როგორ დიაგნოსტირდება და მკურნალობენ ქოშინს — დისპნოეს? როგორია პრევენციის გზები?

დიაგნოსტიკა

ექიმებს ქოშინის (დისპნოეს) დადგენა სრული ფიზიკური გასინჯვით შეუძლიათ. დეტალურად უნდა განისაზღვროს, როგორ იწყება შეტევები, რამდენ ხანს გრძელდება, რა სიხშირით ხდება და რამდენად მძიმეა.

დისპნოეს დიაგნოსტიკისა და გულის, ფილტვებისა და სხვა შესაბამისი მიდამოების გამოკვლევისთვის შეიძლება ჩვეულებრივი გულმკერდის რენტგენის ან კომპიუტერული ტომოგრაფიის (BT) გამოყენება. ელექტროკარდიოგრამამ (EKG) შეიძლება შესაძლო ინფარქტის კვალი გამოავლინოს, რომელიც ქოშინის ერთ-ერთი მიზეზია.

ჰაერის ნაკადისა და პაციენტის ფილტვის მოცულობის გაზომვა სუნთქვის პრობლემის მიზეზისა და ხარისხის დადგენას შეიძლება დაეხმაროს. შესაძლოა დამატებითი ტესტებიც ჩატარდეს, მაგალითად სისხლში ჟანგბადის რაოდენობისა და სისხლის ჟანგბადის გადატანის უნარის გაზომვა.

მკურნალობა

დისპნოეს მკურნალობისას ექიმები სუნთქვის პრობლემების მიზეზზე ფოკუსირდებიან და უკეთ სუნთქვის ხელშემწყობ მკურნალობას გეგმავენ.

სახისა და კისრისკენ ცივი ჰაერის ნაკადი შეიძლება სასარგებლო იყოს. მიზეზის სპეციფიკური მკურნალობა ადამიანიდან ადამიანამდე იცვლება და პრობლემის ძირითად მიზეზზეა დამოკიდებული. თუ დისპნოე ასთმას უკავშირდება, ბრონქოდილატატორებით (ფილტვის სასუნთქი გზების გამაფართოებლებით) და სტეროიდებით წარმატებული შედეგები მიიღება. თუ მიზეზი პნევმონიის მსგავსი ინფექციაა, შვებას ანტიბიოტიკები იძლევა. შეიძლება ეფექტური იყოს ოპიოიდები (ნარკოტიკული ტკივილგამაყუჩებლები), ანთების საწინააღმდეგო და შფოთვის საწინააღმდეგო საშუალებებიც.

სუნთქვის პრობლემები შესაძლოა KOAH-ით (ფილტვის ქრონიკული ობსტრუქციული დაავადებით) იყოს გამოწვეული. ამ შემთხვევაში სპეციფიკური სუნთქვის ტექნიკები (მოკუმული ტუჩებით სუნთქვა და გამაძლიერებელი ვარჯიშები) შეიძლება სასარგებლო იყოს. მათი შესრულება რესპირატორული რეაბილიტაციის პროგრამებში ისწავლება. ქოშინზე სპეციალიზებულ დისპნოეს ლაბორატორიებში აღწერილია, რომ ადამიანები ამ პროგრამებს მაშინაც სასარგებლოდ მიიჩნევენ, როცა პრობლემის ძირითადი მიზეზი კვლავ რჩება.

დისპნოეს ლაბორატორიების თანახმად, ქოშინის მქონე მრავალი პირი აღნიშნავს, რომ სახისა და კისრისკენ ცივი ჰაერის ნაკადი ჩივილების შემცირებაში სასარგებლოა.

პრევენცია

• მოწევის შეწყვეტა
• შესაძლებლობის ფარგლებში მწეველ ადგილებს მოშორება
• ქიმიურ ორთქლსა და შეშის, ნახშირის კვამლთან კონტაქტის თავიდან აცილება
• წონის დაკლება (ამცირებს გულსა და ფილტვებზე ზეწოლას და ვარჯიშს აადვილებს; შედეგად გულ-სისხლძარღვთა და სასუნთქი სისტემები ძლიერდება).
• მაღალმთიან ადგილებში ვარჯიში

დისპნოე პაციენტთა განსაკუთრებულ ჯგუფებში

დისპნოემ სხვადასხვა მახასიათებლის მქონე ადამიანებზე სხვადასხვაგვარად შეიძლება იმოქმედოს.

ორსულებში;

ორსულობისას დისპნოეს სიმპტომები მსუბუქი და ხშირია. ორსულობა, წონის მატება და მუცელში ნაყოფის ზრდით გულმკერდის ორგანოებზე ზეწოლა ქალის სუნთქვის შესაძლებლობას % 20-მდე ამცირებს. თუმცა წუთში ჩასუნთქვების რაოდენობა, ანუ სუნთქვის სიხშირე, ორსულობისას ჩვეულებრივ არ იცვლება.

ხანდაზმულებში ან/და ჯანმრთელობის მძიმე პრობლემების მქონე პირებში;

დისპნოე შეიძლება დაავადების (მაგალითად კიბოს ან გულის უკმარისობის) ბოლო სტადიაზე განვითარდეს. ამ დროს ქოშინი ტერმინალური ეტაპის მკურნალობის ფარგლებში უნდა შეფასდეს.

ბავშვებში;

ზედა სასუნთქი გზების შემავიწროებელი დაავადებები ხშირი პედიატრიული გადაუდებელი მდგომარეობაა და ბავშვებში ქოშინის ყველაზე გავრცელებული მიზეზია. ყელის ინფექციები, სასუნთქ მილში უცხო სხეულის მოხვედრა და ტრაქეის ანთება ბავშვთა დისპნოეს ხშირი მიზეზებია.

ზოგადი მიმოხილვა

დისპნოეს მქონე პირებთან ზოგადი მიდგომა მის მიზეზზეა დამოკიდებული. თუ ძირითადი მიზეზი (პნევმონია ან ასთმა) მკურნალობით განიკურნება, სუნთქვის პრობლემები დიდწილად ქრება. თუმცა თუ ქოშინი მძიმე ქრონიკული დაავადებითაა გამოწვეული და ის დროთა განმავლობაში უარესდება (გულის დაავადებები, KOAH, ფილტვის კიბო და სხვ.), გაუმჯობესება შესაძლოა შეზღუდული იყოს.

დისპნოეს მქონე პაციენტებმა მდგომარეობა ექიმებთან ერთად, კარგად დაგეგმილი მკურნალობით უნდა მართონ.