რა არის ლიმფადენიტი? რა სიმპტომები აქვს? არის ეს კიბო?

ლიმფადენიტი ერთ ან რამდენიმე ლიმფურ კვანძში განვითარებული ინფექციაა. ლიმფურ კვანძებში ამ ინფექციებმა შეიძლება შეშუპება და ძლიერი ტკივილი გამოიწვიოს; სიმპტომებს შესაძლოა შემცივნება და სიცხეც ახლდეს.

რა არის ლიმფადენიტი?

ლიმფადენიტი, რომელსაც, ჩვეულებრივ, ბაქტერიული, ვირუსული ან სოკოვანი ინფექცია იწვევს, ერთი ან რამდენიმე ლიმფური კვანძის შეშუპებას ნიშნავს. შეშუპებული კვანძები შესაძლოა მკვრივი, მტკივნეული და ჩვეულებრივზე შესამჩნევი იყოს.

შეშუპებული ლიმფური კვანძის მქონე ადამიანს ლიმფადენოპათია აქვს; ლიმფური კვანძის გადიდება ყოველთვის დაავადება არ არის, თუმცა შეიძლება სიმპტომებს იწვევდეს. ამისგან განსხვავებით, ლიმფადენიტი ნიშნავს, რომ კვანძში არის მკურნალობის საჭიროების მქონე ინფექცია. ეს ორი მდგომარეობა ერთმანეთისგან განსხვავდება.

ამასთან, ლიმფადენიტმა შეიძლება სხვა დაავადებებსაც მიბაძოს. მაგალითად, მეზენტერიული ლიმფადენიტი (მუცლის არეში ლიმფური კვანძების ანთება) აპენდიციტის მსგავს სიმპტომებს იწვევს და ეს ორი მდგომარეობა შეიძლება ერთმანეთში აგვერიოს.

ლიმფადენიტი კიბო ან კიბოსწინარე წარმონაქმნი არ არის.

რა ტიპის ლიმფადენიტი არსებობს?

ლიმფადენიტმა როგორც რამდენიმე, ისე მხოლოდ ერთი ლიმფური კვანძი შეიძლება მოიცვას.

ინფექციის დროს ან შემდეგ მის მახლობელ არეში ლიმფადენიტის განვითარების ალბათობა მაღალია. მაგალითად, ყურის ინფექციის ან სტრეპტოკოკური ყელის ტკივილის მქონე ადამიანს შეიძლება კისრის ლიმფურ კვანძებში ლიმფადენიტი ჰქონდეს.

თუ ინფექცია სისხლის მიმოქცევაში მოხვდება, სხვა ლიმფურ კვანძებსაც შეიძლება შეეხოს. ლიმფადენიტი ყველაზე ხშირად შემდეგი მიზეზებით შეიძლება განვითარდეს:

• ყურის ინფექცია
• გაციება
• კანის ინფექცია
• კბილის ინფექცია

მწვავე ან ქრონიკული ლიმფადენიტი

ლიმფადენიტი მწვავედ ან ქრონიკულად კლასიფიცირდება. ყელის ტკივილის მსგავსი ინფექციით გამოწვეული მწვავე ლიმფადენიტი 2 კვირაზე ნაკლებს გრძელდება. ქრონიკული ლიმფადენიტი კი შესაძლოა მონონუკლეოზის მსგავსი უფრო ხანგრძლივი ვირუსული ინფექციით ან იშვიათად კიბოთი იყოს გამოწვეული და 6 კვირას ან მეტხანს გაგრძელდეს. ქვემწვავე ლიმფადენიტი 2-6 კვირას გრძელდება და ქრონიკული ლიმფადენიტის მსგავსი გზით ვითარდება.

რას ნიშნავს არასპეციფიკური ლიმფადენიტი?

არასპეციფიკური ლიმფადენიტი არის სხვადასხვა მიზეზით განვითარებული მდგომარეობა, რომელიც ლიმფური კვანძების შეშუპებითა და ზოგჯერ ტკივილით ვლინდება. „არასპეციფიკური“ ნიშნავს, რომ იგი კონკრეტულ მიზეზს ვერ მიეწერება. ხშირად მას „მწვავე არასპეციფიკურ ლიმფადენიტს“ უწოდებენ. ყველაზე ხშირ მიზეზებს შორის ბაქტერიული და ვირუსული ინფექციებია.

რა არის მწვავე არასპეციფიკური მეზენტერიული ლიმფადენიტი?

მწვავე არასპეციფიკური მეზენტერიული ლიმფადენიტი მეზენტერიული (ნაწლავის) ლიმფური კვანძების ანთებად განისაზღვრება. რადგან ისინი ნაწლავში არსებული უცხო ნივთიერებებისა და მიკრობებისგან დაცვას ემსახურება, მათში ლიმფადენიტი ხშირად საკვებით მოწამვლის ან ნაწლავური ინფექციის მსგავსი მიზეზებით შეიძლება განვითარდეს. მდგომარეობა, ჩვეულებრივ, სიცხით, მუცლის ტკივილითა და სისუსტით ვლინდება და უმეტესად მკურნალობას ექვემდებარება. თუმცა, თუ კვანძების ანთება მძიმე ინფექციის ან სხვა ჯანმრთელობის პრობლემის ნიშანია, შეიძლება უფრო ინტენსიური მკურნალობა გახდეს საჭირო.

