პირველი ადამიანის კორონავირუსის აღმომჩენი მეცნიერი June Almeida და მისი ისტორია

ისტორიის განმავლობაში მრავალი ეპიდემიური დაავადებისწინააღმდეგ მებრძოლი კაცობრიობა 2020 წელს სწრაფად გავრცელებული და ათასობით ადამიანის სიკვდილის გამომწვევი ახალი ტიპის კორონავირუსის ეპიდემიის წინაშე აღმოჩნდა. მიუხედავად იმისა, რომ ადამიანში ინფექციის გამომწვევი კორონავირუსების უმეტესობა ზედა სასუნთქი გზების მსუბუქ ინფექციებს იწვევს, ახლო წარსულში 2 სხვა კორონავირუსმაც გამოიწვია სასიკვდილო ეპიდემიები: 2002 წელს SARS და 2012 წელს MERS. ახლა კი ახალმა კორონავირუსმა, სახელად SARS-CoV-2, COVID-19 პანდემიაგამოიწვია. ვირუსი, რომლის კვლევასა და გაგებას მთელი მსოფლიო ცდილობს, ანუ პირველი ადამიანის კორონავირუსი, აღმოაჩინა June Almeida-მ , შოტლანდიელი ავტობუსის მძღოლის ქალიშვილმა.

June Almeida ერთ-ერთი პიონერი მეცნიერია ვირუსების გამოსახვისდარგში; მიმდინარე ეპიდემიის დროს მის ნაშრომებს ყურადღება კვლავ მიექცა.

COVID-19 ახალი დაავადებაა, თუმცა მისი გამომწვევი კორონავირუსები პირველად დოქტორმა Almeida-მ 1964 წელს ლონდონის St Thomas საავადმყოფოს თავის ლაბორატორიაში აღწერა.

ვირუსოლოგი June Hart (ქალიშვილობის გვარი) 1930 წელს დაიბადა და გლაზგოს ჩრდილო-აღმოსავლეთში, Alexandra Park-ის ახლოს, ნაქირავებ შენობაში გაიზარდა. მას მცირე ფორმალური სასკოლო განათლება ჰქონდა, თუმცა Glasgow Royal საავადმყოფოში ჰისტოპათოლოგიის ლაბორანტად დაიწყო მუშაობა. მოგვიანებით კარიერული წინსვლისთვის ლონდონში გადავიდა და 1954 წელს ვენესუელელ მხატვარ Enriques Almeida-ზე დაქორწინდა.

გაციების კვლევები

წყვილი პატარა ქალიშვილთან ერთად კანადაში, ტორონტოში გადავიდა. სამედიცინო ავტორ George Winter-ის თანახმად, დოქტორი Almeida ონტარიოს კიბოს ინსტიტუტში ელექტრონული მიკროსკოპისგაუმჯობესებას დაეხმარა და სწორედ იქ გამოავლინა თავისი განსაკუთრებული უნარები.

ვირუსების შესაგროვებლად ანტისხეულების გამოყენებითმან ვირუსების უკეთ გამოსახვის მეთოდის განვითარებას ჩაუყარა საფუძველი.

დოქტორი Almeida-ს სამეცნიერო კომპეტენცია 1964 წელს ლონდონის St Thomas საავადმყოფოში მუშაობისას გამოჩნდა. მან თანამშრომლობა დაიწყო ინგლისში, სოლსბერიში მომუშავე დოქტორ Tavid Tyrell-თან, რომელიც გაციების ვირუსს იკვლევდა. დოქტორი Tyrell მოხალისეების ცხვირის გამონარეცხის ნიმუშებიდან გაციებასთან დაკავშირებული ვირუსების გამრავლებას ცდილობდა. მრავალი ვირუსის უჯრედულ კულტურაში გამრავლება მან უკვე შეძლო.

მათი დიდი ინტერესი გამოიწვია 1960 წელს დაწყებითი სკოლის მოსწავლის ცხვირის გამონარეცხის ნიმუშმა. მისგან მიღებული ვირუსები გაციების სიმპტომებს იწვევდა, მაგრამ უჯრედულ კულტურაში არ მრავლდებოდა. ამავე დროს, მოხალისეებისგან მიღებულ ორგანულ კულტურებში ვირუსის გამრავლება შეინიშნებოდა. დოქტორი Tyrell დაინტერესდა, შეიძლებოდა თუ არა ამ ვირუსების ელექტრონული მიკროსკოპით დანახვა და ნიმუშები დოქტორ Almeida-ს გაუგზავნა.

დოქტორმა Almeida-მ ნიმუშებში გრიპის ვირუსის მსგავსი ნაწილაკები ამოიცნო. ამგვარად მსოფლიოში პირველად აღიწერა კორონავირუსი. მეცნიერება ზოგჯერ დეტალების დაჟინებით დანახვას მოითხოვს. დოქტორი Almeida-ს წყალობით კორონავირუსებს უკეთ ვიცნობთ და მკურნალობასა და ვაქცინებს ვავითარებთ. უსაზღვრო მადლობას ვუხდით ყველა მეცნიერს, ვინც მეცნიერება შეგვაყვარა. დოქტორმა Almeida-მ აღწერა ის, რაც პირველი ადამიანის კორონავირუსის სახელითაა ცნობილი. ავტორი Winter ამბობს, რომ დოქტორ Almeida-ს მსგავსი ნაწილაკები მანამდეც ჰქონდა ნანახი თაგვის ჰეპატიტისა და ქათმების ინფექციური ბრონქიტის კვლევისას. თუმცა მისი სტატია რეცენზირებადმა ჟურნალმა უარყო, რადგან რეცენზენტებმა გამოსახულებები გრიპის ვირუსის ნაწილაკების მხოლოდ ცუდ ფოტოებად მიიჩნიეს.

B814 შტამის ახალი აღმოჩენა 1965 წელს British Medical Journal-ში აღწერეს, ხოლო ნანახის პირველი ფოტოები ორი წლის შემდეგ ზოგადი ვირუსოლოგიის ჟურნალში გამოქვეყნდა.

ბატონი Winter-ის თანახმად, ვირუსის გამოსახულების გარშემო გვირგვინის ან სინათლის რგოლის გამო კორონავირუსი მას St Thomas-ის პროფესორ Tony Waterson-თან ერთად დოქტორებმა Tyrrell-მა და Almeida-მ უწოდეს. მოგვიანებით დოქტორი Almeida ლონდონის დიპლომისშემდგომ სამედიცინო სკოლაში მუშაობდა და დოქტორის ხარისხი მიიღო. კარიერა მან Wellcome ინსტიტუტში დაასრულა, სადაც ვირუსების გამოსახვის დარგში რამდენიმე პატენტი მოიპოვა. Wellcome-იდან წასვლის შემდეგ დოქტორი Almeida იოგის მასწავლებელი გახდა, თუმცა 1980-იანი წლების ბოლოს ვირუსოლოგიაში კონსულტანტად დაბრუნდა და HIV ვირუსის ახალი ფოტოების გადაღებას დაეხმარა.

June Almeida 2007 წელს, 77 წლის ასაკში გარდაიცვალა. გარდაცვალებიდან 13 წლის შემდეგ ის საბოლოოდ იღებს დამსახურებულ აღიარებას, როგორც პიონერი, რომლის მუშაობამ ახლა მსოფლიოში გავრცელებული ვირუსის გაგება დააჩქარა.

• ყველა ჩვენი სტატია კორონავირუსზე