რა არის ქოშინი — დისპნოე? როგორია მისი მიზეზები და სიმპტომები?
ამ სტატიაში
რა არის დისპნოე?
დისპნოე, ქოშინის აღმნიშვნელი სამედიცინო ტერმინია და ზოგჯერ „ჰაერის შიმშილად“ განიმარტება. ეს შემაწუხებელი შეგრძნებაა.
ქოშინი შეიძლება სხვადასხვა სიმძიმისა და ხანგრძლივობის იყოს. რადგან დისპნოე მრავალი განსხვავებული მიზეზით შეიძლება განვითარდეს, მისი დიაგნოსტიკა და მკურნალობა ზოგჯერ რთულია.
ქოშინი საკმაოდ გავრცელებული სამედიცინო ჩივილია. ზოგიერთმა კვლევამ აჩვენა, რომ ექიმთან მისული ყოველი 4 პაციენტიდან 1-ს სხვადასხვა ხარისხის ქოშინი აქვს.
ამ სტატიაში
- დისპნოეს მიზეზებს,
- მის გამომწვევ მდგომარეობებსა და
- ექიმთან მიმართვის დროს განვიხილავთ.
რა იწვევს დისპნოეს?
ქოშინი ყოველთვის უშუალოდ ჯანმრთელობის მდგომარეობასთან დაკავშირებული არ არის. ადამიანს ქოშინი ინტენსიური ვარჯიშის შემდეგ, დიდ სიმაღლეზე ასვლისას ან სხეულის ტემპერატურის მნიშვნელოვანი მატებისასაც შეიძლება დაემართოს.
თუმცა ქოშინი ხშირად ჯანმრთელობის პრობლემებს უკავშირდება და მძიმე დარღვევებზე შეიძლება მიუთითებდეს.
დისპნოეს ყველაზე ხშირი მიზეზებია ასთმა, გულის უკმარისობა, ფილტვის ქრონიკული ობსტრუქციული დაავადება (KOAH), ფილტვის ინტერსტიციული დაავადება, პნევმონია და შფოთვის მსგავსი ფსიქოგენური პრობლემები.
თუ ქოშინი უეცრად იწყება, მას მწვავე დისპნოე ეწოდება.
მწვავე დისპნოე შეიძლება შემდეგი მდგომარეობებით განვითარდეს:
- ასთმა
- შფოთვა
- პნევმონია
- სასუნთქ გზებში დამხშობი საგნის მოხვედრა
- ალერგიული რეაქციები
- ანემია (სისხლნაკლებობა, უფრო ხშირად სისხლის უეცარი დაკარგვა)
- ნახშირბადის მონოქსიდის მაღალი დონის ზემოქმედება
- გულის უკმარისობა
- ჰიპოტენზია (დაბალი არტერიული წნევა)
- ფილტვის ემბოლია (ფილტვის არტერიის თრომბით დახშობა)
- ფილტვის კოლაფსი (ფილტვის გარკვეული ნაწილის ჩაფუშვით/დახურვით გამოწვეული გაუნიავებლობა)
- ჰიატალური თიაქარი (კუჭისა და ნაწლავის ნაწილის გულმკერდის ღრუსკენ თიაქრისებრი გადანაცვლება)
შენიშვნა: ახალი ტიპის კორონავირუსის ინფექციით გამოწვეული COVID-19-ის პაციენტთა დაახლოებით %10-20-ში პნევმონია ვითარდება და დისპნოე ამ დაავადების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი სიმპტომია.
*
- კორონავირუსზე ჩვენი ყველა სტატია
*
თუ ქოშინი 1 თვეზე მეტხანს გრძელდება, ამ მდგომარეობას ქრონიკული დისპნოე ეწოდება.
ქრონიკული დისპნოე შემდეგი მდგომარეობებით შეიძლება განვითარდეს:
- ასთმა
- KOAH
- გულის პრობლემები
- სიმსუქნე
- ფილტვის ინტერსტიციული დაავადება (დაავადება, რომლის დროსაც ფილტვის ქსოვილი ელასტიკურობას კარგავს)
ფილტვის ზოგიერთი პრობლემაც იწვევს ქოშინს
მაგალითად:
- ფილტვის კიბო
- ადრე გადატანილი ფილტვის დაავადებები
- ტუბერკულოზი
- პლევრული გამონაჟონი (ფილტვის გარსებს შორის სითხე, რომელიც ფილტვის გაფართოებას უშლის ხელს)
- ფილტვის შეშუპება (ფილტვებში ჭარბი ან არანორმალური სითხე)
- სარკოიდოზი (ფილტვებში ანთებითი (იმუნური სისტემის) უჯრედების არანორმალური დაგროვებით დამახასიათებელი დაავადება)
ქოშინი განსაკუთრებით გულის ზოგიერთ პრობლემას უკავშირდება:
- კარდიომიოპათია (გულის კუნთზე მოქმედი დაავადებების ჯგუფი)
- გულის რიტმის პრობლემები
- გულის უკმარისობა
- პერიკარდიტი (გულის გარსის ანთება)
რა მდგომარეობები იწვევს დისპნოეს შეტევას?
