ლიმფური კიბოს მკურნალობის ახალი იარაღი იბრუტინიბი ოფატუმუმაბთან შედარებით უფრო ეფექტურია?

გასულ თვეში ბრიტანულ სამედიცინო ჟურნალში გამოქვეყნებულ ფართომასშტაბიან და სანდო კვლევაში შეადარეს იბრუტინიბისა და ოფატუმუმაბის მოქმედება ქრონიკული ლიმფოციტური ლეიკემიის (KLL) მქონე პაციენტებში, რომლებსაც მანამდე სულ მცირე ერთხელ უმკურნალიათ და სარგებელი ვერ მიუღიათ. შედეგად იბრუტინიბი უფრო ხელსაყრელი აღმოჩნდა როგორც მკურნალობაზე პასუხის, ისე გადარჩენის მაჩვენებლებით.

ქრონიკული ლიმფოციტური ლეიკემია (KLL) სისხლისა და ძვლის ტვინის კიბოს სახეობაა, რომელიც ორგანიზმის დამცველი თეთრი უჯრედების ერთ-ერთი ქვეტიპისგან, ლიმფოციტებისგან წარმოიშობა და ქრონიკული ლეიკემიის ყველაზე ხშირი ტიპია. მცირე ლიმფოციტური ლიმფომაც (SLL) ლიმფოციტებისგან წარმოშობილი, KLL-ის ძალიან მსგავსი კიბოა. ერთადერთი განსხვავება ისაა, რომ SLL-ის დროს სისხლი დიდად არ არის ჩართული. ანუ თუ სისხლის მიმოქცევაში სიმსივნური უჯრედები დიდი რაოდენობით არ არის, მას მცირე ლიმფოციტურ ლიმფომას (SLL) უწოდებენ, ხოლო თუ არის — ქრონიკულ ლიმფოციტურ ლეიკემიას (KLL). ამიტომ ეს ორი ტიპი თითქმის ერთ დაავადებად განიხილება და მკურნალობის სტრატეგიებიც ერთნაირია. მკურნალობის ვარიანტებია დაკვირვება და მოცდა, ქიმიოთერაპია, რადიოთერაპია, ქირურგიული მკურნალობა (მაგალითად ელენთის ამოკვეთა), ღეროვანი უჯრედების გადანერგვა (ძვლის ტვინის გადანერგვა) და სხვა. თუმცა დაავადება საკმაოდ რთულად სამკურნალოა და განსაკუთრებით მორეციდივე ან რეზისტენტული KLL/SLL-ის მქონე პაციენტებში საბოლოო განკურნება ხშირად ვერ მიიღწევა, რის გამოც ალტერნატიულ მეთოდებს შეისწავლიან. ბოლო პერიოდში მათ შორის განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა ზოგ მიზანმიმართულ მკურნალობას, განსაკუთრებით მონოკლონური ანტისხეულებით თერაპიას. ეს წამლები შექმნილია ლეიკემიის უჯრედებთან დასაკავშირებლად და მათ გასანადგურებლად ნორმალური უჯრედების დაზიანების გარეშე. 2009 წელს დამტკიცებული ოფატუმუმაბიც ერთ-ერთი მათგანია.

იბრუტინიბი კი დღეში ერთხელ პერორალურად მისაღები კაფსულაა და წარმოადგენს მიზანმიმართულ პრეპარატს, რომელიც ლიმფური კიბოს გამრავლებასა და გავრცელებაზე პასუხისმგებელი ცილის დაბლოკვით მოქმედებს. იბრუტინიბი ახლად აღმოჩენილი წამალი არ არის. იგი ბლოკავს ცილას (Bruton thyrosine kinase) B ლიმფოციტების სასიგნალო გზებში, საიდანაც ლიმფომების 80-85% წარმოიშობა. მიუხედავად იმისა, რომ FDA-მ (აშშ-ის სურსათისა და წამლის ადმინისტრაციამ) იბრუტინიბი პირველად 2013 წლის ნოემბერში მხოლოდ მანტიის უჯრედოვანი ლიმფომისთვის დაამტკიცა, მოსალოდნელია, რომ სხვა ლიმფომებისთვის დამტკიცებაც მოჰყვება. მართლაც, 2014 წლის თებერვალში KLL/SLL-ისთვის დამტკიცებამ ეს მოლოდინი გაამართლა. ამის შემდეგ დაიწყო იბრუტინიბის არსებულ მკურნალობებთან შედარების კვლევები. ერთ-ერთი მათგანია ახლახან გამოქვეყნებული კვლევა, რომელშიც იბრუტინიბი ოფატუმუმაბს შეადარეს.

ამ კვლევაში მორეციდივე ან რეზისტენტული KLL/SLL-ის მქონე, მანამდე სულ მცირე ერთხელ ნამკურნალები და სარგებლის არმქონე 391 პაციენტი 2 ჯგუფად დაყვეს. ერთ ჯგუფს იბრუტინიბს ყოველდღიურად რეგულარულად აძლევდნენ, ხოლო მეორეს ოფატუმუმაბს, და ჯგუფებს დაახლოებით 10 თვე აკვირდებოდნენ. შედეგების ანალიზით იბრუტინიბის ჯგუფში 12-თვიანი გადარჩენა 90% იყო, ოფატუმუმაბის ჯგუფში კი 81%. მკურნალობაზე პასუხის მაჩვენებელიც იბრუტინიბის ჯგუფში გაცილებით მაღალი აღმოჩნდა (იბრუტინიბის ჯგუფში 42%, ოფატუმუმაბის ჯგუფში 4%). ამასთან, გვერდითი ეფექტების მხრივ მნიშვნელოვანი განსხვავება არ აღინიშნა.

ამრიგად, ქრონიკული ლიმფოციტური ლეიკემიის (KLL) მქონე პაციენტებში, რომლებსაც მანამდე სულ მცირე ერთხელ უმკურნალიათ და სარგებელი ვერ მიუღიათ, იბრუტინიბი ოფატუმუმაბთან შედარებით გაცილებით უპირატესი ჩანს როგორც მკურნალობაზე პასუხის, ისე გადარჩენის მაჩვენებლებით. ეს სასიამოვნო წინსვლაა როგორც KLL/SLL-ის, ისე ლიმფური კიბოს სხვა სახეობების მქონე პაციენტებისთვის, რადგან უახლოეს მომავალში იბრუტინიბის სხვა ლიმფური კიბოებისთვის დამტკიცებაც მოსალოდნელია. თუმცა, როგორც ყოველთვის აღვნიშნავთ, სასარგებლოა სიფრთხილის შენარჩუნება და ყოველი ახალი მიღწევის დაუყოვნებლივ კლინიკურ პრაქტიკაში გადატანისგან თავის შეკავება.