ოპერაბელური შორსწასული მელანომის იმუნოთერაპია – ოპერაციამდე თუ შემდეგ?

მელანომა კანის კიბოს ყველაზე აგრესიული ტიპია და ამავე დროს კიბოა, რომლის დროსაც იმუნოთერაპია ყველაზე ეფექტიანია. მსოფლიო კიბოს სტატისტიკით, 2020 წელს კანის კიბოს შემთხვევების 4% მელანომა იყო.

მელანომა სტადიისა და კონკრეტული გენეტიკური მახასიათებლების მიხედვით კლასიფიცირდება. სტადია 3 მელანომა კანის ქვეშა ქსოვილებში ან ლიმფურ კვანძებშია გავრცელებული, თუმცა შორეულ ორგანოებში — არა. სტანდარტული მკურნალობა სიმსივნის ქირურგიული მოცილება და შემდეგ ლიმფური კვანძების ამოკვეთაა. სტადია 4 არის, როცა სიმსივნე სხეულის სხვა ნაწილებში მეტასტაზირებს, ანუ ვრცელდება.

მელანომის ახალი ცნება: პერიადიუვანტური

ოპერაციით მოსაცილებელი სტადია 3 და 4 მელანომის მქონე პაციენტებში პერიადიუვანტურმა, ანუ ოპერაციამდე დაწყებულმა და შემდეგ გაგრძელებულმა, პემბროლიზუმაბის იმუნოთერაპიამ შეიძლება უკეთესი შედეგი უზრუნველყოს მხოლოდ ადიუვანტურ, ოპერაციის შემდგომ, პემბროლიზუმაბთან შედარებით. შედეგები New England Journal of Medicine ჟურნალში 2023 წლის 2 მარტს გამოქვეყნდა.

ეს ახალი მიდგომა ნეოადიუვანტური და ადიუვანტური იმუნოთერაპიის კომბინაციაა.

კვლევაში შემოწმდა ჰიპოთეზა, რომ სტადია 3 ან 4 მელანომის დროს ოპერაციის შემდგომ ადიუვანტურ მკურნალობაში იმუნოთერაპია სასარგებლოა, თუმცა ოპერაციამდე გამოყენებამ შეიძლება მეტი სიმსივნის საწინააღმდეგო T უჯრედის გააქტიურება უზრუნველყოს.

მკვლევრებმა შეამჩნიეს, რომ პერიადიუვანტური პემბროლიზუმაბის მიმღებ პაციენტებს ადიუვანტურ ჯგუფზე ხანგრძლივი მოვლენის გარეშე გადარჩენის (EFS) დრო ჰქონდათ.

SWOG S1801 კვლევა

ღია, ფაზა 2 კლინიკურ ცდაში მონაწილეობდა ქირურგიულად მოსაცილებელი სტადია IIIB-IVC მელანომის მქონე 313 პაციენტი.

• 154 პაციენტი შემთხვევითად მიენიჭა ნეოადიუვანტური პემბროლიზუმაბის 3 დოზისა და ადიუვანტურის 15 დოზის ჯგუფს,
• 159 პაციენტი კი მხოლოდ ადიუვანტური პემბროლიზუმაბის 18 დოზას იღებდა.

14,7-თვიანი დაკვირვებისას პერიადიუვანტური ჯგუფის პაციენტებში მოვლენის გარეშე გადარჩენა მნიშვნელოვნად ხანგრძლივი იყო (P=0,004).

2-წლიანი მოვლენის გარეშე გადარჩენის მაჩვენებელი პერიადიუვანტურ ჯგუფში 72%, მხოლოდ ადიუვანტურ ჯგუფში კი 49% იყო.

2-წლიანი მოვლენის გარეშე გადარჩენა ყველა ქვეჯგუფში პერიადიუვანტური მკურნალობის სასარგებლოდ იყო.

პერიადიუვანტურ ჯგუფში 50 პაციენტმა ადიუვანტური მკურნალობის ყველა ციკლი დაასრულა და არც ერთს დაავადების რეციდივი არ ჰქონია. ადიუვანტურ ჯგუფში ყველა ციკლი 38 პაციენტმა დაასრულა და მათგან 4-ს (11%) რეციდივი განუვითარდა.

ორივე ჯგუფში პაციენტთა უმეტესობას ოპერაცია ჩაუტარდა: პერიადიუვანტურის 88%-სა და მხოლოდ ადიუვანტურის 95%-ს. ანალიზისას პერიადიუვანტური ჯგუფის 10 პაციენტი ჯერ კიდევ ნეოადიუვანტურ პემბროლიზუმაბს იღებდა.

პერიადიუვანტურ ჯგუფში ოპერაციის არჩატარების მიზეზები იყო დაავადების პროგრესირება (12 პაციენტი), კვლევაზე თანხმობის უკან წაღება (2), ტოქსიკურობა (1) და თანმხლები დაავადებები (1). ასევე აღინიშნა, რომ კლინიკური სრული პასუხის მქონე ერთმა პაციენტმა ოპერაციაზე უარი თქვა და 31,5-თვიანი დაკვირვების ბოლოს მოვლენის გარეშე გადარჩენას ინარჩუნებდა.

მხოლოდ ადიუვანტურ ჯგუფში ოპერაციის არჩატარების მიზეზები იყო თანხმობის უკან წაღება (7 პაციენტი) და დაგეგმვის პრობლემა (1 პაციენტი).

პერიადიუვანტურ ჯგუფში ხარისხი 3-4-ის 19 მძიმე გვერდითი მოვლენა ნეოადიუვანტურ მკურნალობას, 7 კი ადიუვანტურს მიეწერა; მხოლოდ ადიუვანტურ ჯგუფში მკურნალობას 11 მძიმე მოვლენა მიეწერა. არც ერთ ჯგუფში პემბროლიზუმაბთან დაკავშირებული სიკვდილი არ ყოფილა.

შეჯამების სახით, კვლევა აჩვენებს, რომ პერიადიუვანტური პემბროლიზუმაბი ადიუვანტურზე უკეთეს ეფექტიანობას უზრუნველყოფს. შედეგები ოპერაბელური სტადია 3 და 4 მელანომის მქონე პაციენტებში ნეოადიუვანტური და ადიუვანტური იმუნოთერაპიის კომბინაციის სარგებელს აჩვენებს. თუმცა გვერდითი მოვლენებიც გასათვალისწინებელია. კვლევა ასევე აჩვენებს, რომ იმუნოთერაპიის დროს შეიძლება პაციენტის შედეგებზე მნიშვნელოვანი გავლენა ჰქონდეს.