اثر پرتودرمانی کل ریه در رابدومیوسارکوم تازه‌تشخیص‌داده‌شده با متاستاز ریوی

رابدومیوسارکوم یکی از شایع‌ترین زیرنوع‌های سارکوم بافت نرم است و اغلب در کودکان دیده می‌شود. به‌ویژه در موارد دارای متاستاز ریوی، فرایند درمان پیچیده‌تر و دشوارتر است. در سال‌های اخیر، پرتودرمانی کل ریه (TART) به‌عنوان گزینه‌ای مطرح شده است که می‌تواند بقا را در این بیماران بهبود دهد. با این حال، اثربخشی و امکان اجرای این رویکرد مدت‌ها محل بحث بوده است.

در 10 سپتامبر 2024 در Journal of Clinical Oncology (JCO) تحلیلی گذشته‌نگر منتشر شد که توسط Soft Tissue Sarcoma Committee of the Children’s Oncology Group (COG) انجام شده بود و نشان می‌دهد پرتودرمانی کل ریه در این گروه بیماران به‌طور چشمگیری بقای بدون رویداد (event-free survival, EFS) را افزایش می‌دهد.

متاستاز ریوی و سارکوم‌ها

سارکوم‌ها تومورهای نادری هستند که از بافت‌های نرم بدن مانند بافت همبند، عضله، استخوان و بافت چربی منشأ می‌گیرند. رابدومیوسارکوم یکی از شایع‌ترین سارکوم‌های بافت نرم در کودکان است. سارکوم‌ها به‌طور کلی تمایل به متاستاز دارند و ریه‌ها شایع‌ترین محل متاستاز هستند. متاستاز ریوی زمانی رخ می‌دهد که سلول‌های سرطانی تومور اولیه از راه خون به ریه برسند و در آنجا تومور ایجاد کنند. میزان متاستاز سارکوم معمولاً به مرحله بیماری بستگی دارد و متاستاز ریوی می‌تواند اثر چشمگیری بر بقای این بیماران بگذارد. متاستاز ریوی عاملی مهم است که درمان را دشوار می‌کند و بیماری را وارد مرحله‌ای پیچیده‌تر می‌سازد.

جزئیات مطالعه جدید منتشرشده در JCO

این مطالعه تحلیل داده‌های گذشته، داده‌های بیمارانی را بررسی می‌کند که بین سال‌های 1999-2013 وارد چهار پروتکل متفاوت COG شده و در مراکز متعدد ایالات متحده درمان شده بودند. برای همه بیماران مطالعه، درمان TART با دوز روزانه 15 Gy در 10 فراکسیون، هم‌زمان با درمان محل تومور اولیه برنامه‌ریزی شده بود. با وجود این پروتکل‌ها، برخی بیماران TART دریافت نکردند. در این مطالعه، میزان بقای بدون رویداد و بقای کلی (overall survival, OS) بین دریافت‌کنندگان TART و افرادی که آن را دریافت نکردند مقایسه شد.

یافته‌های اصلی

در مجموع 143 بیمار وارد مطالعه شدند؛ از این تعداد 65 نفر (45,5%) TART دریافت کردند و 78 نفر (54,5%) با وجود الزام پروتکل، TART دریافت نکردند. از نظر عوامل پیش‌آگهی شناخته‌شده، تفاوت آماری معناداری بین دو گروه وجود نداشت.

• میزان بقای بدون رویداد: در 5 سال، بقای بدون رویداد در گروه دریافت‌کننده TART برابر با 38,3% (فاصله اطمینان 95% [GA] = 24,8–51,8%) و در گروه بدون TART برابر با 25,2% (95% GA = 13,8–36,6%) بود. این تفاوت از نظر آماری معنادار بود (P = 0.0496).

• میزان بقای کلی: در 5 سال، بقای کلی در گروه دریافت‌کننده TART برابر با 45,5% (95% GA = 31,8–59,3%) و در گروه بدون TART برابر با 32,4% (95% GA = 20,4–44,4%) گزارش شد. این تفاوت در محدوده معناداری آماری قرار نگرفت (P = 0.08).

تحلیل زیرگروه‌ها بر اساس سن

در تحلیل‌های اکتشافی زیرگروه‌ها، فایده TART در بیماران 10 ساله و بالاتر (n = 83، 58,0%) برجسته‌تر شد:

• بقای بدون رویداد: در دریافت‌کنندگان TART، احتمال زنده ماندن بدون پیشرفت یا عود بیماری طی 5 سال، در مقایسه با افرادی که این درمان را دریافت نکردند حدود 1,9 برابر بیشتر بود (HR = 1,9، فاصله اطمینان 95%: 1,14–3,16).

• بقای کلی: در دریافت‌کنندگان TART، احتمال زنده ماندن طی 5 سال در مقایسه با افراد بدون این درمان حدود 2 برابر بیشتر بود (HR = 2,06، فاصله اطمینان 95%: 1,21–3,52).

نتیجه‌گیری و اهمیت بالینی

این تحلیل نشان می‌دهد درمان TART بقای بدون رویداد را در بیماران رابدومیوسارکوم تازه‌تشخیص‌داده‌شده با متاستاز ریوی، به‌طور معناداری بهبود می‌دهد. یافته‌ها اهمیت این درمان را به‌ویژه در بیماران 10 ساله و بالاتر برجسته می‌کنند و نشان می‌دهند پایبندی به پروتکل اجرای TART باید دقیق‌تر پایش شود.

این نتایج ممکن است راه را برای استفاده گسترده‌تر TART در پروتکل‌های آینده درمان رابدومیوسارکوم باز کنند و نشان می‌دهند این رویکرد، به‌ویژه در مدیریت بیماری متاستاتیک، باید با دقت بیشتری بررسی شود. اثر TART بر بقا، نیاز به بازنگری راهبردهای درمانی این حوزه را مطرح می‌کند و نشان می‌دهد پژوهش بیشتری لازم است.