Əməliyyat edilə bilən irəliləmiş mərhələ melanomada immunoterapiya – Əməliyyatdan əvvəl, yoxsa sonra?

Melanoma, dəri xərçənglərinin ən aqressiv növü olmaqla yanaşı immunoterapiyanın ən effektiv olduğu xərçəngdir. Dünya Xərçəng Statistikasına görə 2020-ci ildə dünyadakı dəri xərçəngi hallarının 4%-ü melanoma idi.

Melanomalar mərhələlərinə və müəyyən genetik xüsusiyyətlərinə görə təsnif edilir. 3-cü mərhələ melanoma dərialtı toxumalara və ya limfa düyünlərinə yayılıb, lakin uzaq orqanlara yayılmayıb. Standart müalicə şişin cərrahi çıxarılması və ardınca limfa düyünlərinin çıxarılmasıdır. 4-cü mərhələ isə şişin bədənin digər hissələrinə metastaz verdiyi (yayıldığı) mərhələdir.

Melanoma üçün yeni anlayış: Periadjuvant

Melanoma müalicəsi alan, cərrahi çıxarıla bilən 3-cü və 4-cü mərhələ melanoma xəstələrinə tətbiq edilən periadjuvant (əməliyyatdan əvvəl başlayıb sonra davam edən) pembrolizumab immunoterapiyası, yalnız adjuvant (əməliyyatdan sonrakı) pembrolizumab müalicəsinə nisbətən daha yaxşı nəticələr verə bilər. Bu nəticələr New England Journal of Medicine jurnalında 2 mart 2023-cü ildə dərc edildi.

Bu yeni yanaşma neoadjuvant və adjuvant immunoterapiyanın kombinasiyasıdır.

Bu tədqiqatda 3 və ya 4-cü mərhələ melanoma xəstələrində əməliyyatdan sonrakı adjuvant müalicədə immunoterapiyanın faydalı olduğu, lakin əməliyyatdan əvvəl istifadəsinin daha çox şiş əleyhinə T hüceyrəsi aktivləşməsi yarada biləcəyi hipotezi yoxlanıldı.

Tədqiqatçılar periadjuvant pembrolizumab alan xəstələrin adjuvant qrupdakı xəstələrdən daha uzun hadisəsiz sağqalım (EFS) müddətinə malik olduğunu müşahidə etdilər.

SWOG S1801 tədqiqatı

Bu açıq etiketli, 2-ci faza klinik sınaqda cərrahi çıxarıla bilən IIIB-IVC mərhələ melanoması olan 313 xəstə iştirak etdi.

• 154 xəstə neoadjuvant (əməliyyatdan əvvəl) pembrolizumabın 3 dozasını və adjuvant pembrolizumabın 15 dozasını və ya
• 159 xəstə yalnız 18 doza adjuvant pembrolizumab almaq üçün təsadüfi olaraq iki qrupdan birinə təyin edildi.

14,7 aylıq izləmədə periadjuvant qrupdakı xəstələrdə hadisəsiz sağqalım əhəmiyyətli dərəcədə daha uzun idi (P = 0,004).

2 illik hadisəsiz sağqalım faizi periadjuvant müalicə qrupunda 72%, yalnız adjuvant müalicə qrupunda isə 49% idi.

2 illik hadisəsiz sağqalım bütün alt qruplarda periadjuvant müalicənin xeyrinə idi.

Periadjuvant qrupda 50 xəstə bütün adjuvant müalicə sikllərini tamamladı və onların heç birində xəstəlik təkrarlanmadı. Adjuvant qrupda 38 xəstə bütün adjuvant müalicə sikllərini tamamladı, onlardan 4-ündə (11%) xəstəlik təkrarlandı.

Hər iki müalicə qrupunda xəstələrin əksəriyyəti əməliyyat olundu: periadjuvant müalicə alanların 88%-i və yalnız adjuvant müalicə alanların 95%-i. Periadjuvant qrupdakı 10 xəstə təhlil zamanı hələ neoadjuvant pembrolizumab alırdı.

Periadjuvant qrupdakı xəstələrin əməliyyat olunmama səbəblərinə xəstəlik proqressiyası (12 xəstə), klinik tədqiqata razılığın geri götürülməsi (2 xəstə), toksiklik (1 xəstə) və yanaşı xəstəliklər (1 xəstə) daxil idi. Həmçinin klinik tam cavab əldə etmiş bir xəstənin əməliyyatdan imtina etdiyi və 31,5 aylıq izləmə sonunda hadisəsiz sağqalımının davam etdiyi bildirildi.

Yalnız adjuvant müalicə qrupunda əməliyyat aparılmama səbəbləri razılığın geri götürülməsi (7 xəstə) və vaxt planlaşdırılması problemləri (1 xəstə) idi.

Periadjuvant qrupda 19 ədəd 3-4-cü dərəcəli (ciddi) yan təsir neoadjuvant müalicəyə, 7 ciddi yan təsir isə adjuvant müalicəyə aid edildi; yalnız adjuvant qrupda 11 ciddi yan təsir adjuvant müalicəyə aid edildi. Heç bir qrupda pembrolizumaba aid edilən həyat itkisi olmadı.

Nəticə olaraq bu tədqiqat periadjuvant pembrolizumabın adjuvant pembrolizumaba nisbətən daha yaxşı effektivlik verdiyini göstərir. Nəticələr əməliyyat edilə bilən 3-cü və 4-cü mərhələ melanoma xəstələrində neoadjuvant və adjuvant immunoterapiya kombinasiyasının faydasını ortaya qoyur. Lakin müalicənin yan təsirləri də nəzərə alınmalıdır. Bu tədqiqat immunoterapiyanın vaxtının xəstələrin nəticələrinə mühüm təsir göstərə biləcəyini də göstərir.