ფილტვის კიბოს ვაქცინით მკურნალობა — კუბაში შექმნილი კიბოს ვაქცინა

მეცნიერის გულუბრყვილო და შედეგების სათანადო გათვლის გარეშე გაკეთებული განცხადება, ამ განცხადების სენსაციურ ამბად ქცევა და შემდგომ საზოგადოებრივი მღელვარება.

ერთი კვირის წინ გავრცელებული ამბის შემდეგ ონკოლოგიურ კლინიკებს ფილტვისა და სხვა კიბოების მქონე ათეულობით პაციენტმა მიმართა (ასეულობით რომ ვთქვათ, არც ეს იქნება გადაჭარბება) და ფილტვის კიბოს ვაქცინის მოპოვებაში დახმარება ითხოვა. როდესაც დაინახეს, რომ მათი ექიმი საკმარისად ინფორმირებული არ იყო, იმედგაცრუება და ნდობის დაკარგვა განიცადეს. 3 დღის წინ პაციენტის ახლობელთან საუბარი განსაკუთრებით შთამბეჭდავი იყო. დიდი იმედით მითხრა: „ექიმო, როცა გავიგე, რომ 2 დღით შვებულებაში იყავით, ძალიან გამიხარდა და ვიფიქრე, აუცილებლად ფილტვის კიბოს ვაქცინაზე სასწავლად წავიდა და დაბრუნების შემდეგ აცრას დაგვიწყებს-მეთქი“. ცხადია, ამ მოლოდინის ვერგამართლება და პაციენტის თვალებში უსიტყვოდ ყურება ონკოლოგისთვის საკმაოდ მძიმე მდგომარეობაა.

რა არის ეს ვაქცინა, რომელმაც ასეთი მღელვარება გამოიწვია და ერთი ამბის შემდეგ ფილტვის კიბოს ათასობით პაციენტი და მათი ახლობელი აიყოლია?

მსოფლიოში კიბოსა და მკურნალობის ვარიანტების კვლევა სწრაფად გრძელდება. საზოგადოებაში გავრცელებული რწმენის საპირისპიროდ, თითქოს „კიბოს წამალი უკვე აღმოაჩინეს, მაგრამ მსხვილი ფარმაცევტული კომპანიები ამას მალავენ, რათა არსებული ცუდი წამლები გაყიდონ“, მრავალი ტიპის კიბოს სამკურნალოდ ათასობით კლინიკური კვლევა აქტიურად მიმდინარეობს. გასული საუკუნის მიწურულს იმედგამაცრუებელი ვაქცინების კვლევები ხელახლა გამოცოცხლდა პროსტატისა და რამდენიმე სხვა კიბოში მიღწეული წარმატების შედეგად. 2000 წლის შემდეგ დაჩქარდა ვაქცინების კვლევა კიბოს უჯრედების ზოგი სტრუქტურის წინააღმდეგ, რომელსაც ანტიგენური თვისებები შეიძლება ჰქონდეს. ერთ-ერთი მათგანია კუბაში დოქტორ Macias-ისა და კოლეგების კვლევა, რომლის წინასწარი შედეგებიც ESMO-ს (ევროპის სამედიცინო ონკოლოგიის საზოგადოების) 2012 წლის კონგრესზე წარადგინეს. მართლაც, 2012 წელს მოსმენილი წინასწარი შედეგები შორსწასული, ანუ მეტასტაზური ფილტვის კიბოსთვის იმედისმომცემია.

