რეზექციის) შემდეგ გემციტაბინისა და ცისპლატინის ორმაგი ქიმიოთერაპიითა და ნივოლუმაბის იმუნოთერაპიით ჩატარებულმა ნეოადიუვანტურმა (შემამცირებელმა) მკურნალობამ კუნთში გავრცელებული შარდის ბუშტის კიბოს მქონე პაციენტების 43%-ში კლინიკური სრული პასუხი (კსპ) გამოიწვია. კლინიკური პასუხის შეფასება განსაკუთრებით იმ პაციენტების გამოვლენას დაეხმარა, რომლებსაც შესაძლოა დადებითი შედეგები ჰქონოდათ, და შარდის ბუშტის შენარჩუნების შესაძლებლობა შექმნა.

გენომურმა, ვიზუალიზაციისა და იმუნოლოგიურმა ბიომარკერებმა შეიძლება მკურნალობის ეს მიდგომა კიდევ უფრო სპეციფიკური გახადოს, თუმცა ამისთვის დამატებითი კვლევებია საჭირო. 

რადიკალური ცისტექტომია და მისი პრობლემები

რადიკალური ცისტექტომია დღეს კუნთში გავრცელებული შარდის ბუშტის კიბოს სტანდარტული მკურნალობაა. თუმცა შარდის გადამისამართების საჭიროების გამო ეს სიცოცხლის შემცვლელი ოპერაციაა და 90-დღიანი სიკვდილის რისკი შესაძლოა 6-8%-მდე გაიზარდოს. ცისპლატინზე დაფუძნებულმა ნეოადიუვანტურმა ქიმიოთერაპიამ შეიძლება ამ პაციენტების გადარჩენა გააუმჯობესოს. თუმცა ნეოადიუვანტური ქიმიოთერაპია მიკრომეტასტაზური დაავადების აღმოფხვრას ისახავს მიზნად, TURBT-ის შემდეგ ცისპლატინზე დაფუძნებული ქიმიოთერაპია ცისტექტომიისას პაციენტების დაახლოებით 30%-ში პათოლოგიურ სრულ პასუხს (პსპ) იძლევა. პარადოქსულად, პსპ-ის დადგენა მხოლოდ შარდის ბუშტის ქირურგიულად ამოკვეთის შემდეგ შეიძლება.

ახალი მიდგომები და სირთულეები

მკურნალობის ამ მოდელის ფართოდ გამოყენების სირთულეებს შორისაა პროსპექტული (მომავალზე მიმართული) კვლევების სიმცირე, კლინიკური სრული პასუხის (კსპ) გაზომვისა და განსაზღვრის სტანდარტული მიდგომის არარსებობა და არაოპტიმალური სისტემური მკურნალობის რეჟიმები.

ერთი აგენტითა და კომბინირებული მკურნალობა

ერთი აგენტით PD-1/PD-L1 იმუნური საკონტროლო წერტილის ბლოკადამ კუნთში გავრცელებული შარდის ბუშტის კიბოს მკურნალობისას ცისტექტომიის შემდეგ 30-40%-ის პსპ უზრუნველყო. ჩვენი სტატიის თემად ქცეულ II ფაზის კვლევებში ნეოადიუვანტურმა გემციტაბინმა, ცისპლატინმა და PD-1/PD-L1 ბლოკადამ (ნივოლუმაბმა) 40-50%-ის პსპ აჩვენა, რამაც III ფაზის რამდენიმე კვლევის დაწყება გამოიწვია.

გენომური ანალიზის შედეგები

კონკრეტულ გენებში (ATM, RB1, FANCC და ERCC2) ცვლილებები ან სიმსივნის მუტაციური ტვირთის (TMB) ზრდა კლინიკური სრული პასუხის დადებითი პროგნოზული მნიშვნელობის შექმნაში ეფექტიანი არ აღმოჩნდა. ამასთან, პერიფერიული სისხლის მასობრივი ციტომეტრიითა და ხსნადი ცილების ანალიზით ჩატარებულმა საძიებო გამოკვლევებმა მკურნალობამდე და მკურნალობის დროს იმუნური სისტემის მდგომარეობასა და კლინიკურ შედეგებს შორის კავშირი გამოავლინა.

დასკვნა

II ფაზის ამ კვლევაში კუნთოვან შრეში გავრცელებული შარდის ბუშტის კიბოს მქონე პაციენტები გემციტაბინით, ცისპლატინითა და ნივოლუმაბით მკურნალობის ოთხი ციკლის შემდეგ კლინიკურად ხელახლა შეაფასეს. მთავარი მიზანი იყო დაედგინათ, შეეძლო თუ არა კლინიკურ სრულ პასუხს (კსპ) უსაფრთხოდ გამოევლინა პაციენტები, რომლებსაც დაუყოვნებლივ ცისტექტომია არ სჭირდებოდათ. სულ კვლევაში 76 პაციენტი ჩაერთო, მათგან 33-მა კსპ მიაღწია და ამ პაციენტებიდან 32-ს დაუყოვნებლივ ცისტექტომია არ დასჭირდა.

ავტორების თქმით, ეს ერთ-ერთი პირველი პროსპექტული კვლევაა, რომელიც კუნთში გავრცელებული შარდის ბუშტის კიბოსას შარდის ბუშტის შემანარჩუნებელ მკურნალობად TURBT-სა და ცისპლატინზე დაფუძნებულ ქიმიოთერაპიას ამოწმებს. ამასთან, კვლევამ პირველად აღწერა ამ სტრატეგიისთვის პაციენტთა შერჩევის ინსტრუმენტად ერთნაირად შეფასებული და განსაზღვრული კსპ-ის მუშაობის მახასიათებლები და პირველად ჩართო ამ მიდგომაში იმუნოთერაპია. კვლევა აჩვენებს, რომ მკაფიოდ განსაზღვრული კსპ დადებით შედეგებს უკავშირდება და კუნთში გავრცელებული შარდის ბუშტის კიბოს მქონე პაციენტების დიდ ჯგუფში TURBT-ისა და გემციტაბინის, ცისპლატინისა და ნივოლუმაბის მკურნალობაზე კსპ-ით ხანგრძლივი სიცოცხლე შარდის ბუშტის შენარჩუნებით შესაძლებელია.