პროსტატის კიბოში გამოყენებული ჰორმონული მკურნალობები COVID-19-ისგან შეიძლება იცავდეს

იტალიის ჩრდილო-აღმოსავლეთში მდებარე Veneto-ს ავტონომიურ რეგიონში ჩატარებული კვლევებით, ანდროგენების დამთრგუნველი მკურნალობის მიმღები პროსტატის კიბოს პაციენტები ახალი ტიპის კორონავირუსთან დაკავშირებულ COVID-19 დაავადებას უფრო მსუბუქად გადაიტანენ; მათში სერიოზული გართულების რისკი დაბალი აღმოჩნდა. SARS-CoV-2 ინფექციაზე დადებითი ტესტის მქონე 9280 პაციენტის მომცველი კვლევა ონკოლოგიის ერთ-ერთ წამყვან სამეცნიერო ჟურნალში, Annals of Oncologyონლაინ გამოქვეყნდა.
ამ პაციენტთა ჯგუფში 4532 მამაკაცი იყო; 430-ს (%9,5) რომელიმე სახის კიბო, 118-ს (%2,6) კი პროსტატის კიბო ჰქონდა.
მხოლოდ Veneto-ს მამაკაცთა მოსახლეობის (2.4 მილიონი მამაკაცი) გათვალისწინებით, უკიბო და კიბოს მქონე პირთა შესაბამისად %0,2 და %0,3 SARS-CoV-2-ზე დადებითად შემოწმდა.
ზოგადად კვლევაში კიბოს პაციენტებში უკიბო პაციენტებთან შედარებით COVID-19 სიმპტომების (ნიშნების) მეტი სიმძიმე გამოვლინდა. ყველა კორონავირუსით დაავადებული მამაკაცის %47 საავადმყოფოში მოათავსეს და %6,9 გარდაიცვალა, კიბოს მქონე მამაკაცების კი %67,9 მოთავსდა საავადმყოფოში და %17,4 გარდაიცვალა.
თუმცა როცა პროსტატის კიბოს პაციენტები ანდროგენის (მამაკაცის სასქესო ორგანოს) დამთრგუნველი მკურნალობის მიღების მიხედვით დაყვეს, ჰორმონული მკურნალობის პაციენტებს უკიბო პირებზე დაბალი ინფექციის რისკიც აღმოაჩნდათ. საყურადღებოა, რომ Veneto-ში ჰორმონის დამთრგუნველ მკურნალობაზე მყოფი 5273 პაციენტიდან მხოლოდ 4-ში განვითარდა SARS-CoV-2 ინფექცია და არც ერთი არ გარდაცვლილა.
რა შესაძლო ბიოლოგიური კავშირია ჰორმონის დამთრგუნველ მკურნალობასა და COVID-19-ს შორის?
ანდროგენის დათრგუნვასა და COVID-19-ს შორის კავშირის ბიოლოგიურად სარწმუნო იდეა არსებობს. უჯრედში შესაღწევად SARS-CoV-2 ACE2 რეცეპტორს უკავშირდება. დაკავშირების შემდეგ TMPRSS2-ის სახელწოდების ფერმენტი ვირუსს წვეტოვან ცილას აჭრის და უჯრედის მემბრანასთან შერწყმის საშუალებას აძლევს. ტესტოსტერონი TMPRSS2-ის წარმოქმნას ასტიმულირებს და მრავალ პროსტატის კიბოში ეს ფერმენტი სიმსივნის ზრდას აძლიერებს. ჰორმონის დამთრგუნველი მკურნალობა კი ტესტოსტერონის დონის შესამცირებლად პროსტატის კიბოს ერთ-ერთი ძირითადი მკურნალობაა.