გარემოს დამაბინძურებლებმა, მაგალითად ქიმიკატებმა, კვამლმა და მტვერმა, ქრონიკული დისპნოეს მქონე პირებში სუნთქვა შეიძლება ძლიერ გაართულოს (მაგალითად KOAH).
ასთმის მქონე პირებში მტვრის მარცვლებთან ან ობთან მსგავს ალერგენებთან ან თამბაქოს კვამლთან შეხვედრამ დისპნოეს შეტევა შეიძლება გამოიწვიოს.
ჰაერის ზოგიერთი დამაბინძურებელი, მაგალითად თამბაქო, კონტროლირებადი და თავიდან ასაცილებელია.
ყველა ამ მდგომარეობას სუნთქვის მკვეთრად გაძნელება შეუძლია. ამიტომ სუფთა ჰაერის სივრცის შექმნის ძალისხმევა ძალიან ღირებულია.
რა არის KOAH?
KOAH (ფილტვის ქრონიკული ობსტრუქციული დაავადება), ქრონიკული ბრონქიტისა და ემფიზემის ფონზე განვითარებული მძიმე ჯანმრთელობის პრობლემაა, რომელსაც განსაკუთრებული ყურადღება სჭირდება. იგი ქრონიკული ანთებითი ფილტვის დაავადებაა, რომელიც სასუნთქ გზებს ახშობს. გულის დაავადებებისა და კიბოს შემდეგ სიკვდილის ყველაზე ხშირი გამომწვევი დაავადებათა ჯგუფია. მისი სიმპტომებია ქოშინი, ხველა, ნახველი და მსტვენავი/მკვნესარე სუნთქვა (wheezing). ხშირად გამომწვევია გამაღიზიანებელი აირებისა და ნაწილაკების ხანგრძლივი ზემოქმედება, განსაკუთრებით თამბაქოს კვამლი. KOAH-ის მქონე პირებს გულის დაავადების, ფილტვის კიბოსა და სხვა სხვადასხვა დარღვევის რისკი აქვთ. დისპნოეს მქონე ყველა ადამიანს KOAHარ აქვს, თუმცა KOAH-ის მქონე პირებში ძირითადი მიზეზი %90-ში თამბაქოა.
როდის მივმართოთ ექიმს?
ზოგჯერ ქოშინი სიცოცხლისთვის საშიში მდგომარეობის ნიშანია.
თუ პირს ამ სიმპტომთაგან ერთზე მეტი აქვს, გადაუდებელი სამედიცინო მკურნალობაა საჭირო:
- უეცრად დაწყებული ქოშინი
- ქოშინის გამო ფიზიკური აქტივობების შესრულების შეუძლებლობა
- გულმკერდის ტკივილი
- გულისრევა
ქოშინის ყველა შემთხვევა დაუყოვნებელ სამედიცინო მკურნალობას არ მოითხოვს, თუმცა იგი ჯანმრთელობის სერიოზულ პრობლემებზე შეიძლება მიუთითებდეს.
განსაკუთრებით მათ, ვისაც სამედიცინო ისტორიაში ქოშინი აქვს:
- სუნთქვის უნარის ცვლილების,
- სუნთქვის პრობლემების გამო ყოველდღიური საქმიანობის გაძნელების დაწყების,
- წოლის/დასვენების მდგომარეობაში ქოშინის,
- ტერფებისა და კოჭების შეშუპების,
- ცხელების, შემცივნებისა და ხველის,
- მსტვენავი სუნთქვის შემთხვევაში ექიმს უნდა მიმართონ.
- მომდევნო სტატიაში ქოშინის დიაგნოსტიკა, მკურნალობა და პრევენციის გზები გაგიზიარეთ
წყაროები
American Thoracic Society Committee on Dyspnea. An official American Thoracic Society statement: update on the mechanisms, assessment, and management of dyspnea.
Am J Respir Crit Care Med 2012.
2. Dyspnea: Causes, Symptoms, and Treatments
medicalnewstoday.com
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.