მოქმედებს თუ არა ძუძუს კიბოს დიაგნოზის შემდეგ წონის მატება სიცოცხლის ხანგრძლივობაზე?

კიბოს ხსენებისას ბევრს ჯერ კიდევ გამხდარი, უმადობითა და სისუსტით შეწუხებული პაციენტი წარმოუდგენია. თუმცა განსაკუთრებით ადრეულ სტადიაზე დიაგნოზირებულ პაციენტებში და თანამედროვე მკურნალობის პროტოკოლების პირობებში ეს სურათი მნიშვნელოვნად შეიცვალა. ბოლო წლების კვლევები აჩვენებს, რომ კიბოს მქონე პაციენტების მნიშვნელოვანი ნაწილი მკურნალობის პროცესში წონას იმატებს და ამან შეიძლება მკურნალობის წარმატებასა და ხანგრძლივ გადარჩენაზეც იმოქმედოს.

მაგალითად, ძუძუს კიბოს დიაგნოზის შემდეგ ჩატარებულ კვლევაში, პაციენტების 67%-ს დიაგნოზიდან ორი წლის განმავლობაში ჭარბი წონა ან სიმსუქნე აღენიშნა .

წონის ამ მატების მიზეზებს შორისაა ჰორმონული მკურნალობები, განსაკუთრებით კორტიზონის გამოყენება, მკურნალობასთან დაკავშირებული მადის გაძლიერება და ფიზიკური აქტივობის შემცირება. კორტიზონმა ორგანიზმში კორტიზოლის მსგავსი მოქმედებით შეიძლება მადა გაზარდოს და ცხიმის დაგროვებას შეუწყოს ხელი.

არის თუ არა დიაგნოზის შემდეგ მომატებული წონა მხოლოდ ესთეტიკური პრობლემა, თუ ძუძუს კიბოთი სიკვდილის რისკსაც ზრდის? ევროპის სამედიცინო ონკოლოგიის საზოგადოების (ESMO) 2025 წლის ძუძუს კიბოს კონგრესზე წარმოდგენილი ახალი მონაცემები ამ კითხვაზე საყურადღებო პასუხებს იძლევა.

კვლევის საფუძველი: 6803 ქალი და 8,5-წლიანი დაკვირვება

Aarhus-ის უნივერსიტეტის Dr. Sixten Harborg-ის ხელმძღვანელობით ჩატარებულმა ამ პროსპექტულმა კვლევამ, მსოფლიოში ცნობილი Nurses’ Health Study-ის მონაცემებით, დიაგნოზამდე და შემდეგ სხეულის წონის ცვლილება შეისწავლა. კვლევაში ჩაერთო მეტასტაზების გარეშე ძუძუს კიბოს დიაგნოზის მქონე 6803 ქალი .

მონაწილეები დიაგნოზამდე არსებული წონის მიხედვით დაჯგუფდნენ, დიაგნოზის შემდგომი ცვლილება კი შემდეგ კატეგორიებად დაიყო:

• სტაბილური წონა: ცვლილება –2%-დან +2%-მდე

• წონის ზომიერი კლება: –2%-დან –5%-მდე

• წონის მნიშვნელოვანი კლება: –5%-ზე მეტი

• წონის ზომიერი მატება: +2%-დან +5%-მდე

• წონის მნიშვნელოვანი მატება: +5%-ზე მეტი

დაკვირვების განმავლობაში 1179 ქალი ძუძუს კიბოთი გარდაიცვალა.

📊 ძირითადი მიგნებები: +5%-ზე მეტი წონის მატება რისკს ზრდის

ქალებში, რომლებმაც დიაგნოზის შემდეგ წონა მნიშვნელოვნად მოიმატეს, სტაბილური წონის მქონე ქალებთან შედარებით ძუძუს კიბოთი სიკვდილის რისკი მნიშვნელოვნად მაღალი იყო:

➤ ძუძუს კიბოს დიაგნოზის შემდეგ ჭარბი წონის მომმატებელ ქალებში სიკვდილის რისკი მთლიანობაში 26%-ით მაღალი აღმოჩნდა.

➤ თუ ქალს დიაგნოზამდე ნორმალური წონა ჰქონდა, მკურნალობის შემდეგ მომატებულ წონასთან ერთად ეს რისკი 32%-ით იზრდება.

➤ დიაგნოზამდე მცირედ ჭარბწონიან ქალებში — ანუ მათში, ვისაც ჭარბი წონა ჰქონდა, თუმცა სიმსუქნე არა — ეს რისკი 37%-მდე აღწევს.