რა იწვევს ლიმფადენიტს?

ლიმფური კვანძები შეიცავს იმუნურ უჯრედებს, რომლებიც ინფექციებთან ბრძოლაში გვეხმარება. გადიდებული კვანძები, ჩვეულებრივ, ინფექციის არსებობაზე მიუთითებს.

ლიმფადენიტი ყველას შეიძლება განუვითარდეს. თუმცა ბავშვებში ლიმფური კვანძების ინფექციის ალბათობა უფრო მაღალია.

ლიმფადენიტი ვითარდება, როცა ბაქტერიები, ვირუსები ან სოკოები ლიმფურ კვანძებს აღწევს და ინფექციას იწვევს. ამას შეიძლება შეშუპება და ძლიერი ტკივილი ახლდეს.

ამასთან, ნაკლებად ხშირად ლიმფადენიტს ტუბერკულოზი და კატის ნაკაწრის დაავადებაც შეიძლება იწვევდეს.

ზოგ შემთხვევაში სპეციალისტებმა შეიძლება ლიმფადენიტის გამომწვევი ინფექცია ვერ დაადგინონ.

რა სიმპტომები აქვს ლიმფადენიტს?

ლიმფადენიტის მთავარი ნიშანი შეიძლება შეშუპებული, ძლიერ მტკივნეული ლიმფური კვანძი იყოს. სხვა სიმპტომებია:

• სიცხე
• შემცივნება
• სისუსტე
• ლიმფური კვანძის ზემოთ კანის სიწითლე
• ლიმფური კვანძის თვალსაჩინო შეშუპება

როგორ დგინდება ლიმფადენიტის დიაგნოზი?

სიმპტომებისა და კვანძების გარეგნობის მიხედვით შეიძლება ლიმფადენიტზე გაჩნდეს ეჭვი. ზოგ შემთხვევაში მკურნალობა მხოლოდ გარეგნული სურათით იწყება. თუმცა დიაგნოსტიკის პირველი ნაბიჯი, ჩვეულებრივ, ზედაპირული რბილი ქსოვილების ულტრაბგერითი (USG) კვლევაა. იგი შეიძლება სასარგებლო იყოს კისრის ლიმფადენიტის ან შეშუპებული კვანძების დიაგნოსტიკაში.

სხვა დიაგნოსტიკური ტესტები შეიძლება მოიცავდეს:

• ლაბორატორიულ ტესტებს: მოიცავს სხვადასხვა ტესტს კონკრეტული ბაქტერიებისა თუ ვირუსების საძიებლად, რომლებიც კვანძების შეშუპებას შეიძლება იწვევდეს. მაგალითებია სისხლის საერთო ანალიზი, CRP, ღვიძლის ფუნქციური სინჯები და სისხლის სხვა რუტინული ანალიზები.
• გამოსახულებით კვლევებს: BT (კომპიუტერული ტომოგრაფია) ლიმფური კვანძებისა და გარშემო სტრუქტურების, მაგალითად ნერვებისა და სისხლძარღვების, დეტალურ გამოსახულებას გვაძლევს. ოპერაციამდე იგი აბსცესის არსებობაზეც შეიძლება გვაწვდიდეს ინფორმაციას.
• წვრილნემსიან ასპირაციას: პროცედურა გულისხმობს ლიმფურ კვანძში ნემსის შეყვანასა და სითხის ნიმუშის აღებას. ინფექციის მიზეზის დასადგენად სასარგებლო მეთოდია.

როგორ მკურნალობენ ლიმფადენიტს?

ლიმფადენიტის სამკურნალოდ ყველაზე ხშირად ანტიბიოტიკი ინიშნება. საავადმყოფოში იგი შეიძლება ინტრავენურად (IV) მიეცეს ან პირველი ხაზის მკურნალობად ფართო სპექტრის ანტიბიოტიკი, მაგალითად Augmentin, დაინიშნოს. MRSA-ს (რეზისტენტული) ინფექციის ეჭვისას შესაძლოა კლინდამიცინი დაინიშნოს. ამასთან, შეიძლება ტკივილგამაყუჩებელიც გახდეს საჭირო.

ზოგჯერ ინფექცია მძიმეა ან აბსცესს იწვევს. აბსცესები შეიძლება გავრცელდეს, ძლიერი ტკივილი ან სეფსისი გამოიწვიოს. შესაძლოა საჭირო გახდეს აბსცესის ქირურგიული დრენირება.

