პანკრეასის კიბოში ოპერაციამდე FOLFIRINOX-ის შემდეგ სასარგებლოა თუ არა ადიუვანტური ქიმიოთერაპია?

საკითხის მნიშვნელობა

• პანკრეასის ადენოკარცინომა მკურნალობის შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე კიბოა. ამჟამად პანკრეასის კიბოს ერთადერთი კურაციული (სრული განკურნების მომტანი) მკურნალობა ოპერაციაა.
• დიაგნოზის დასმისას პაციენტთა მხოლოდ 15-20% არის ოპერაბელურ სტადიაზე. თუმცა მათშიც კიბოს განმეორების რისკი საკმაოდ მაღალია.
• ამიტომ ოპერაციის წარმატების გასაუმჯობესებლად ოპერაციამდე (ნეოადიუვანტური) და ოპერაციის შემდეგ (ადიუვანტური) სისტემური ქიმიოთერაპია გამოიყენება.
• მართალია, ნეოადიუვანტურმა FOLFIRINOX ქიმიოთერაპიამ პანკრეასის კიბოს შედეგები გააუმჯობესა, მაგრამ ადიუვანტური მკურნალობის ეფექტიანობა ბოლომდე გარკვეული არ არის.

2025 წლის 23 იანვარს JAMA Oncology ჟურნალში გამოქვეყნებულ კვლევაში დეტალურად შეისწავლეს ადიუვანტური ქიმიოთერაპიის გავლენა საერთო გადარჩენაზე. კვლევის შედეგებს პანკრეასის კიბოს მკურნალობის ალგორითმის ჩამოყალიბების პოტენციალი აქვს.

JAMA კვლევის მიხედვით ადიუვანტური ქიმიოთერაპია გადარჩენას ზრდის

• პაციენტებში, რომლებმაც ოპერაციამდე FOLFIRINOX მიიღეს და პანკრეასის ადენოკარცინომის გამო ქირურგიული რეზექცია ჩაუტარდათ, ოპერაციის შემდეგ FOLFIRINOX-ის ან სხვა მრავალპრეპარატიანი ქიმიოთერაპიული რეჟიმის გამოყენებამ საერთო გადარჩენა მნიშვნელოვნად გაზარდა.

• ოპერაციის შემდეგ FOLFIRINOX პანკრეასის კიბოს პაციენტებში სიკვდილის რისკს 34%-ით ამცირებს. მრავალპრეპარატიანი მკურნალობა გადარჩენის 43%-მდე ზრდას უზრუნველყოფს.

• ერთპრეპარატიანმა ადიუვანტურმა ქიმიოთერაპიამ გადარჩენის მნიშვნელოვანი სარგებელი ვერ აჩვენა.

კვლევის დიზაინი

2010-2018 წლებში 20 ქვეყნის 48 ცენტრში ჩატარებულ რეტროსპექტიულ კოჰორტულ კვლევაში ლოკალიზებული პანკრეასის ადენოკარცინომის მქონე პაციენტები შეისწავლეს.

კვლევაში ჩართული 767 პაციენტის მახასიათებლები იყო:

• მედიანური ასაკი: 62 წელი (ინტერკვარტილური დიაპაზონი: 55-67 წელი).

• 52,7% მამაკაცი იყო.

პაციენტებმა ოპერაციამდე FOLFIRINOX-ის 2-11 კურსი მიიღეს, შემდეგ კი ქირურგიული რეზექცია ჩაუტარდათ.

პირველად შედეგის საზომად შეფასდა საერთო გადარჩენა (OS, overall survival), რომელიც ოპერაციიდან მე-3 თვიდან გამოითვლებოდა.

შედეგები: ადიუვანტური ქიმიოთერაპიის გავლენა

• ადიუვანტურმა ქიმიოთერაპიამ საერთო გადარჩენა (OS) დამოუკიდებლად გაახანგრძლივა. ადიუვანტური ქიმიოთერაპიის მიმღებ პაციენტებში სიკვდილის რისკის 34%-ით შემცირება დაფიქსირდა (HR: 0,66; 95% CI: 0,49-0,87).

