Keytruda (pembrolizumab) Nedir? Hangi Kanserlerde Kullanılır, Etkileri ve Yan Etkileri
Keytruda nedir?
Etken maddesi pembrolizumab olan Keytruda adlı ilaç, bağışıklık sisteminin kanser hücrelerini tespit etme ve kanser hücrelerine saldırma yeteneğini geliştirmek için tasarlanmış bir immünoterapidir. 2006 yılında üzerinde çalışılmaya başlanan pembrolizumabın geliştiricileri Gregory Carven, Hans Van Eenennaam ve John Dulos 2016 yılında Fikri Mülkiyet Sahipleri Eğitim Vakfı (Intellectual Property Owners Education Foundation) tarafından yılın mucidi seçilmiştir.
Keytruda fiyat
22.12.2025 itibarı ile, Keytruda 100 mg / 4 ml fiyatı 77.251,83 TL olarak belirlenmiştir.
Her 3 haftada bir uygulanan 1 siklusta 200 ml (2 kutu) kullanılmaktadır, yani 1 siklus tedavi 155.000 TL.
Keytruda etki mekanizması nasıldır?
Keytruda, bağışıklık sisteminin T hücreleri üzerinde bulunan PD-1 reseptörüne bağlanarak etki göstermektedir. PD-1, uyarıcı moleküllerine bağlandığında bağışıklık hücrelerini, dolayısı ile bağışıklık sistemini baskılayan bir yüzey molekülüdür. Keytruda ise PD-1 reseptörüne bağlanarak, uyarıcı moleküllerden hem PD‑L1 hem de PD‑L2'nin PD-1 ile etkileşime girmesini bloke eder ve T hücre yanıtını geri kazanmaya yardımcı olup, bağışıklık sisteminin aktif olmasını sağlar. Böylece bağışıklık sistemi çalışmasını sürdürebilmektedir. Bununla birlikte bu yöntem tüm kanser türlerinde işe yaramaz, çünkü kanser hücrelerinin, bağışıklık sisteminden gizlenmek için bu kontrol noktasından başka hücresel mekanizmaları da kullanır.
Keytruda ne için kullanılır?
Keytruda (etken maddesi pembrolizumab) bağışıklık sisteminin kanser hücrelerine karşı savaşma yeteneğini artıran bir immünoterapi ilacıdır. Özellikle PD-1 (programmed death-1) adlı bir bağışıklık kontrol noktasını hedef alarak çalışır. Normalde PD-1 yolu, vücudun bağışıklık hücrelerinin aşırı tepki vermesini engelleyen bir fren mekanizmasıdır. Ancak bazı tümörler bu yolu kullanarak bağışıklık hücrelerinin kendilerine saldırmasını önler. Keytruda, PD-1 reseptörünü bloke ederek bu freni kaldırır ve bağışıklık sisteminin kanser hücrelerini tanıyıp yok etmesine olanak sağlar.
İlaç, çok sayıda kanser türünde kullanılmaktadır. Bunlar arasında:
- Akciğer kanseri
- Melanom (deri kanseri)
- Baş-boyun skuamöz hücreli kanserleri
- Mide ve gastroözofageal bileşke kanserleri
- Böbrek kanseri (RCC)
- Mesane (ürotelyal) kanseri
- Rahim ağzı ve endometriyum kanseri
- Kolorektal kanser (mikrosatellit instabilite yüksek – MSI-H veya dMMR olan tipler)
- Hepatoselüler karsinom (karaciğer kanseri)
- Özofagus ve yemek borusu kanserleri
- Küçük çocuklarda belirli tipte tümörler (örneğin Hodgkin lenfoma)
📜 FDA Onay Kronolojisi
- 2014: Metastatik melanom için ilk FDA onayı (ipilimumab veya BRAF inhibitörü sonrası progresyon).
- 2015: PD-L1 pozitif ileri evre akciğer kanseri (KHDAK) için ikinci basamak tedavi onayı.
- 2016: Klasik Hodgkin lenfoma ve baş-boyun skuamöz hücreli kanserleri (HNSCC) için onaylar.
- 2017:
- PD-L1 pozitif NSCLC’de birinci basamak tedavi onayı.
- MSI-H veya dMMR solid tümörler için ilk “tissue-agnostic” onay.
- Mesane (ürotelyal) ve mide/gastroözofageal bileşke adenokarsinomu için onay.
- 2018:
- Serviks (rahim ağzı) kanseri (PD-L1 pozitif ileri olgular).
- Hepatoselüler karsinom (HCC), sorafenib sonrası progresyon gösteren hastalarda.
- NSCLC’de kemoterapi ile kombinasyon (birinci basamak) onayı.
