Yeni diaqnoz qoyulmuş, ağciyər metastazlı rabdomiosarkomda bütün ağciyərlərin radioterapiyasının təsiri

Rabdomiosarkom yumşaq toxuma sarkomalarının ən geniş yayılmış alt növlərindən biri kimi uşaqlarda tez-tez müşahidə olunur. Xüsusilə ağciyər metastazı olan hallarda müalicə prosesi daha mürəkkəb və çətindir. Son illərdə bütün ağciyərlərin radioterapiyası (TART) bu pasiyentlərdə sağqalımı yaxşılaşdıra biləcək müalicə seçimi kimi önə çıxıb. Lakin bu yanaşmanın effektivliyi və tətbiq imkanları uzun müddətdir müzakirə olunur.

10 sentyabr 2024-cü ildə Journal of Clinical Oncology (JCO) jurnalında dərc olunmuş və Soft Tissue Sarcoma Committee of the Children’s Oncology Group (COG) tərəfindən aparılmış retrospektiv təhlil bütün ağciyərlərin radioterapiyasının bu pasiyent qrupunda hadisəsiz sağqalımı (event-free survival, EFS) əhəmiyyətli dərəcədə artırdığını göstərir.

Ağciyər metastazı və sarkomalar

Sarkomalar bədəndəki birləşdirici toxuma, əzələlər, sümüklər və piy toxuması kimi yumşaq toxumalardan yaranan nadir şişlərdir. Rabdomiosarkom uşaqlarda ən çox rast gəlinən yumşaq toxuma sarkomalarından biridir. Sarkomalar ümumilikdə metastaz verməyə meyillidir və ağciyərlər ən geniş yayılmış metastaz nahiyəsidir. Ağciyər metastazı ilkin şişdən ayrılan xərçəng hüceyrələrinin qan dövranı ilə ağciyərlərə çatıb burada şiş yaratmasıdır. Sarkomalarda metastaz göstəricisi adətən xəstəliyin mərhələsindən asılıdır və ağciyər metastazı bu pasiyentlərin sağqalımına əhəmiyyətli təsir göstərə bilər. Ağciyər metastazı müalicəni çətinləşdirən və xəstəliyi daha mürəkkəb mərhələyə aparan mühüm amildir.

JCO-da dərc olunmuş yeni tədqiqatın təfərrüatları

Keçmiş məlumatların təhlilinə yönəlmiş bu tədqiqat 1999-2013-cü illərdə dörd fərqli COG protokoluna daxil edilmiş və ABŞ-nin bir çox mərkəzində müalicə olunmuş pasiyentlərin məlumatlarını araşdırır. Tədqiqata daxil edilən bütün pasiyentlərin ilkin şiş nahiyəsinin müalicəsi ilə eyni vaxtda gündə 15 Gy dozada 10 fraksiya şəklində TART alması planlaşdırılmışdı. Lakin bu protokollara baxmayaraq, bəzi pasiyentlər TART almayıb. Tədqiqatda TART alan və almayan pasiyentlərin hadisəsiz sağqalım və ümumi sağqalım (overall survival, OS) göstəriciləri müqayisə edilib.

Əsas nəticələr

Tədqiqata ümumilikdə 143 pasiyent daxil edilib; onların 65-i (45,5%) TART alıb, 78-i (54,5%) isə protokolun tələbinə baxmayaraq TART almayıb. İki qrup arasında məlum proqnostik amillər baxımından statistik əhəmiyyətli fərq olmayıb.

• Hadisəsiz sağqalım göstəriciləri: 5 illik hadisəsiz sağqalım TART alan qrupda 38,3% (95% etibar intervalı [Eİ] = 24,8–51,8%), TART almayan qrupda isə 25,2% (95% Eİ = 13,8–36,6%) olub. Bu fərq statistik əhəmiyyətli hesab edilib (P = 0,0496).

• Ümumi sağqalım göstəriciləri: 5 illik ümumi sağqalım TART alan qrupda 45,5% (95% Eİ = 31,8–59,3%), TART almayan qrupda isə 32,4% (95% Eİ = 20,4–44,4%) bildirilib. Bu fərq isə statistik əhəmiyyət həddinə çatmayıb (P = 0,08).

Yaş qruplarına görə alt qrup təhlilləri

Araşdırıcı alt qrup təhlillərində 10 yaş və daha yuxarı pasiyentlərdə (n = 83, 58,0%) TART-ın faydası daha aydın olub:

• Hadisəsiz sağqalım: TART alan pasiyentlərdə 5 il ərzində xəstəlik irəliləmədən və ya təkrarlanmadan sağ qalmaq şansı müalicəni almayanlarla müqayisədə təxminən 1,9 dəfə çox olub (HR = 1,9, 95% etibar intervalı: 1,14–3,16).

• Ümumi sağqalım: TART alan pasiyentlərdə 5 il ərzində sağ qalmaq ehtimalı müalicəni almayanlarla müqayisədə təxminən 2 dəfə yüksək olub (HR = 2,06, 95% etibar intervalı: 1,21–3,52).

Nəticə və klinik əhəmiyyəti

Bu təhlil TART müalicəsinin yeni diaqnoz qoyulmuş, ağciyər metastazlı rabdomiosarkom pasiyentlərində hadisəsiz sağqalımı əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırdığını göstərir. Nəticələr xüsusilə 10 yaş və daha yuxarı pasiyentlərdə bu müalicənin əhəmiyyətini vurğulayır və TART tətbiqində protokola uyğunluğun daha ciddi izlənməli olduğuna işarə edir.

Bu nəticələr gələcək rabdomiosarkom müalicə protokollarında TART-ın daha geniş istifadəsinə yol aça bilər və xüsusilə metastatik xəstəliyin idarə edilməsində bu yanaşmanın daha diqqətlə nəzərdən keçirilməli olduğunu göstərir. TART-ın sağqalım üzərindəki təsiri bu sahədə müalicə strategiyalarının yenidən qiymətləndirilməsini zəruri edir və daha çox tədqiqata ehtiyac olduğunu düşündürür.