სურათის განმარტება: გვაქვს ფერმენტთა ჯგუფი, რომელიც ვირუსის მიმაგრების მკლავის, spike (წვეტოვანი) ცილის (S ცილა), ჩვენს უჯრედებში არსებულ ACE2 რეცეპტორებზე მიმაგრებით შეღწევას ეხმარება: სერინული პროტეაზის ფერმენტები. SARS-COV-2-ის დამხმარე სპეციალური ჯგუფის სახელია „სერინული პროტეაზა TMPRSS2“. ძირითადად დამშლელი ფერმენტის ფუნქციის მქონე TMPRSS2 ვირუსულ S ცილას შლის და ვირუსისა და მასპინძელი უჯრედის მემბრანების შერწყმას უზრუნველყოფს. უახლესი კვლევებით ამ ფერმენტის გამოვლენამ და შეღწევის მექანიზმის დეტალურმა გარკვევამ მეცნიერებს ახალი კითხვები გაუჩინა: „რომელია ჩვენი უჯრედები, რომლებშიც ACE2 რეცეპტორი და TMPRSS2 ფერმენტი ერთადაა?“, „თუ TMPRSS2 ფერმენტის მუშაობას შევაფერხებთ, შევძლებთ ვირუსის ჩვენს უჯრედებში შესვლის აღკვეთას?“
- დაკავშირებული თემა: COVID-19-ის მკურნალობისთვის საუკეთესო დამხმარე მოთამაშის (TMPRSS2) დამიზნება
მტკიცებულებები აჩვენებს, რომ ფილტვის ეპითელური უჯრედებიც TMPRSS2-ს გამოხატავს. ფილტვის უჯრედების TMPRSS2-ის დამთრგუნველი საშუალებებით დამუშავება SARS-CoV-2-ის უჯრედში შესვლის უნარს ამცირებს. ჰიპოთეზურად ანდროგენის დამთრგუნველმა წამლებმა TMPRSS2-ის ექსპრესია უნდა შეამციროს და ვირუსის მიერ ფილტვის უჯრედების ინფიცირების უნარი შეაფერხოს.
ამ მიგნებების საფუძველზე სხვა მკვლევრები შვედეთში გეგმავენ კვლევას ანტიანდროგენული წამლების SARS-CoV-2 ინფექციაზე გავლენის შესამოწმებლად. შვედურ კვლევაში პროსტატის კიბოს ახალი თაობის ჰორმონული მკურნალობებიდან ერთ-ერთი, enzalutamid გამოიცდება. დაგეგმილია enzalutamid-ის 5 დღის განმავლობაში მიცემა და შემდეგ შეფასება, რამდენ პაციენტს დასჭირდება ინტენსიური თერაპიის განყოფილება.
მიიჩნევა, რომ ანტიანდროგენული მკურნალობა ქალებშიც COVID-19 დაავადების პრევენციას შეიძლება დაეხმაროს. თუმცა ქალებში TMPRSS2-ის ექსპრესია მამაკაცებზე სუსტია (შესაძლოა ეს იყოს ერთ-ერთი მიზეზი, რატომ ემართებათ ქალებს COVID-19 ნაკლებად). გარდა ამისა, enzalutamid ძუძუს კიბოს ზოგიერთ კლინიკურ კვლევაშიც გამოიცდება. ამ ჰორმონული მკურნალობის როგორც მამაკაცებში, ისე ქალებში ეფექტიანობის ნახვამ გასაოცარი შედეგები შეიძლება მოგვცეს.
აშშ-ში დაფუძნებული კლინიკური კვლევა კი COVID-19-ის სიმძიმის შემცირებაში degarelix სახელწოდების სხვა ჰორმონის დამთრგუნველი წამლის ეფექტიანობას შეამოწმებს. ეს ფაზა-II ცდა SARS-COV-2-ზე დადებით, საავადმყოფოში მყოფ, მაგრამ არაინტუბირებულ (ინტენსიურ თერაპიაში სუნთქვის აპარატზე არმიერთებულ) 198 მამაკაც პაციენტს ჩაირიცხავს. შვედური კვლევისგან განსხვავებით ქალებს გამორიცხავს. მიზეზად შემდეგი სახელდება: ქალის ჰორმონად ცნობილი ესტროგენი TMPRSS2-ის ექსპრესიას შეიძლება თრგუნავდეს; ამიტომ ესტროგენის შემცირებამ TMPRSS2-ის ექსპრესიის ზრდით COVID-19 შეიძლება დაამძიმოს... მომავალი კვლევები COVID-19-ის მკურნალობასა და ჩვენს ჰორმონებს შორის კავშირს უფრო ნათლად აჩვენებს.
წყაროები
2. Hoffmann M, Kleine-Weber H, Schroeder S, et al. SARS-CoV-2 cell entry depends on ACE2 and TMPRSS2 and is blocked by a clinically proven protease inhibitor. Cell. 2020.
3. Baratchian M, McManus J, Berk M, et al. No evidence that androgen regulation of pulmonary TMPRSS2 explains sex-discordant COVID-19 outcomes [preprinted online April 21, 2020.
4. Clinicaltrials.gov. Hormonal Intervention for the Treatment in Veterans With COVID-19 Requiring Hospitalization (HITCH). NCT04397718. https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT04397718. Accessed June 3, 2020.
5. Caroline Seydel
Androgen Deprivation Therapy May Protect Against COVID-19 in Prostate Cancer.
https://www.cancertherapyadvisor.com/home/cancer-topics/prostate-cancer/covid19-coronavirus-prostate-cancer-adt-therapy-protect-treatment/2/ 18 June 2020.
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.





მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.