მთელი ფილტვების რადიოთერაპიის გავლენა ახლად დიაგნოსტირებულ, ფილტვებში მეტასტაზირებულ რაბდომიოსარკომაზე

რაბდომიოსარკომა, რბილი ქსოვილების სარკომების ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ქვეტიპი, ხშირად გვხვდება ბავშვებში. მკურნალობა განსაკუთრებით რთული და კომპლექსურია ფილტვებში მეტასტაზების მქონე შემთხვევებში. ბოლო წლებში მთელი ფილტვების რადიოთერაპია (TART) წამოიწია წინა პლანზე, როგორც ამ პაციენტების გადარჩენის შესაძლო გამაუმჯობესებელი მკურნალობის ვარიანტი. თუმცა ამ მიდგომის ეფექტიანობა და გამოყენებადობა დიდი ხანია განხილვის საგანია.

2024 წლის 10 სექტემბერს Journal of Clinical Oncology-ში (JCO) გამოქვეყნებული რეტროსპექტიული ანალიზი, რომელიც Soft Tissue Sarcoma Committee of the Children’s Oncology Group-მა (COG) ჩაატარა, აჩვენებს, რომ მთელი ფილტვების რადიოთერაპია ამ პაციენტთა ჯგუფში მნიშვნელოვნად ზრდის მოვლენის გარეშე გადარჩენას (event-free survival, EFS).

ფილტვებში მეტასტაზები და სარკომები

სარკომები იშვიათი სიმსივნეებია, რომლებიც სხეულის შემაერთებელი ქსოვილიდან, კუნთებიდან, ძვლებიდან და ცხიმოვანი ქსოვილის მსგავსი რბილი ქსოვილებიდან წარმოიშობა. რაბდომიოსარკომა ბავშვებში რბილი ქსოვილების ერთ-ერთი ყველაზე ხშირი სარკომაა. სარკომებს, ზოგადად, მეტასტაზირებისკენ მიდრეკილება აქვს და ფილტვები მეტასტაზირების ყველაზე გავრცელებული ადგილია. ფილტვებში მეტასტაზირება არის მდგომარეობა, როდესაც პირველადი სიმსივნიდან გამოსული კიბოს უჯრედები სისხლის მიმოქცევით ფილტვებს აღწევს და იქ სიმსივნეს ქმნის. სარკომებში მეტასტაზირების მაჩვენებელი, ჩვეულებრივ, დაავადების სტადიაზეა დამოკიდებული და ფილტვებში მეტასტაზებს ამ პაციენტების გადარჩენაზე მნიშვნელოვანი გავლენა შეიძლება ჰქონდეს. ფილტვებში მეტასტაზირება კრიტიკული ფაქტორია, რომელიც მკურნალობას ართულებს და დაავადებას უფრო კომპლექსურ ეტაპზე გადაიყვანს.

JCO-ში გამოქვეყნებული ახალი კვლევის დეტალები

წარსული მონაცემების ამ ანალიზში განხილულია იმ პაციენტების მონაცემები, რომლებიც 1999-2013 წლებში ოთხ სხვადასხვა COG პროტოკოლში იყვნენ ჩართული და აშშ-ის მრავალ ცენტრში მკურნალობდნენ. კვლევის ყველა პაციენტისთვის დაგეგმილი იყო TART მკურნალობა პირველადი სიმსივნის უბნის დასხივების პარალელურად, დღეში 15 Gy დოზით, 10 ფრაქციის სახით. თუმცა ამ პროტოკოლების მიუხედავად, ზოგიერთ პაციენტს TART არ მიუღია. კვლევაში შეადარეს მოვლენის გარეშე გადარჩენისა და საერთო გადარჩენის (overall survival, OS) მაჩვენებლები TART-ის მიმღებ და არამიმღებ პაციენტებს შორის.

ძირითადი შედეგები

კვლევაში სულ 143 პაციენტი მონაწილეობდა; მათგან 65-მა (45,5%) TART მიიღო, ხოლო 78-ს (54,5%), პროტოკოლის მოთხოვნის მიუხედავად, TART არ მიუღია. ცნობილ პროგნოზულ ფაქტორებში ამ ორ ჯგუფს შორის სტატისტიკურად მნიშვნელოვანი განსხვავება არ გამოვლენილა.

• მოვლენის გარეშე გადარჩენის მაჩვენებლები: 5-წლიანი მოვლენის გარეშე გადარჩენა TART-ის მიმღებ ჯგუფში 38,3% (95% სანდოობის ინტერვალი [GA] = 24,8–51,8%) იყო, ხოლო TART-ის არამიმღებ ჯგუფში 25,2% (95% GA = 13,8–36,6%) დაფიქსირდა. განსხვავება სტატისტიკურად მნიშვნელოვანი აღმოჩნდა (P = 0,0496).

• საერთო გადარჩენის მაჩვენებლები: 5-წლიანი საერთო გადარჩენა TART-ის მიმღებ ჯგუფში 45,5% (95% GA = 31,8–59,3%) იყო, ხოლო TART-ის არამიმღებ ჯგუფში 32,4% (95% GA = 20,4–44,4%) დაფიქსირდა. ამ განსხვავებამ სტატისტიკური მნიშვნელობის ზღვარს ვერ მიაღწია (P = 0,08).

ქვეჯგუფების ანალიზი ასაკობრივი ჯგუფების მიხედვით

საძიებო ქვეჯგუფურ ანალიზებში TART-ის სარგებელი უფრო მკაფიო იყო 10 წლისა და უფროს პაციენტებში (n = 83, 58,0%):

• მოვლენის გარეშე გადარჩენა: TART-ის მიმღებ პაციენტებში 5 წლის განმავლობაში დაავადების პროგრესირებისა და განმეორების გარეშე სიცოცხლის შენარჩუნების შანსი დაახლოებით 1,9-ჯერ მეტი აღმოჩნდა, ვიდრე მათში, ვისაც ეს მკურნალობა არ მიუღია (HR = 1,9, 95% სანდოობის ინტერვალი: 1,14–3,16).

• საერთო გადარჩენა: TART-ის მიმღებ პაციენტებში 5 წლის განმავლობაში სიცოცხლის შენარჩუნების ალბათობა დაახლოებით 2-ჯერ მეტი იყო არამიმღებებთან შედარებით (HR = 2,06, 95% სანდოობის ინტერვალი: 1,21–3,52).

დასკვნა და კლინიკური მნიშვნელობა

ეს ანალიზი აჩვენებს, რომ TART მკურნალობა მნიშვნელოვნად აუმჯობესებს მოვლენის გარეშე გადარჩენას ახლად დიაგნოსტირებული, ფილტვებში მეტასტაზირებული რაბდომიოსარკომის მქონე პაციენტებში. შედეგები ამ მკურნალობის მნიშვნელობას განსაკუთრებით 10 წლისა და უფროს პაციენტებში უსვამს ხაზს და მიუთითებს, რომ TART-ის გამოყენებისას პროტოკოლის დაცვას უფრო მკაცრად უნდა აკონტროლებდნენ.

ამ შედეგებმა შეიძლება მომავალ რაბდომიოსარკომის სამკურნალო პროტოკოლებში TART-ის უფრო ფართო გამოყენების გზა გახსნას და აჩვენებს, რომ განსაკუთრებით მეტასტაზური დაავადების მართვაში ამ მიდგომას მეტი ყურადღება სჭირდება. TART-ის გავლენა გადარჩენაზე ამ სფეროში მკურნალობის სტრატეგიების გადახედვის საჭიროებას ქმნის და დამატებითი კვლევების აუცილებლობაზე მიუთითებს.