جون آلمیدا، کاشف نخستین کروناویروس انسانی و داستان او

بشر در طول تاریخ با بیماری‌های همه‌گیربسیاری مبارزه کرده و در 2020 با شیوع سریع و مرگ هزاران نفر ناشی از کروناویروس جدید روبه‌روست. بیشتر کروناویروس‌های عفونت‌زای انسان عفونت خفیف تنفسی فوقانی می‌دهند، اما اخیراً 2 نوع دیگر نیز همه‌گیری مرگبار ساختند: SARS در 2002 و MERS در 2012. اکنون کروناویروس جدید SARS-CoV-2، همه‌گیری COVID-19را ایجاد کرده است. نخستین کروناویروس انسانی، یعنی ویروسی که جهان درباره‌اش پژوهش و تلاش برای شناخت آن می‌کند، توسط جون آلمیدا دختر یک راننده اتوبوس اسکاتلندی کشف شد.

جون آلمیدا از دانشمندان پیشگام تصویربرداری ویروساست که در همه‌گیری فعلی دوباره به کارهایش توجه شده است.

COVID-19 بیماری جدیدی است، اما کروناویروس‌های عامل آن را نخست دکتر آلمیدا در 1964 در آزمایشگاه بیمارستان سنت توماس لندن شناسایی کرد.

ویروس‌شناس جون هارت، نام خانوادگی پیش از ازدواج، در 1930 متولد و در ساختمانی اجاره‌ای نزدیک پارک الکساندرا شمال‌شرق گلاسگو بزرگ شد. آموزش رسمی کمی دید، اما تکنسین آزمایشگاه آسیب‌شناسی بافتی بیمارستان سلطنتی گلاسگو شد. برای پیشرفت به لندن رفت و در 1954 با هنرمند ونزوئلایی انریکس آلمیدا ازدواج کرد.

پژوهش‌های سرماخوردگی

این زوج با دختر خردسال به تورنتوی کانادا رفتند و بنا بر گفته جورج وینتر نویسنده پزشکی، دکتر آلمیدا در مؤسسه سرطان انتاریو به توسعه میکروسکوپ الکترونیکمک کرد و استعداد فوق‌العاده‌اش را آنجا نشان داد.

برای جمع‌آوری ویروس، با استفاده از پادتنروشی را پیش برد که ویروس‌ها را بهتر نمایان می‌کرد و در آن پیشگام بود.

توان علمی دکتر آلمیدا در 1964 هنگام کار در سنت توماس لندن شناخته شد. او با دکتر تاوید تایرل، پژوهشگر ویروس سرماخوردگی در سالزبری انگلستان، همکاری کرد. تایرل می‌کوشید ویروس‌های سرماخوردگی را از شست‌وشوی بینی داوطلبان تکثیر کند و بسیاری را در کشت سلولی تکثیر کرده بود.

نمونه شست‌وشوی بینی کودکی دبستانی در 1960 توجهشان را جلب کرد. ویروس آن علائم سرماخوردگی می‌داد، اما در کشت سلولی تکثیر نمی‌شد. هم‌زمان در کشت اندامی داوطلبان تکثیر دیده می‌شد. تایرل کنجکاو شد آیا با میکروسکوپ الکترونی دیده می‌شوند و نمونه‌ها را برای آلمیدا فرستاد.

آلمیدا ذراتی شبیه ویروس آنفلوانزا یافت. بدین‌ترتیب برای نخستین بار کروناویروس شناسایی شد. علم گاه نیازمند پشتکار در یافتن جزئیات است. به لطف او کروناویروس را بهتر می‌شناسیم و درمان و واکسن می‌سازیم. از همه دانشمندانی که علم را برایمان دوست‌داشتنی می‌کنند بی‌نهایت سپاسگزاریم. آلمیدا نخستین کروناویروس انسانی را شناسایی کرد. وینتر می‌گوید او قبلاً هنگام بررسی هپاتیت موش و برونشیت عفونی مرغ چنین ذراتی دیده بود. اما مقاله‌اش در مجله داوری‌شده رد شد، زیرا داوران تصاویر را صرفاً عکس‌های بد ذرات آنفلوانزا دانستند.

کشف تازه سویه B814 در 1965 در British Medical Journal نوشته شد و نخستین عکس‌ها دو سال بعد در مجله ویروس‌شناسی عمومی منتشر شدند.

به گفته وینتر، تایرل و آلمیدا همراه پروفسور تونی واترسون از سنت توماس، به دلیل تاج یا حلقه نور اطراف تصویر، نام کروناویروس را انتخاب کردند. آلمیدا بعد در دانشکده پزشکی تحصیلات تکمیلی لندن کار کرد و دکترا گرفت. دوران حرفه‌ای را در مؤسسه ولکام با ثبت اختراع‌های تصویربرداری ویروس پایان داد. پس از ترک ولکام مربی یوگا شد، اما اواخر دهه 1980 برای کمک به عکس‌های جدید HIV به‌عنوان مشاور ویروس‌شناسی بازگشت.

جون آلمیدا در 2007 در 77 سالگی درگذشت. 13 سال پس از مرگش، سرانجام شایسته به‌عنوان پیشگامی شناخته می‌شود که کارش شناخت ویروس منتشرشده در جهان را شتاب داد.

• همه نوشته‌های کروناویروس ما