რა არის დაბალი წინა რეზექცია (LAR ოპერაცია)?

დაბალი წინა რეზექციის (LAR) ოპერაცია განსაკუთრებით სწორი ნაწლავის კიბოს მკურნალობაში ხშირად გამოიყენება. ის შეიძლება როგორც გეგმურად, ისე გადაუდებლად ჩატარდეს. LAR-ის დროს სწორი ნაწლავის კიბოთი დაზიანებული ნაწილი ფრთხილად ამოიკვეთება, რაც პაციენტის ჯანმრთელობის გასაუმჯობესებლად მნიშვნელოვანი ნაბიჯია.

კოლორექტალური (მსხვილი ნაწლავის) კიბოს ქირურგია სიმსივნის მდებარეობისა და სტადიის მიხედვით განსხვავდება და ყველაზე ხშირად გამოყენებული ქირურგიული მეთოდები შემდეგია:

1. კოლექტომია: მსხვილი ნაწლავის კიბოს დროს ყველაზე გავრცელებული ოპერაციაა. ის მოიცავს კოლონის სიმსივნური ნაწილისა და მიმდებარე ლიმფური კვანძების ამოკვეთას. პროცედურა ორ ტიპად იყოფა:
   1. ტოტალური კოლექტომია: მთელი კოლონის ამოკვეთა.
   2. ნაწილობრივი (სეგმენტური) კოლექტომია ან ჰემიკოლექტომია: კოლონის მხოლოდ სიმსივნური ნაწილის ამოკვეთა. შეიძლება იყოს მარჯვენა ან მარცხენა ჰემიკოლექტომია; განმსაზღვრელი ფაქტორი კიბოს მდებარეობაა.
2. სწორი ნაწლავის კიბოს ქირურგია (სწორი ნაწლავის რეზექცია): გამოიყენება სწორი ნაწლავის კიბოს სამკურნალოდ და მისი სიმსივნური უბნისა და მიმდებარე ქსოვილების ამოკვეთას მოიცავს. რამდენიმე გავრცელებული ტიპია:
   1. დაბალი წინა რეზექცია (LAR): გამოიყენება სწორი ნაწლავის ზედა და შუა ნაწილისა და სიგმოიდური კოლონის კიბოებისთვის.
   2. აბდომინოპერინეული რეზექცია (APR): გამოიყენება სწორი ნაწლავის ქვედა ნაწილის კიბოს დროს და სწორი ნაწლავისა და ანუსის სრულად ამოკვეთას მოიცავს.
3. ლაპაროსკოპიული ქირურგია: მინიმალურად ინვაზიური მეთოდია, რომლის დროსაც კოლორექტალური კიბოს ოპერაცია მცირე განაკვეთებით ტარდება. მისი უპირატესობებია უფრო სწრაფი აღდგენა და ნაკლები ოპერაციის შემდგომი ტკივილი.

ამ ქირურგიული მეთოდების გამოყენება და არჩევანი დამოკიდებულია პაციენტის ზოგად ჯანმრთელობაზე, კიბოს სტადიასა და გავრცელებაზე და სხვა ფაქტორებზე.

რა უნდა ვიცოდეთ დაბალი წინა რეზექციის შესახებ

LAR არის სწორი ნაწლავის ზედა და შუა ნაწილისა და სიგმოიდურ კოლონში მდებარე სიმსივნეების ქირურგიულად ამოკვეთა. ოპერაციისას ნაწლავის სიმსივნური ნაწილი სიმსივნიდან მინიმუმ 2 cm-ით ქვემოთ და 10 cm-ით ზემოთ იკვეთება და მიმდებარე ლიმფურ კვანძებთან ერთად ამოიღება. დარჩენილი სწორი ნაწლავი და სიგმოიდური კოლონის ბოლო ერთდება, რითაც ნაწლავის უწყვეტობა აღდგება. ოპერაცია შეიძლება ჩატარდეს ღია, ლაპაროსკოპიული ან რობოტული მეთოდით. ლაპაროსკოპიულ და რობოტულ მეთოდებს ნაკლები ტკივილი, უფრო სწრაფი გამოჯანმრთელება, ნაკლები გართულება და უკეთესი კოსმეტიკური შედეგი ახასიათებს. LAR პაციენტის ანუსს ინარჩუნებს და მას ბუნებრივი გზით დეფეკაციის გაგრძელება შეუძლია.

ქვემოთ LAR ოპერაცია მარტივად არის გამოსახული. ზოგ პაციენტს ამ ოპერაციისას დროებითი ილეოსტომა შეიძლება გაუკეთდეს. ზოგ შემთხვევაში ის დროებით იქმნება ოპერაციული უბნის შეხორცების დასახმარებლად და ინფექციის რისკის შესამცირებლად. მისი საჭიროება დამოკიდებულია ზოგად ჯანმრთელობაზე, სწორი ნაწლავის კიბოს სტადიასა და ოპერაციისას ამოკვეთილი სწორი ნაწლავის მოცულობაზე და სხვა ფაქტორებზე. 