➤ თუმცა თუ ქალს უკვე სიმსუქნე ჰქონდა, დიაგნოზის შემდეგ დამატებითი კილოგრამები ამ რისკს მნიშვნელოვნად არ ზრდის.

📌 ანუ: წონის მატება ყველაზე მეტად ნორმალური ან მცირედ ჭარბი წონის მქონე ქალებზე მოქმედებს. ამიტომ მკურნალობის პროცესში წონის კონტროლი დაავადებასთან ბრძოლაში მნიშვნელოვანი ფაქტორია.

რაც შეეხება წონის კლებას?

კვლევაში დიაგნოზის შემდეგ წონის მნიშვნელოვანი კლების მქონე ქალებშიც სიკვდილის რისკი გარკვეულწილად მომატებული ჩანდა, თუმცა ეს სტატისტიკურად მნიშვნელოვანი არ იყო:

• წონის მნიშვნელოვანი კლება: რისკი 14%-ით მაღალი იყო, თუმცა სტატისტიკურად მნიშვნელოვანი არა (95% სანდოობის ინტერვალი: 0,96–1,34)

დადგინდა, რომ წონის ზომიერ ცვლილებას — არც კლებას და არც მატებას — მნიშვნელოვანი ეფექტი არ ჰქონდა.

შეფასება: „პრევენცია მკურნალობაზე ეფექტურია“

ეს მიგნებები განსაკუთრებით ჯანმრთელი ან მცირედ ჭარბი წონის მქონე ქალებისთვის „მნიშვნელოვანი გაფრთხილებაა“. მისი განმარტებით, ეს, სავარაუდოდ, იმითაა განპირობებული, რომ სიმსუქნის მქონე ქალები დიაგნოზის დროს უკვე მაღალი რისკის ქვეშ არიან.

ამასთან, ახლახან ჩატარებულ 64 კვლევის მეტაანალიზში დიაგნოზის შემდეგ სხეულის მასის მაღალი ინდექსი (BMI) დაკავშირებული იყო:

• საერთო სიკვდილიანობის რისკის ზრდასთან

• ძუძუს კიბოს სპეციფიკური სიკვდილიანობის რისკის ზრდასთან

• ძუძუს მეორე პირველადი კიბოს განვითარების რისკის ზრდასთან .

იმედისმომცემი ჩარევები: BWEL კვლევა

რა შეიძლება გაკეთდეს?

BWEL (Breast Cancer Weight Loss) კვლევა ამ კითხვაზე მაგალითს გვაძლევს. მასში ჩაერთო დიაგნოზიდან 14 თვის განმავლობაში მკურნალობადასრულებული 3100-ზე მეტი ქალი სხეულის მასის ინდექსით ≥27 .

ტელეფონზე დაფუძნებული წონის დაკლების პროგრამის დახმარებით მონაწილეებმა:

• 12 თვის განმავლობაში წონის კლინიკურად მნიშვნელოვან და მდგრად კლებას მიაღწიეს.

• ინსულინრეზისტენტობისა და მეტაბოლური მაჩვენებლების გაუმჯობესებას მიაღწიეს.

ამასთან, კვებისა და კიბოს შესახებ სხვა დიდ კვლევაში, აღინიშნა, რომ 50 წელზე უფროს ქალებში წონის მცირე კლებაც კი ძუძუს კიბოს რისკს ამცირებდა .

დასკვნა: წონის მატების თავიდან აცილება შესაძლოა წონის კლებაზე უფრო მნიშვნელოვანი იყოს

ძუძუს კიბოს შემდეგ წონის კონტროლი მხოლოდ ესთეტიკური საკითხი არ არის — იგი დაავადების მიმდინარეობის განმსაზღვრელი სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი ფაქტორია. ახალი მიგნებები მკაფიოდ გვიჩვენებს:

👉 დიაგნოზის შემდეგ წონის მნიშვნელოვანი მატება სიკვდილის რისკს ზრდის, განსაკუთრებით ჯანმრთელი ან ჭარბი წონის მქონე ქალებში.

ამიტომ როგორც პაციენტებმა, ისე ჯანდაცვის სპეციალისტებმა მკურნალობის შემდგომ პერიოდში კვების, ფიზიკური აქტივობისა და ცხოვრების წესის მონიტორინგი არ უნდა უგულებელყონ.