- 2019:
- Küçük hücreli akciğer kanseri (SCLC) için üçüncü basamak (sonradan geri çekildi).
- MSI-H kolorektal kanserde birinci basamak onayı.
- Yüksek tümör mutasyon yükü (TMB-high ≥10 mut/Mb) olan solid tümörlerde endikasyon genişlemesi.
- 2020:
- Tümör mutasyon yükü yüksek (TMB-high) tümörlerde “tissue-agnostic” ikinci onay.
- Özofagus ve gastroözofageal bileşke kanserleri için PD-L1 pozitif onay.
- 2021:
- Triple Negatif Meme Kanseri (TNBC) için kemoterapiyle kombinasyon halinde PD-L1 pozitif olgularda onay (KEYNOTE-355).
- Böbrek hücreli karsinom (RCC) için lenvatinib veya aksitinib ile kombinasyon onayı.
- Endometriyum kanseri (MSI-H/dMMR) endikasyon genişlemesi.
- 2022:
- SCLC onayının gönüllü olarak geri çekilmesi.
- MSI-H gastrointestinal ve jinekolojik kanserlerde yeni kombinasyonlar.
- 2023:
- Adjuvan (ameliyat sonrası) NSCLC ve RCC için onay.
- Neoadjuvan + adjuvan kombinasyon olarak erken evre TNBC tedavisinde onay (KEYNOTE-522).
- 2024:
- Serviks kanserinde kemoradyoterapi ile birlikte adjuvan kullanım onayı.
- Gastroözofageal bileşke adenokarsinomu için trastuzumab + kemoterapi ile birinci basamak kombinasyon onayı (KEYNOTE-811).
🔍 Klinik Önemi
Keytruda, 2014’teki ilk melanom onayından bu yana 20’den fazla kanser türünde onay alarak, PD-1 inhibitörleri arasında en geniş endikasyon alanına ulaşmıştır. “Tissue-agnostic” onayları sayesinde, kanser tedavisinde artık yalnızca organa değil, moleküler profile göre tedavi seçme dönemi başlamıştır.
Keytruda, Türkiye'de SGK Geri Ödeme Kapsamında Mıdır?
- PD-L1 ekspresyonu <%50 (%0-%49) olan, ECOG performans skoru 0-1 olan, yeterli kardiyak, renal ve hepatik fonksiyonları bulunan, aktif beyin metastazı olmayan, EGFR, ALK, ROS mutasyonları bulunmayan ve eş zamanlı immünsupresif veya kortikosteroid tedavisi almayan metastatik yassı hücreli olmayan (non-skuamöz) küçük hücreli dışı akciğer kanseri hastalarının birinci basamak tedavisinde kullanılması halinde raporla ödenir.
Açıklama: Tedaviye platin ve pemetrekset kemoterapi rejimi ile kombine olarak 4 kür olarak başlanır. Tedavinin devamında pemetrekset ile kombine olarak pembrolizumab dozu 3 haftalık sikluslarla başlangıç kürleri ile birlikte en fazla 35 kür, 6 haftalık sikluslarla başlangıç kürleri ile birlikte en fazla 17 kür kullanılması halinde bedeli Kurumca karşılanır. - Pembrolizumab; PD-L1 ekspresyonu <%50 (%0-%49) olan, ECOG performans skoru 0-1 olan, yeterli kardiyak, renal ve hepatik fonksiyonları bulunan, aktif beyin metastazı olmayan, eş zamanlı immünsupresif ve kortikosteroid tedavisi almayan metastatik yassı hücreli (skuamöz) küçük hücreli dışı akciğer kanseri hastalarının birinci basamak tedavisinde kullanılması halinde raporla ödenir.
Açıklama: Tedaviye karboplatin ve paklitaksel kemoterapi rejimi ile kombine olarak 4 kür olarak başlanır. Tedavinin devamında monoterapi olarak pembrolizumab dozu 3 haftalık sikluslarla başlangıç kürleri ile birlikte en fazla 35 kür, 6 haftalık sikluslarla başlangıç kürleri ile birlikte en fazla 17 kür kullanılması halinde bedeli Kurumca karşılanır. - ECOG performans skoru 0-1 olan, yeterli kardiyak, renal ve hepatik fonksiyonları bulunan, aktif beyin metastazı olmayan, eş zamanlı immünsupresif veya kortikosteroid tedavisi almayan metastatik küçük hücreli dışı akciğer kanserinde, PD-L1 ekspresyonu %50 ve üzerinde olan hastaların birinci basamak tedavisinde monoterapi olarak kullanılması halinde raporla ödenir.
