მსოფლიოში კიბოს სპეციფიკური სიკვდილიანობის მაჩვენებლებს შორის დიდი განსხვავებები გამოვლინდა

მსოფლიოში კიბოთი სიკვდილიანობის მაჩვენებლების კვლევა შემაშფოთებელ ტენდენციებს ავლენს. Sedeta-სა და მისი გუნდის Cancer Epidemiology, Biomarkers & Prevention ჟურნალში გამოქვეყნებული ახალი კვლევის თანახმად, შესწავლილი ქვეყნების უმეტესობაში ძირითადი კიბოების სიკვდილიანობის მაჩვენებლები ზოგადად შემცირდა, თუმცა განსაკუთრებით ქალებში ფილტვის, ხოლო მამაკაცებში ღვიძლის კიბოთი სიკვდილიანობის საგანგაშო მატება აღირიცხა. ქალებში ფილტვის კიბოთი სიკვდილიანობის ზრდა მათ შორის მოწევის გავრცელებას შეიძლება მიეწეროს, მამაკაცებში ღვიძლის კიბოთი სიკვდილიანობის ზრდა კი — ალკოჰოლის გამოყენებასა და ეპიდემიად ქცეულ სიმსუქნეს.

მიგნებები აჩვენებს, რომ კიბოს სპეციფიკური სიკვდილიანობის მაჩვენებლები ქვეყნებს შორის მნიშვნელოვნად განსხვავდება და განსაკუთრებით ფილტვისა და საშვილოსნოს ყელის კიბოში განსხვავება შეიძლება 10-გზის იყოს. ეს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პასუხისმგებელი პირებისა და ინდივიდებისთვის სერიოზული გამაფრთხილებელი ნიშანი უნდა იყოს; კიბოსთან ბრძოლა გლობალურ ძალისხმევას მოითხოვს, რომელიც მხოლოდ გარკვეულ ტიპებსა და რეგიონებზე კი არა, ყველა კიბოსა და რეგიონზე უნდა იყოს მიმართული.

კიბოს პრევენციისა და კონტროლის ცნობილი ჩარევების ფართოდ და თანაბრად დასანერგად მნიშვნელოვანია ჯანდაცვის სისტემების გაძლიერება არა მხოლოდ შეზღუდული რესურსების მქონე ქვეყნებში, არამედ მსოფლიოს მაღალშემოსავლიან ქვეყნებშიც, რადგან კიბოს მხრივ თითოეულ ქვეყანას/რეგიონს განსხვავებული რისკები აქვს.

კვლევის დეტალები

მკვლევრებმა მსოფლიოს სხვადასხვა რეგიონის 47 ქვეყანაში რვა ყველაზე გავრცელებული კიბოს — ძუძუს, ფილტვის, კოლორექტული (მსხვილი ნაწლავის), პროსტატის, კუჭის, ღვიძლის, საშვილოსნოს ყელისა და საყლაპავის — სიკვდილიანობის მაჩვენებლები გააანალიზეს. ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის მაღალი ხარისხის სიკვდილიანობის მონაცემებისა და ასაკის მიხედვით სტანდარტიზებული მაჩვენებლების გამოყენებით მათ თითოეულ ტიპთან დაკავშირებული მკაფიო ტენდენციებისა და კანონზომიერებების გამოკვეთა შეძლეს.

შედეგები

• ქალებში ფილტვის კიბოთი სიკვდილიანობა 24 ქვეყანაში ყოველწლიურად 0,3%-დან 4,3%-მდე გაიზარდა. ყველაზე სწრაფი მატება ესპანეთში (4,3%), ურუგვაისა (3,7%) და საბერძნეთში (3,2%) მცხოვრებ პაციენტებში აღინიშნა. იმ 24 ქვეყნიდან, სადაც ქალებში ფილტვის კიბოთი სიკვდილიანობა გაიზარდა, 22 ევროპაში იყო.
• ქალებში ღვიძლის კიბოთი სიკვდილიანობა 15 ქვეყანაში ყოველწლიურად 0,9%-დან 4,5%-მდე გაიზარდა. ყველაზე სწრაფი მატება ინგლისში (4,5%), ნორვეგიაში (3,4%), დანიასა (3,1%) და ავსტრალიაში (3,1%) მოხდა.
• მამაკაცებში ღვიძლის კიბოთი სიკვდილიანობა 47 ქვეყნიდან 23-ში ქალებზე მეტად გაიზარდა. ევროპაში, ჩრდილოეთ ამერიკასა და ავსტრალიაში ამ ქვეყნებში წლიური ზრდა 0,8%-დან 5,8%-მდე მერყეობდა. ყველაზე სწრაფი მატება ირლანდიაში (5,8%), ნორვეგიასა (5,3%) და მალტაში (4,8%) აღინიშნა.
• მკვლევრებმა ივარაუდეს, რომ ღვიძლის კიბოთი სიკვდილიანობის ზრდა დიდწილად C ჰეპატიტის ინფექციის მაღალ სიხშირეს, ასევე განსაკუთრებით აშშ-ში ისეთ არავირუსულ მიზეზებს შეიძლება ასახავდეს, როგორიცაა სიმსუქნე, დიაბეტი, მეტაბოლური სინდრომი, არაალკოჰოლური ცხიმოვანი ღვიძლის დაავადება და ალკოჰოლის ჭარბი მოხმარება.
• საშვილოსნოს ყელის კიბოთი სიკვდილიანობა 47 ქვეყნიდან 28-ში ყოველწლიურად 0,4%-დან 5,2%-მდე შემცირდა; ყველაზე სწრაფი კლება სინგაპურში (5,2%), შვეიცარიასა (4,7%) და კორეის რესპუბლიკაში (4,4%) მოხდა. თუმცა მსოფლიოს სხვადასხვა რეგიონის ექვს ქვეყანაში მაჩვენებელი ყოველწლიურად 0,5%-დან 2,5%-მდე გაიზარდა: ყირგიზეთში, იაპონიაში, საბერძნეთში, იტალიაში, არგენტინასა და ლატვიაში.

კომენტარი

მკვლევრებმა დაასკვნეს, რომ ისეთი ეფექტური ზომების გატარება, როგორიცაა თამბაქოს კონტროლი და ვაქცინაცია, ჯანსაღი ცხოვრების წესის წახალისება და სისტემური სკრინინგი მსოფლიოში კიბოს შემთხვევების მნიშვნელოვანი ნაწილის თავიდან აცილებას შეიძლება დაეხმაროს.

მსოფლიოში კიბოს სპეციფიკურ სიკვდილიანობაზე ეს ფართომასშტაბიანი კვლევა აჩვენებს, რომ კონტროლის ძალისხმევა მხოლოდ გარკვეულ ტიპებსა თუ რეგიონებზე არ უნდა იყოს ფოკუსირებული და უნივერსალურ, ყოვლისმომცველ მიდგომას მოითხოვს. განვითარებულმაც და განვითარებადმა ქვეყნებმაც კიბოს პრევენციისა და მკურნალობის ყველა ცნობილი სტრატეგია უნდა გამოიყენონ იქ, სადაც ეს კიბოს ტვირთისა და სიკვდილიანობის შესამცირებლადაა საჭირო.