ოპერაციის წინ პაციენტს ზოგადი ანესთეზიით აძინებენ. ოპერაციისას სპეციალისტები სწორი ნაწლავის სიმსივნურ ნაწილს ამოკვეთენ. ასევე შეიძლება მიმდებარე ჯანმრთელი, არასიმსივნური ქსოვილისა და ლიმფური კვანძების ნაწილის ამოღება. შემდეგ ქირურგიული გუნდი კოლონს სწორი ნაწლავის დარჩენილ ნაწილთან აერთებს. LAR ოპერაცია ჩვეულებრივ 4 საათს გრძელდება.

LAR-ის ქირურგიული ვარიანტებია:

• ღია ოპერაცია: ქირურგები მუცელზე ერთ დიდ განაკვეთს აკეთებენ და სიმსივნურ ქსოვილს ამ გზით ამოიღებენ.
• მინიმალურად ინვაზიური ოპერაცია: ქირურგები მუცელზე რამდენიმე მცირე განაკვეთს აკეთებენ, შემდეგ მათში ვიდეოკამერა და მცირე ქირურგიული ინსტრუმენტები შეჰყავთ და კიბოს ამოკვეთენ. ეს შეიძლება კლასიკური ლაპაროსკოპიული (დახურული) მეთოდით ან რობოტული მოწყობილობით ჩატარდეს.

რომელი მდგომარეობების სამკურნალოდ გამოიყენება LAR?

LAR განსაკუთრებით 1, 2 და 3 სტადიის სწორი ნაწლავისა და რექტოსიგმოიდური შეერთების კიბოების სამკურნალოდ გამოიყენება.

2019 წლის კვლევაში 80 ადამიანში გეგმური და გადაუდებელი LAR-ის წარმატებისა და გართულებების მაჩვენებლები შეადარეს. შედეგები მიუთითებს, რომ გადაუდებელმა LAR-მა შეიძლება ქირურგის მიერ კიბოს ამოკვეთისა და ქსოვილის შენარჩუნების შესაძლებლობა შეზღუდოს.

იმავე კვლევამ ასევე აჩვენა, რომ გადაუდებელი LAR-ის შემდეგ გეგმურ ოპერაციასთან შედარებით ოპერაციის შემდგომი გართულებების მეტი ტენდენცია არსებობდა. თუმცა მკვლევრები აღნიშნავენ, რომ გადაუდებელი და გეგმური ჩარევების შედეგების სრულად გასაგებად პაციენტების გრძელვადიანი ხელახალი შეფასება შეიძლება გახდეს საჭირო. ეს შეიძლება მოიცავდეს:

• გრძელვადიანი გადარჩენის მაჩვენებლებს
• ცხოვრების ხარისხს
• სხვა ქირურგიული გართულებების მაჩვენებლებს, მაგალითად სასქესო და საშარდე გზების პრობლემებს

მომზადება LAR-ის წინ

LAR ოპერაციაზე შეიძლება გარკვეულმა ფაქტორებმა იმოქმედოს და გართულებების ალბათობა გაზარდოს. ოპერაციის წინ ადამიანისგან შემდეგ ინფორმაციას იღებენ:

• იღებს თუ არა რაიმე წამალს, მაგალითად სისხლის გამათხელებელს
• ეწევა თუ არა
• მოიხმარს თუ არა ალკოჰოლს
• აქვს თუ არა ძილის აპნოე

ოპერაციის წინ პაციენტისთვის სასარგებლოა შემდეგი საკითხების დაგეგმვა:

• გარკვევა, აპირებს თუ არა ქირურგი ილეოსტომის შექმნას
• ოპერაციის შემდგომი მომვლელის შერჩევა

LAR-ის შემდეგ

ოპერაციისთანავე ადამიანების უმეტესობა საავადმყოფოს პოსტანესთეზიურ განყოფილებაში იღვიძებს. იქ მოწმდება:

• არტერიული წნევა
• ჟანგბადის დონე
• სხეულის ტემპერატურა
• გულისცემის სიხშირე

ამასთან, ადამიანს მუცლის ქვედა ნაწილში კათეტერი და ერთი ან ორი დრენაჟი ექნება.

საჭიროებისას სუნთქვის დასახმარებლად შეიძლება ნიღაბი ან ცხვირში მილი მოთავსდეს. ასევე შეიძლება ტკივილგამაყუჩებელი წამლები მიეცეს.

LAR-ის შემდეგ ადამიანების უმეტესობა რამდენიმე დღეს საავადმყოფოში გაატარებს. ხანგრძლივობა დამოკიდებულია ოპერაციის ტიპზე, მის მიმდინარეობასა და პაციენტის ზოგად ჯანმრთელობაზე.

