تنگی نفس - دیسپنه چیست؟ علل و علائم آن چیست؟
در این مقاله
دیسپنه چیست؟
دیسپنه، اصطلاحی پزشکی برای بیان تنگی نفس است و گاهی نیز «گرسنگی هوا» تعریف می‌شود. احساسی آزاردهنده است.
تنگی نفس ممکن است شدت‌ها و مدت‌های متفاوتی داشته باشد. از آنجا که دیسپنه ممکن است به دلایل مختلفی ایجاد شود، گاهی تشخیص و درمان آن دشوار است.
تنگی نفس شکایت پزشکی بسیار شایعی است. برخی پژوهش‌ها نشان داده‌اند که از هر 4 بیمار مراجعه‌کننده به پزشک، 1 نفر درجات متفاوتی از تنگی نفس دارد.
در این نوشته به
- علل دیسپنه،
- وضعیت‌های تحریک‌کننده دیسپنه و
- اینکه چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد، می‌پردازیم.
چرا دیسپنه ایجاد می‌شود؟
تنگی نفس همیشه مستقیماً با وضعیت سلامت فرد مرتبط نیست. انسان ممکن است پس از ورزش شدید، رفتن به ارتفاعات یا افزایش چشمگیر دمای بدن نیز تنگی نفس را تجربه کند.
با این حال، تنگی نفس اغلب با مشکلات سلامت مرتبط است و می‌تواند نشانه اختلالات جدی باشد.
شایع‌ترین علل دیسپنه شامل آسم، نارسایی قلبی، بیماری مزمن انسدادی ریه (COPD)، بیماری بینابینی ریه، ذات‌الریه (پنومونی) و مشکلات با منشأ روانی مانند اضطراب هستند.
اگر تنگی نفس ناگهانی شروع شود، آن را دیسپنه حاد می‌نامند.
دیسپنه حاد ممکن است به دلیل وضعیت‌های زیر ایجاد شود:
- آسم
- اضطراب
- ذات‌الریه
- ورود جسم مسدودکننده به راه‌های هوایی
- واکنش‌های آلرژیک
- آنمی (کم‌خونی، بیشتر خونریزی ناگهانی)
- مواجهه با مقدار زیاد مونوکسید کربن
- نارسایی قلبی
- افت فشار خون
- آمبولی ریه (انسداد شریان ریه با لخته)
- کلاپس ریه (تهویه نشدن بخشی از ریه به دلیل جمع شدن/بسته شدن آن)
- فتق هیاتال (فتق یافتن معده و بخشی از روده‌ها به سوی حفره قفسه سینه)
نکته: COVID-19 ناشی از عفونت نوع جدید کروناویروسدر حدود %10-20 بیماران، پنومونی (ذات‌الریه) ایجاد می‌کند و دیسپنه یکی از علائم مهم این بیماری است.
*
- همه نوشته‌های ما درباره کروناویروس
*
اگر تنگی نفس بیش از 1 ماه ادامه یابد، این وضعیت دیسپنه مزمن نامیده می‌شود.
دیسپنه مزمن ممکن است به دلیل وضعیت‌های زیر ایجاد شود:
- آسم
- COPD
- مشکلات قلبی
- چاقی
- بیماری بینابینی ریه (بیماری‌ای که در آن بافت ریه انعطاف‌پذیری خود را از دست می‌دهد)
برخی مشکلات ریوی نیز موجب تنگی نفس می‌شوند
برای مثال:
- سرطان ریه
- بیماری‌های ریوی قبلی
- توبرکولوز (سل)
- افیوژن پلور (وجود مایع میان پرده‌های ریه که مانع گسترش ریه می‌شود)
- ادم ریه (وجود مایع اضافی یا غیرطبیعی در ریه‌ها)
- سارکوئیدوز (بیماری‌ای با تجمع غیرطبیعی سلول‌های التهابیِ سیستم ایمنی در ریه‌ها)
تنگی نفس به‌ویژه با برخی مشکلات قلبی مرتبط است:
- کاردیومیوپاتی (گروهی از بیماری‌ها که عضله قلب را درگیر می‌کنند)
- مشکلات ریتم قلب
- نارسایی قلبی
- پریکاردیت (التهاب پرده قلب)
وضعیت‌های تحریک‌کننده دیسپنه چیست؟
آلاینده‌های محیطی مانند مواد شیمیایی، دود و گردوغبار می‌توانند تنفس را برای افراد مبتلا به دیسپنه مزمن (مانند COPD) بسیار دشوارتر کنند.
مواجهه افراد مبتلا به آسم با مواد حساسیت‌زا مانند گرده یا کپک، یا دود سیگار، می‌تواند حمله دیسپنه را تحریک کند.
برخی آلاینده‌های هوا مانند سیگار را می‌توان کنترل و از آنها پیشگیری کرد.
همه این وضعیت‌ها می‌توانند نفس کشیدن را بسیار دشوارتر کنند. به همین دلیل تلاش برای ایجاد محیط دارای هوای پاک بسیار ارزشمند است.
COPD چیست؟
COPD (بیماری مزمن انسدادی ریه) یک مشکل جدی سلامت است که بر زمینه برونشیت مزمن و آمفیزم ایجاد می‌شود و باید به آن توجه ویژه کرد. بیماری التهابی مزمن ریه است که موجب انسداد راه‌های هوایی می‌شود. پس از بیماری‌های قلبی و سرطان، گروه بیماری‌ای است که بیشترین مرگ را ایجاد می‌کند. علائم آن تنگی نفس، سرفه، خلط و تنفس خس‌خس‌دار/ناله‌مانند (wheezing) هستند. اغلب در نتیجه مواجهه طولانی با گازهای آزاردهنده یا ذرات، به‌ویژه دود سیگار، ایجاد می‌شود. افراد مبتلا به COPD در معرض خطر ابتلا به بیماری قلبی، سرطان ریه و اختلالات گوناگون دیگر هستند. همه افرادی که دیسپنه دارند، COPDندارند، اما COPDدر افراد مبتلا به آن، در %90 موارد علت زمینه‌ای سیگار است.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
گاهی تنگی نفس می‌تواند نشانه وضعیتی تهدیدکننده زندگی باشد.
اگر فرد بیش از یکی از این علائم را داشته باشد، درمان پزشکی فوری لازم است:
- تنگی نفس با شروع ناگهانی
- ناتوانی در انجام فعالیت‌های جسمی به دلیل تنگی نفس
- درد قفسه سینه
- تهوع
همه موارد تنگی نفس نیازمند درمان فوری پزشکی نیستند، اما تنگی نفس می‌تواند نشان‌دهنده مشکلات جدی پزشکی باشد.
به‌ویژه افرادی که در سابقه پزشکی خود تنگی نفس دارند، در صورت:
- تغییر در توانایی نفس کشیدن،
- شروع دشواری در انجام فعالیت‌های روزانه به دلیل مشکلات تنفسی،
- تنگی نفس در وضعیت درازکش/استراحت،
- ورم پا و مچ پا،
- تب، لرز و سرفه،
- یا تنفس خس‌خس‌دار، باید به پزشک مراجعه کنند.
- در نوشته بعدی ما تشخیص، درمان و راه‌های پیشگیری از تنگی نفس را با شما به اشتراک گذاشتیم
منابع
American Thoracic Society Committee on Dyspnea. An official American Thoracic Society statement: update on the mechanisms, assessment, and management of dyspnea.
Am J Respir Crit Care Med 2012.
2. Dyspnea: Causes, Symptoms, and Treatments
medicalnewstoday.com
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.