კვლევაში მეტასტაზური ან ოპერაციისთვის ზედმეტად ადგილობრივად შორსწასული ფილტვის არაწვრილუჯრედოვანი კიბოს მქონე 177 პაციენტიდან 135 ორ ჯგუფში რანდომიზდა (შემთხვევითად განაწილდა). ერთ ჯგუფს Racotumomab ვაქცინა ეძლეოდა, მეორეს კი პლაცებო (ვაქცინის არშემცველი ინექცია, რომელიც პაციენტს ვაქცინა ჰგონია). მონაწილეობის აუცილებელი პირობა იყო მანამდე კიბოს მკურნალობის (რადიოთერაპიის ან ქიმიოთერაპიის) ჩატარება და მისგან სარგებლის მიღება. შერჩეულ პაციენტებში წინა ქიმიოთერაპიისა და რადიოთერაპიის შემდეგ დაავადება სრულად იყო გაქრობილი, ნაწილობრივ შემცირებული ან სტაბილური, ანუ ზრდა შეჩერებული. შესაბამისად, მანამდე ჩატარებული მკურნალობისგან სარგებლის არმქონე პაციენტები კვლევაში არ ჩაერთნენ.

რა შედეგები მიიღეს ვაქცინისა და პლაცებოს მიმღები პაციენტების შედარებით?

აცრილი პაციენტები საშუალოდ 18 თვე ცხოვრობდნენ, ხოლო ვაქცინის ნაცვლად პლაცებოს მიმღებები — 11 თვე. ჯგუფებს შორის დაახლოებით 7-თვიანი სხვაობა გამოვლინდა, რაც ასეთი რთულად სამართავი დაავადებისთვის ძალიან მნიშვნელოვან შედეგად შეფასდა. ამ წინასწარმა მონაცემებმა კვლევის წარდგენისას, 2012 წლის ESMO-ს კონგრესზეც, მეცნიერები გააოცა და მოლოდინი შექმნა.

თუმცა იმ კვლევის წინასწარი შედეგების შემდეგ, რომელიც წინა წელს წარადგინეს, ელოდნენ დეტალების შემცველ და სამეცნიერო საზოგადოების დამარწმუნებელ სტატიას. ამის მიუხედავად, კვლევა არც ერთ აღიარებულ თუ არაღიარებულ სამედიცინო ჟურნალში არ გამოქვეყნებულა.

კონკრეტულად რა მოუვიდათ ამ პაციენტებს? შეესაბამებოდა თუ არა კვლევის დეტალები მეცნიერულ სტანდარტებს? რა მკურნალობა მიიღეს შემდგომ პლაცებოს მიმღებებმა? როგორ შეარჩიეს პაციენტები? რა იყო სიმსივნის ქვეტიპები? რა მკურნალობა მიიღეს მათ ვაქცინის შემდეგ? ნამდვილად უპირატესია ეს მკურნალობა მეცნიერულად? სამწუხაროდ, ამ უაღრესად მნიშვნელოვან კითხვებს პასუხი არ გაეცა.

ამრიგად, ამ არასრული ინფორმაციით მეთოდის განკურნების გზად წარდგენა ყოველი ონკოლოგიური პაციენტისთვის ამჟამად შეუძლებელია. მედიაში გავრცელებულმა ამბავმა პაციენტებს სავარაუდოდ შექმნილი ვაქცინა ფილტვის კიბოს გამანადგურებელ საშუალებად აღაქმევინა, რაც სრულიად მცდარია. პაციენტებს ვურჩევ, ენდონ თავიანთ ექიმებს და ამჟამად ფილტვის კიბოს საწინააღმდეგო ვაქცინის ძიებას არ შეუდგნენ. ჩვენს ქვეყანაში ონკოლოგიური სფერო სწრაფად განვითარდა და სანდო ონკოლოგი თითქმის ყველგან ხელმისაწვდომია. ამჟამად ჩვენთან ფილტვის კიბოს სამკურნალო თითქმის ყველა ქიმიოთერაპიული და მიზანმიმართული „ჭკვიანი“ პრეპარატის მოპოვება შეიძლება. თუმცა არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ შორსწასული ფილტვის კიბოს დროს დღესაც არ არსებობს სრულად განმკურნებელი გზა ან მკურნალობა. ამ პაციენტებში ჩვენი უმთავრესი მიზანია ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესება და მისი შეძლებისდაგვარად შეურყევლად სიცოცხლის გახანგრძლივება. ამ მიზნის გარეთ ძიებულმა ნებისმიერმა გზამ შეიძლება სიცოცხლეც დაგვაკარგვინოს და ფულიც.