Əzələ qatına yayılmış sidik kisəsi xərçəngində immunoterapiya və kimyaterapiya ilə ən yüksək tam cavab nisbətləri

Sidik kisəsinin əzələ qatına yayılmış sidik kisəsi xərçəngi olan xəstələr üçün standart müalicə adətən radikal sistektomiya, yəni sidik kisəsinin tam çıxarılmasıdır. Lakin bu əməliyyat həyat keyfiyyətinin ciddi azalması narahatlığına görə bir çox xəstə tərəfindən arzuolunmazdır. Məhz bu məqamda bu tədqiqat sidik kisəsini qorumağa imkan verə biləcək yeni müalicə yollarını araşdırır.

Tədqiqatın əsas tapıntıları

Dr. Matthew Galsky və həmkarlarının Nature Medicine jurnalında 2 oktyabr 2023-cü ildə dərc etdirdiyi HCRN GU 16–257 adlı faza II, çoxmərkəzli tədqiqatda TURBT (sidik kisəsi şişinin transuretral rezeksiyası) prosedurundan sonra gemsitabin və sisplatindən ibarət ikili kimyaterapiya və nivolumab immunoterapiyası ilə aparılan neoadjuvant (kiçildici) müalicə əzələ qatına yayılmış sidik kisəsi xərçəngi olan xəstələrin 43%-ində klinik tam cavab (kTY) təmin etdi. Klinik cavabın qiymətləndirilməsi xüsusilə müsbət nəticə ala biləcək xəstələri müəyyənləşdirməyə kömək etdi və sidik kisəsini qorumağa imkan verdi.

Genomik, görüntüləmə və immunoloji biomarkerlər bu müalicə yanaşmasını daha spesifik edə bilər, lakin bu barədə daha çox araşdırma aparılmalıdır. 

Radikal sistektomiya və problemləri

Radikal sistektomiya əzələ qatına yayılmış sidik kisəsi xərçəngi üçün hazırda standart müalicədir. Lakin bu, sidiyin istiqamətinin dəyişdirilməsi ehtiyacına görə həyatı dəyişən əməliyyatdır və 90 günlük həyat itkisi riski 6-8%-ə qədər çata bilər. Neoadjuvant sisplatin əsaslı kimyaterapiya bu xəstə qrupunda sağqalma nisbətini artıra bilər. Lakin neoadjuvant kimyaterapiya mikrometastatik xəstəliyi aradan qaldırmağı hədəfləsə də, TURBT-dən sonra sisplatin əsaslı kimyaterapiya sistektomiya zamanı xəstələrin təxminən 30%-ində patoloji tam cavab (pTY) təmin edir. Paradoksal olaraq pTY yalnız sidik kisəsi cərrahi olaraq çıxarıldıqdan sonra müəyyənləşdirilə bilər.

Yeni yanaşmalar və çətinliklər

Bu müalicə modelinin geniş tətbiqinə mane olan çətinliklər arasında prospektiv (gələcəyə yönəlmiş) tədqiqatların azlığı, klinik tam cavabın (kTY) ölçülməsi və müəyyənləşdirilməsində standart yanaşmanın olmaması və optimal olmayan sistemik müalicə rejimləri var.

Tək preparat və kombinə müalicələr

Tək preparatla PD-1/PD-L1 immun nəzarət nöqtəsi blokadası əzələ qatına yayılmış sidik kisəsi xərçənginin müalicəsində sistektomiyadan sonra 30-40% nisbətində pTY təmin edib. Yazımızın mövzusu olan faza II tədqiqatlarında neoadjuvant gemsitabin, sisplatin və PD-1/PD-L1 blokadası (nivolumab) 40-50% pTY nisbətləri göstərib və bu da bir neçə faza III tədqiqatına başlanmasına səbəb olub.

Genomik təhlilin nəticələri

Müəyyən genlərdə (ATM, RB1, FANCC və ERCC2) yaranan dəyişikliklər və ya şiş mutasiya yükünün (TMB) artması tam klinik cavab üçün müsbət proqnostik dəyər yaratmaqda təsirli olmayıb. Həmçinin periferik qanın kütləvi sitometriya və həll olan zülalların təhlili vasitəsilə araşdırıcı qiymətləndirilməsi müalicədən əvvəl və müalicə zamanı immun sisteminin vəziyyəti ilə klinik nəticələr arasında əlaqə olduğunu göstərib.

Nəticə

Bu faza II tədqiqatında əzələ qatına yayılmış sidik kisəsi xərçəngi xəstələri dörd dövr gemsitabin, sisplatin və nivolumab müalicəsi aldıqdan sonra klinik olaraq yenidən qiymətləndiriliblər. Əsas məqsəd klinik tam cavabın (kTY) dərhal sistektomiya olunmasına ehtiyac qalmayan xəstələri təhlükəsiz müəyyən edə bilib-bilmədiyini öyrənmək idi. Ümumilikdə tədqiqata 76 xəstə daxil edildi; bunlardan 33-ü kTY əldə etdi və bu xəstələrin 32-si üçün dərhal sistektomiya edilməsinə ehtiyac qalmadı.

Müəlliflər bu tədqiqatın əzələ qatına yayılmış sidik kisəsi xərçəngində sidik kisəsini qoruyan müalicə kimi TURBT və sisplatin əsaslı kimyaterapiyanı sınaqdan keçirən ilk prospektiv tədqiqatlardan biri olduğunu bildirdilər. Həmçinin bu, eyni şəkildə qiymətləndirilmiş və müəyyənləşdirilmiş kTY-nin bu strategiya üçün xəstə seçimi vasitəsi kimi performans xüsusiyyətlərini ilk dəfə təsvir edən və immunoterapiyanı bu yanaşmaya ilk dəfə daxil edən tədqiqatdır. Tədqiqat dəqiq müəyyənləşdirilmiş kTY-nin müsbət nəticələrlə əlaqəli olduğunu və əzələ qatına yayılmış sidik kisəsi xərçəngi olan böyük xəstə qrupunda TURBT və gemsitabin, sisplatin və nivolumab müalicəsinə kTY ilə sidik kisəsini qorumaqla uzunmüddətli yaşamağın mümkün olduğunu göstərir.