რა რისკები აქვს LAR-ს?

LAR-ის შესაძლო რისკებს შორის არის:

• ფისტულა (ნაწლავის შიგთავსის გაჟონვა)
• ნაწლავის გაუვალობა
• პერიტონეული აბსცესი
• პერიტონიტი
• შარდვის პრობლემები
• მიოკარდიუმის ინფარქტი (გულის შეტევა)
• ფილტვის თრომბოემბოლია
• თავის ტვინის დაზიანება

როგორ მიმდინარეობს LAR-ის შემდეგ აღდგენა?

LAR-ის შემდეგ აღდგენა ზოგად ჯანმრთელობის მდგომარეობასა და ოპერაციამდე ჩატარებულ მკურნალობაზეა დამოკიდებული. ზოგ ადამიანს დროებითი ილეოსტომა შეიძლება გაუკეთდეს. ილეოსტომიისას წვრილი ნაწლავის ბოლო ნაწილი, რომელსაც ჩვეულებრივ ილეუმი ეწოდება, მუცლის კედელზე ქირურგიულად მაგრდება და გარეთ გამოსასვლელი იქმნება. მას ილეოსტომის ტომარა ემაგრება, რომლის მეშვეობითაც წვრილი ნაწლავიდან მონელების ნარჩენები გარეთ გამოიყოფა. ილეოსტომა შეიძლება ნაწლავის შეხორცების დასახმარებლად ან დროებით დასასვენებლად გაკეთდეს. ამ პერიოდში სპეციალისტი ადამიანს ილეოსტომის მოვლას ასწავლის.

დაახლოებით 8 კვირის შემდეგ ქირურგებს ილეოსტომის დახურვა შეუძლიათ.

LAR-ის შემდეგ ადამიანს ასევე შეიძლება დასჭირდეს:

• ნაწლავის ხშირი მოქმედების სამართავად გარკვეული დიეტის, მაგალითად BRAT-ის დაცვა
• განაკვეთის ჭრილობების რეგულარულად გაწმენდა და შეხვევა
• ჰიდრატაციის შენარჩუნება (საკმარისი სითხის მიღება)
• ინტენსიური ვარჯიშისა და აქტივობების თავიდან აცილება
• ადამიანთა უმეტესობისთვის სახლში აღდგენას დაახლოებით 3-დან 6 კვირამდე სჭირდება.

BRAT დიეტა მოიცავს Banana-ს (ბანანი), Rice-ს (ბრინჯი), Applesauce-ს (ვაშლის პიურე) და Toast-ს (გახუხული პური) და ჩვეულებრივ დიარეის, გულისრევის, ღებინებისა და სხვა საჭმლის მომნელებელი სისტემის დარღვევებისას გამოიყენება.

რა განსხვავებაა LAR-სა და APR-ს შორის?

აბდომინოპერინეული რეზექციისას (APR) ქირურგები ანუსს, სწორ ნაწლავსა და სიგმოიდური კოლონის ნაწილს ამოკვეთენ. შემდეგ მუცელზე შექმნილი ხვრელიდან სტომას ათავსებენ.

APR LAR-ზე უფრო ინვაზიურია და შედარებით დაბალ ცხოვრების ხარისხს იწვევს.

რა განსხვავებაა დაბალ და მაღალ წინა რეზექციას შორის?

მაღალი წინა რეზექცია LAR-ს ჰგავს. ქირურგები უფრო მაღალ განაკვეთს აკეთებენ კოლონის მარცხენა მხარის ნაწილის, სწორი ნაწლავის ზედა ნაწილისა და მიმდებარე ლიმფური კვანძების ამოსაკვეთად.

არის LAR დიდი ოპერაცია?

დიახ. ეს სერიოზული ქირურგიული ჩარევაა, რომლის შემდეგ აღდგენას რამდენიმე კვირა სჭირდება.

LAR ოპერაცია მოკლედ

დაბალი წინა რეზექცია (LAR) სწორი ნაწლავის კიბოს სამკურნალო მნიშვნელოვანი ქირურგიული მეთოდია. ამ დროს სიგმოიდური კოლონის ნაწილი და სწორი ნაწლავის სიმსივნური უბანი ამოიკვეთება. ასეთი რთული ოპერაციის შემდეგ სრული გამოჯანმრთელება ჩვეულებრივ სამიდან ექვს კვირამდე გრძელდება. თუ დროებითი ილეოსტომა შეიქმნა, მისი დახურვისა და ნაწლავის ნორმალურ ფუნქციაზე დაბრუნების პროცესი რვა კვირამდე შეიძლება გაგრძელდეს. ამ პერიოდში სრულად აღდგენისთვის აუცილებელია ქირურგების გულდასმით მეთვალყურეობა და შეფასება.