Açıklama: Yassı hücreli olmayan (non skuamöz) metastatik küçük hücreli dışı akciğer kanserinde EGFR, ALK, ROS mutasyonu bulunmadığı raporda belirtilmelidir. - ECOG performans skoru 0-1, yüksek nüks riski olan (tümör boyutu ≥2 cm veya aksiller lenf bezi pozitif) lokal ileri/erken evre üçlü negatif meme kanserli yetişkinlerin tedavisinde neoadjuvan tedavi olarak antrasiklin ve karboplatinli kemoterapi ile kombine olarak kullanılması halinde raporla ödenir.
Açıklama: Pembrolizumab, neoadjuvan tedavide 3 haftada bir 200 mg 8 kür veya 6 haftada bir 400 mg 4 kür kullanılır. - Valide edilmiş bir test ile PD-L1(+) CPS ≥ 10 olan, metastatik veya rezeke edilemeyen lokal olarak tekrarlamış üçlü negatif meme kanserinin birinci basamak tedavisinde kemoterapi ile kombine olarak kullanılması halinde raporla ödenir.
- Monoterapi olarak veya platin ve 5-florourasil (5-FU) kemoterapisi ile kombinasyon halinde, ECOG performans skoru 0-1 olan, tümörleri kombine pozitif skor (CPS) ≥ %1 ile PD-L1 eksprese eden erişkinlerde metastatik veya rezeke edilemeyen tekrarlayan nazofarenks dışı squamöz hücreli baş boyun karsinomu olan hastaların birinci basamak tedavisinde kullanılması halinde raporla ödenir.
Türkiye Ruhsatı ve Terapötik Endikasyonlar
Keytruda Merck Sharp Dohme İlaçları Ltd.Şti.tarafından 06.06.2016 da ruhsat almıştır.
Melanom: Rezeke edilemeyen veya metastatik malign melanoma tedavisinde daha önce en az bir seri sistemik tedaviden sonra hastalık progresyonu gösteren ECOG PS 0-1 olan hastalar ile Evre IIB, IIC adjuvan tedavisi için endikedir.
KHDAK: ECOG PS 0-1 olan, mutasyonsuz metastatik KHDAK hastalarında PD-L1 durumuna göre birinci basamak tedavide monoterapi veya kombinasyon olarak endikedir.
Ürotelyal Karsinom: Platin içeren tedavi sonrası ilerleyen veya sisplatin için uygun olmayan PD-L1 pozitif hastalarda endikedir.
Diğer Endikasyonlar: SHBBK, RCC, Klasik Hodgkin Lenfoma, Özofagus Karsinomu, mCRC, TNBC ve MSI-H/dMMR Solid Tümörler için onaylı kullanım alanları mevcuttur.
Keytruda dozu, uygulama süresi ve tekniği nasıldır?
Keytruda'nın 3 haftada bir dozu 200 mg veya 2 mg/kg ; 6 haftada bir dozu ise 400 mg’dır. Bu döngülere kür denir. Bu kürler genel olarak ilaç işe yaramayana kadar, kabul edilemez bir yan etki gözlenene kadar veya kanserde ilerleme gözlenmemiş ise 24 aya kadar sürdürülür. Adjuvan tedavide bu süre genellikle 12 aydır.
Keytruda her kürün birinci günü en az 30 dakika boyunca intravenöz infüzyon (toplardamar içine) şeklinde uygulanır. Genellikle günübirlik ayakta tedavi merkezlerinde uygulanır.
Keytruda yan etkileri nelerdir?
İshal, bulantı, kaşıntı, deri döküntüsü, yorgunluk hissi, eklem ağrısı, kırmızı kan hücrelerinin sayısında azalma, tiroid bezi sorunları, nefes darlığı, öksürük ve infüzyon reaksiyonları en sık bildirilen yan etkilerdir.
Aşağıdaki grafikte, immünoterapilerin en sık görülen yan etkilerinin ortaya çıkış ve sonlanma zamanları görülebilir:
İzleme ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
İzleme: Tedavi öncesi ve süresince periyodik tam kan sayımı, metabolik panel ve tiroid fonksiyon testleri yapılmalıdır. Görüntüleme (MRI, BT, PET) doktorun önerisine göre periyodik olarak tekrarlanır.
- Ciddi bağışıklık sistemi reaksiyonları (akciğer, bağırsak, karaciğer vb.) durumunda kortikosteroid gerekebilir.
- Melanom hastalarının %25'inde vitiligo görülebilir (ortalama 126. günde başlar).
- Kullanılan diğer tüm ilaçlar etkileşim riski nedeniyle mutlaka doktora bildirilmelidir.
