تنگی نفس – دیسپنه چگونه تشخیص داده و درمان می‌شود؟ راه‌های پیشگیری چیست؟

تشخیص

پزشکان می‌توانند تنگی نفس (دیسپنه) را با معاینه جسمی کامل تشخیص دهند. باید چگونگی آغاز حمله‌های دیسپنه، مدت آنها، دفعات رخ دادن و میزان شدت آنها در فرد، به‌طور دقیق مشخص شود.

برای تشخیص دیسپنه و بررسی قلب، ریه و دیگر نواحی مرتبط فرد می‌توان از عکس معمول قفسه سینه یا توموگرافی کامپیوتری (CT) استفاده کرد. الکتروکاردیوگرام (ECG) می‌تواند آثار یک حمله قلبی احتمالی را که از علل تنگی نفس است، شناسایی کند.

اندازه‌گیری جریان هوا و ظرفیت ریه بیمار می‌تواند به تعیین علت و شدت مشکلات تنفسی کمک کند. آزمایش‌های اضافی مانند اندازه‌گیری میزان اکسیژن خون بیمار و ظرفیت حمل اکسیژن خون نیز ممکن است انجام شوند.

درمان

در درمان دیسپنه، پزشکان بر علت مشکلات تنفسی تمرکز می‌کنند و درمان‌هایی را برنامه‌ریزی می‌کنند که به بهتر نفس کشیدن فرد کمک کند.

جریان هوای خنک به صورت و گردن می‌تواند کمک‌کننده باشد. درمان‌های اختصاصی علت زمینه‌ای از فردی به فرد دیگر متفاوت است و به علت اصلی مشکل بستگی دارد. اگر دیسپنه با آسم مرتبط باشد، درمان با برونکودیلاتورها (گشادکننده‌های راه‌های هوایی ریه) و استروئیدها نتایج موفقی دارد. اما اگر دیسپنه ناشی از عفونت‌هایی مانند ذات‌الریه (پنومونی) باشد، آنتی‌بیوتیک‌ها موجب تسکین می‌شوند. داروهایی مانند اپیوئیدها (مسکن‌های مخدر)، داروهای ضدالتهاب و ضداضطراب نیز ممکن است مؤثر باشند.

مشکلات تنفسی ممکن است ناشی از COPD (بیماری مزمن انسدادی ریه) باشند. در این وضعیت، روش‌های ویژه تنفس (تنفس با لب‌های غنچه‌شده و تمرین‌های تقویتی) می‌توانند سودمند باشند. افراد می‌توانند چگونگی انجام این روش‌ها را در برنامه‌های توان‌بخشی تنفسی یاد بگیرند. در آزمایشگاه‌های تخصصی دیسپنه که در تنگی نفس تخصص دارند، گزارش شده است که افراد حتی با ادامه داشتن علت اصلی مشکل، این برنامه‌ها را سودمند می‌دانند.

بر اساس گزارش آزمایشگاه‌های دیسپنه، بسیاری از افراد مبتلا به دیسپنه بیان کرده‌اند که جریان هوای خنک به ناحیه صورت و گردن در کاهش شکایت‌ها مفید است.

پیشگیری

• ترک سیگار
• تا حد امکان دوری از مکان‌هایی که در آنها سیگار کشیده می‌شود
• دوری از بخارهای شیمیایی و دود چوب و زغال
• کاهش وزن (فشار بر قلب و ریه‌ها را کم می‌کند و امکان ورزش آسان‌تر را فراهم می‌سازد. در نتیجه دستگاه‌های قلبی‌عروقی و تنفسی تقویت می‌شوند).
• ورزش کردن در مناطق مرتفع

دیسپنه در گروه‌های ویژه بیماران

دیسپنه ممکن است بر افراد دارای ویژگی‌های مختلف، به شکل‌های متفاوت تأثیر بگذارد.

در زنان باردار؛

علائم دیسپنه در بارداری خفیف و شایع هستند. بارداری به دلیل افزایش وزن و رشد جنین در شکم مادر و فشار آن بر اندام‌های قفسه سینه، ظرفیت تنفسی زن را تا % 20 کاهش می‌دهد. با این حال، تعداد تنفس در دقیقه یا میزان تنفس معمولاً در طول بارداری تغییر نمی‌کند.

در سالمندان و/یا افراد دارای مشکلات جدی سلامت؛

دیسپنه ممکن است در افراد در مرحله پایانی بیماری‌ها (برای مثال سرطان‌ها یا نارسایی قلبی) ایجاد شود. در این مرحله، تنگی نفس باید در چارچوب درمان‌های پایان زندگی ارزیابی شود.

در کودکان؛

بیماری‌هایی که راه‌های هوایی فوقانی را تنگ می‌کنند، از اورژانس‌های شایع کودکان و شایع‌ترین علت تنگی نفس در کودکان هستند. عفونت‌های گلو، ورود جسم خارجی به نای و التهاب‌های نای از علل شایع دیسپنه در کودکان هستند.

نگاه کلی

رویکرد کلی در افراد مبتلا به دیسپنه به علت آن بستگی دارد. اگر علت زمینه‌ای دیسپنه (مانند پنومونی یا آسم) درمان شود و بهبود یابد، مشکلات تنفسی تا حد زیادی برطرف می‌شوند. اما اگر تنگی نفس ناشی از بیماری جدی و مزمنی باشد که با گذشت زمان بدتر می‌شود (مانند بیماری‌های قلبی، COPD، سرطان ریه )، بهبود ممکن است محدود باشد.

بیماران مبتلا به دیسپنه باید با همکاری پزشکان خود و برنامه‌ریزی درمانی مناسب، این وضعیت را مدیریت کنند.