• FOLFIRINOX რეჟიმით ადიუვანტურმა მკურნალობამ სიკვდილის რისკის 43%-ით შემცირებით გადარჩენა გაზარდა (HR: 0,57; 95% CI: 0,40-0,80). ანალოგიურად, სხვა მრავალპრეპარატიანმა ქიმიოთერაპიულმა რეჟიმებმაც გადარჩენა 39%-ით გაახანგრძლივა (HR: 0,61; 95% CI: 0,41-0,92).

• თუმცა ერთპრეპარატიან ადიუვანტურ ქიმიოთერაპიას გადარჩენაზე მნიშვნელოვანი გავლენა არ აღმოაჩნდა. ერთპრეპარატიანი მკურნალობისას სიკვდილის რისკი მცირდებოდა, მაგრამ ეს შემცირება სტატისტიკურად მნიშვნელოვანი არ იყო (HR: 0,75; 95% CI: 0,55-1,03).

ზემოთ მოცემულ სურათზე წარმოდგენილი Kaplan-Meier-ის ორი მრუდი პანკრეასის ადენოკარცინომის პაციენტებში ადიუვანტური მკურნალობის (AT) რეჟიმების საერთო გადარჩენაზე გავლენას ადარებს.

• პანელი A (მარცხენა გრაფიკი): ადარებს AT-ის (ადიუვანტური მკურნალობა) მიმღები და არმიმღები ჯგუფების საერთო გადარჩენას. ადიუვანტური მკურნალობის მიმღები პაციენტების საერთო გადარჩენა არმიმღებებთან შედარებით მნიშვნელოვნად მაღალია.
• პანელი B (მარჯვენა გრაფიკი): ადარებს ადიუვანტური მკურნალობის განსხვავებულ რეჟიმებს. (m)FOLFIRINOX და სხვა მრავალპრეპარატიანი რეჟიმები ერთპრეპარატიან მკურნალობასა და მკურნალობის არმქონე ჯგუფებთან შედარებით გადარჩენას მეტად ზრდიდა.

ადიუვანტური ქიმიოთერაპიის გავლენა გადარჩენაზე ნაკლებად მკვეთრი იყო, როდესაც:

• ნეოადიუვანტური FOLFIRINOX-ის რვა ან მეტი კურსი იყო ჩატარებული,

• რადიოლოგიური პასუხი იყო მიღებული,

• ლიმფური კვანძების ჩართვა არ იყო (ypN0 დაავადება).

კლინიკური გამოყენება: მკურნალობის არჩევანი და საყურადღებო საკითხები

მკვლევრებმა ხაზი გაუსვეს, რომ როდესაც მრავალპრეპარატიანი ადიუვანტური ქიმიოთერაპია შეუძლებელია, საჭიროა სიფრთხილე მკურნალობის ტვირთის გათვალისწინებით, რადგან ერთპრეპარატიანმა მკურნალობამ შესაძლოა სარგებელი არ მოიტანოს. ასევე აღინიშნა, რომ ნეოადიუვანტური ქიმიოთერაპიის კურსების რაოდენობამ შეიძლება ადიუვანტური მკურნალობის ეფექტიანობაზე იმოქმედოს.

კვლევის შეზღუდვები

• უცნობია, რატომ შეირჩა ადიუვანტური FOLFIRINOX-ის ნაცვლად სხვა მკურნალობა ან რატომ არ ჩატარდა ადიუვანტური მკურნალობა; ამან შერჩევის მიკერძოება შეიძლება გამოიწვიოს.

• ნეოადიუვანტური ქიმიოთერაპიის კურსების რაოდენობასა და ადიუვანტურ რეჟიმებს შორის კავშირი დეტალურად ვერ გაანალიზდა.

• ზოგი კლინიკოპათოლოგიური პარამეტრი მონაცემების 20%-ზე მეტის არარსებობის გამო ანალიზში არ ჩაერთო.

კომენტარი

ეს კვლევა ძლიერად უჭერს მხარს იმას, რომ პანკრეასის ადენოკარცინომის პაციენტებში, რომლებმაც ოპერაციამდე FOLFIRINOX მიიღეს, ადიუვანტური მრავალპრეპარატიანი ქიმიოთერაპია საერთო გადარჩენას ზრდის. თუმცა ერთპრეპარატიანი მკურნალობის შეზღუდული სარგებელი მიუთითებს, რომ მკურნალობის დაგეგმვისას ფრთხილი შეფასებაა საჭირო.