რა არის K ვიტამინი, რომელ საკვებშია, როგორია დეფიციტი და დღიური მოხმარება?

ვიტამინები უჯრედული პროცესების ნორმალური გაგრძელებისთვის საჭიროა. ზოგს სხეული წარმოქმნის, ზოგი სრულად გარედან უნდა მივიღოთ. არასაკმარისი მიღების ან წარმოქმნისას არასასურველი სამედიცინო მდგომარეობები შეიძლება განვითარდეს.

K ვიტამინი 13 ცნობილ ვიტამინს შორისაა და ზოგ ბოსტნეულში ბუნებრივადაა. მას ასევე ნაწლავის სასარგებლო ბაქტერიები (მიკრობიოტა) წარმოქმნის.

მისი მთავარი ამოცანა შედედებაში მონაწილეობაა და დეფიციტი სისხლდენას იწვევს. ასევე ძვლის ფორმირებასა და გულ-სისხლძარღვთა ჯანმრთელობაში მონაწილეობს. დანიელი Henrik Dam-ის მიერ 1920-იან წლებში აღმოჩენისას შედედების როლის გამო Kოაგულაციის (შედედების) ვიტამინი ეწოდა.

K ვიტამინი ერთი ტიპი არ არის; წყაროს მიხედვით 3 ძირითადია:

• K1 (ფილოქინონი): მწვანე ფოთლოვანი ბოსტნეულიდან
• K2 (მენაქინონი): ნაწლავის ბაქტერიებით წარმოიქმნება
• K3 (მენადიონი): სინთეზური ანალოგი, 3-ჯერ უფრო ძლიერი

უფრო განვიხილოთ K2

K1 (ფიტონადიონი) შედედებისთვის მნიშვნელოვანია, K2 კი კალციუმის მეტაბოლიზმისთვის მეტად. K ვიტამინს უმეტესად საკვებით ვიღებთ: K1 ფოთლოვან ბოსტნეულშია უხვად. K2-ს ცხოველური წყაროებიდან ვიღებთ და ნაწლავის ბაქტერიებიც მცირედ ასინთეზებს. K2-ის 2 ტიპი კარგადაა ცნობილი: MK-4 და MK-7. ცხოველური MK-4-ისა და ბაქტერიული MK-7-ის ჩათვლით K2-ის სხვადასხვა თვისების ქვეტიპები (lt) არსებობს. დანამატებში MK-4 ან MK-7 შეიძლება იყოს. სინთეზური K3 (მენადიონი) ღვიძლისთვის ტოქსიკურია და აღარ გამოიყენება.

K ვიტამინის ნორმალური ლაბორატორიული მაჩვენებელი: 0.13 - 1.19 ng/ml (ზრდასრული)

დეფიციტი ყველაზე ხშირად ღვიძლის უკმარისობაში (ციროზში) გვხვდება და სისხლდენის მთავარი მიზეზია. ამიტომ ციროზის ხარისხის მიხედვით პაციენტებს პერიოდულად K ვიტამინის ინექციას უკეთებენ.

K ვიტამინის დანამატი

ზოგი კვლევა სხვა პრობლემის პრევენციის ან მკურნალობის შესაძლო გამოყენებას ვარაუდობს, თუმცა სისხლდენის გარდა კვლევებს ჯერ მკაფიო დასკვნა არ აქვს.

1. ძვლის ჯანმრთელობა
   კვლევებით K ვიტამინმა შეიძლება ძვლები გააუმჯობესოს. არსებობს ოსტეოპოროზის მქონეებში მინერალური სიმკვრივის ზრდისა და მოტეხილობების შემცირების შედეგები. ძვლის მეტაბოლიზმში მნიშვნელოვანი D ვიტამინთან ერთად განსაკუთრებით ეფექტიანი შეიძლება იყოს.
2. გულ-სისხლძარღვთა ჯანმრთელობა
   ცხოველთა წინასწარი კვლევები K2-ის ათეროსკლეროზის (არტერიების გამკვრივების) წინააღმდეგ დაცვას აჩვენებს. თუმცა Current Opinion in Lipidology-ში 2008 წლის ანგარიშით, K1-სა და გულის დაავადების კვლევები წინააღმდეგობრივია. სანდო წყარომ, The Natural Medicines Comprehensive Database -ც კორონარული არტერიის დახშობის წინააღმდეგ K2-ის რეკომენდაციისთვის მტკიცებულება არასაკმარისად მიიჩნია.
3. კოგნიტიური (გონებრივი) ჯანმრთელობა
   სისხლში K ვიტამინის მაღალი დონე ხანდაზმულთა უკეთეს მეხსიერებას დაუკავშირეს.

ამ მიგნებების მიუხედავად, კონკრეტული სისხლდენის ან შედედების პრობლემის გარდა სხვა მდგომარეობისთვის გამოყენების საკმარისი მტკიცებულება არ არსებობს!

რომელ საკვებშია K ვიტამინი?

ყველაზე მეტად მწვანე ფოთლოვან ბოსტნეულშია. ქვემოთ ჩამოთვლილთაგან ერთი პორციაც (ნახევარი ჭიქა) დღიურ საჭიროებაზე ორჯერ მეტს იძლევა:

- ისპანახი

- თალგამი

- შავი კომბოსტო

- ოხრახუში

- ბრიუსელის კომბოსტო

- ბროკოლი და სალათის ფურცლებიც მდიდარია K ვიტამინით.

K ვიტამინის დეფიციტი

K წყალში არ იხსნება, ცხიმში ხსნადია და სხეულში ინახება, ამიტომ დეფიციტი იშვიათია. ის ნაწლავიდან არასათანადო შეწოვის ან ზოგი ქრონიკული დაავადების, მაგალითად ღვიძლის უკმარისობისას ვითარდება. შეიძლება იყოს კისტოზური ფიბროზის, ცელიაკიისა და კრონის დაავადების მსგავსი ხანგრძლივი ანტიბიოტიკების, სისხლის გამათხელებლების ან დიალიზის დროსაც.

დეფიციტისას სისხლდენა და სისხლჩაქცევები შეიძლება იყოს.

გაფრთხილებები

მაღალი K დოზა ორსულებსა და მეძუძურებს, დიალიზზე მყოფ თირკმლის ქრონიკული უკმარისობის პაციენტებსა და მძიმე ღვიძლის დაავადებით გამოწვეული შედედების პრობლემების მქონეებს შეიძლება ავნოს. ასევე სხვა დანამატებთან (კოენზიმ Q10-სა და E ვიტამინის ჩათვლით) ურთიერთქმედებს. ამიტომ აუცილებლად ექიმის დოზირების მითითებით უნდა ჩატარდეს.