რა არის ინსომნია — უძილობა — და როგორ უკავშირდება ტვინის სტრუქტურას?

ინსომნია, უძილობად ცნობილი ძილის პრობლემაა. ადამიანი საწოლში ტრიალებს, რამდენიმე წუთზე მეტს თვალს ვერ ხუჭავს და ვერ იძინებს.

მკვლევრებმა მოწინავე MRI (eMaR, Magnetic Resonance Imaging) ტექნიკით პაციენტთა ტვინი შეისწავლეს და თეთრ ნივთიერებაში (white matter) ანომალიები იპოვეს. რადიოლოგიის ჟურნალში გამოქვეყნებული კვლევა ერთად განვიხილოთ.

რა არის ინსომნია?

პირველადი ინსომნია შეიძლება აღიწეროს მსუბუქ შემეცნებით დარღვევად, რომელიც ზოგჯერ დღეებითა და თვეებით ვერდაძინებას, დღის დაღლილობასა და უხალისობას იწვევს. ზოგჯერ, დეპრესიის და შფოთვის სახითაც ვლინდება.

ინსომნია ფართოდ გავრცელებულია, მაგრამ მიზეზები აქვს და დიაგნოზი ზოგჯერ რთულია.

თეთრი ნივთიერება ნერვული უჯრედების აქსონთა კონებია — გრძელი ბოჭკოები, რომლებიც ტვინის ნაწილებს აერთებს. დაზიანებისა და გაწყვეტისას უბნების ურთიერთობაც ზიანდება.

კვლევაში 30 მოხალისე და 23 ინსომნიის პაციენტი მონაწილეობდა. ფსიქოლოგიური და ძილის მდგომარეობის შესაფასებლად პიტსბურგის ძილის ხარისხის ინდექსი, ინსომნიის სიმძიმის ინდექსი, თვითშეფასების შფოთვისა და დეპრესიის სკალები გამოიყენეს.

ყველას დეტალური MRI DTI (Diffusion Tensor Imaging) ჩაუტარდა — სპეციალური ტექნიკით თეთრ ნივთიერებაში წყლის მოძრაობა და შუალედები დეტალურად ფასდება. სისტემაზე დაფუძნებული სივრცითი სტატისტიკა გამოიყენეს, რამაც უფრო ზუსტი გაზომვა შესაძლებელი გახადა.

ჯანმრთელებთან შედარებით ინსომნიაში განსაკუთრებით მარჯვენა წილსა და თალამუსში, ძილის, ცნობიერებისა და სიფხიზლის მარეგულირებელ უბნებში, თეთრი ნივთიერების მნიშვნელოვანი გაწყვეტები და შუალედები იყო. დაზიანება ძილს, სიფხიზლეს, შემეცნებასა და სენსომოტორულ ფუნქციებს უარყოფითად ეხება. თალამუსისა და უდიდესი თეთრი სტრუქტურის, კორპუს კალოზუმის, დარღვევები სიმძიმესა და ხანგრძლივობაზეც პირდაპირ მოქმედებს.

კვლევით ერთ-ერთი ფარული მიზეზი შესაძლოა მიელინის გარსის, ნერვის შემომხვევი დამცავი სტრუქტურის, ნაკლებობა იყოს.

მკვლევრები კავშირის გასარკვევად უფრო ფართო და დეტალურ შესწავლას ურჩევენ და საკითხზე ყურადღებას ამახვილებენ.