2019 წელს ჩატარებულ კვლევაში პედიატრიული ლიმფადენიტის 567 შემთხვევა შეფასდა:

• შემთხვევათა 86,9% კლინიკაში მიმართვის შემდეგ სახლში დაბრუნდა
• შემთხვევათა 29%-ს გადაუდებელ განყოფილებაში პირველად მიმართვისას IV ანტიბიოტიკი მიეცა
• შემთხვევათა 19,3% კვლავ მიმართა გადაუდებელ განყოფილებას
• შემთხვევათა 7,4%-ში ლიმფური კვანძები ქირურგიულად დრენირდა

ლიმფადენიტის მკურნალობა, ჩვეულებრივ, ამბულატორიულად პერორალური ანტიბიოტიკებით იწყება. თუმცა თუ გაუმჯობესება არ არის ან მდგომარეობა მძიმდება, შეიძლება საავადმყოფოში მიმართვა გახდეს საჭირო. ქრონიკულად ქცევისას მიზეზის დასადგენად შესაძლოა დამატებითი ტესტები იყოს საჭირო, ასევე მუდმივი მეთვალყურეობა და სხვადასხვა ანტიბიოტიკი.

შეიძლება ლიმფადენიტი თავისით განიკურნოს?

თუ მდგრადი აბსცესი არ არის, ინციზია (გაკვეთა) და დრენირება (სითხის გამოშვება), ჩვეულებრივ, საჭირო არ არის. პროცედურის შემდეგ არე შესაძლოა ჯერ კიდევ ოდნავ მკვრივი იყოს და მის დაცხრობას გარკვეული დრო დასჭირდეს.

ამის საპირისპიროდ, ზოგჯერ ლიმფადენიტი მკურნალობის გარეშეც შეიძლება გაუმჯობესდეს. ეს, ჩვეულებრივ, მუცლის შეშუპებულ ლიმფურ კვანძებში ხდება.

ლიმფადენიტთან დაკავშირებული გართულებები

ბავშვებში გართულების განვითარების ალბათობა უფრო მაღალია შემდეგ შემთხვევებში:

• სიცხე
• უფრო დიდი ლიმფური კვანძები
• მანამდე ჩატარებული ანტიბიოტიკოთერაპია
• უფრო მცირე ასაკი (ასაკის კლებასთან ერთად რისკი იზრდება)

ამასთან, მკურნალობის გარეშე ლიმფადენიტმა შეიძლება შემდეგი გართულებები გამოიწვიოს:

• აბსცესის წარმოქმნა — ჩირქის მტკივნეული დაგროვება
• ცელულიტი — კანის ღრმა შრეების მძიმე ინფექცია
• სეფსისი — ინფექცია, რომელიც სისხლის მიმოქცევას ეხება
• დრენირების ქირურგიასთან დაკავშირებული სხვა გართულებები, მაგალითად სხვა ინფექცია

ეს სიები ამომწურავი არ არის; მდგომარეობის კონკრეტულ ფორმებს სხვა გართულებებიც შეიძლება ახლდეს.

რით განსხვავდება ლიმფადენიტი და ლიმფადენოპათია?

ლიმფადენოპათია, ჩვეულებრივ, შეშუპებულ ლიმფურ კვანძებს აღნიშნავს. ლიმფადენიტი კი არის ინფექცია, რომელიც კვანძების შეშუპებას იწვევს.

ლიმფადენოპათიას მრავალი მიზეზი შეიძლება ჰქონდეს. ჩვეულებრივ, იგი ვითარდება, რადგან ორგანიზმი ინფექციას ებრძვის. კვანძები იმუნური პასუხის ნაწილად შუპდება. ანთების საპასუხოდ რეაქტიული ლიმფადენოპათიაც შეიძლება განვითარდეს. ანთება სხვადასხვა მიზეზით, მაგალითად კბილის მკურნალობაზე ან თმის საღებავზე რეაქციით, შეიძლება იყოს გამოწვეული.

ლიმფადენიტი ნიშნავს, რომ ინფექცია უშუალოდ ლიმფურ კვანძებშია. ზოგჯერ ლიმფადენოპათიისგან მისი გარჩევა რთულია. კვანძების ზემოთ კანი ანთებითია, რაც ლიმფადენიტზე მიუთითებს. ამასთან, ლიმფადენიტით გამოწვეული კვანძის ტკივილი ლიმფადენოპათიით გამოწვეულზე უფრო ძლიერია.

შეჯამება

ლიმფადენიტი არის ლიმფური კვანძების ინფექცია და იგი შეიძლება ძალიან მტკივნეული იყოს. მკურნალობის გარეშე ზოგ ინფიცირებულ კვანძში შეიძლება აბსცესი წარმოიქმნას ან განვითარდეს სხეულის სხვა ნაწილებში გავრცელებული ინფექცია. უმეტესად ლიმფადენიტი ანტიბიოტიკოთერაპიას კარგად პასუხობს, თუმცა ზოგჯერ შეიძლება ქრონიკულად იქცეს. ასეთ შემთხვევაში სპეციალისტებმა შეიძლება დამატებითი ტესტები დანიშნონ, რათა კიბოს ან ატიპიური ინფექციის მსგავსი პოტენციურად მძიმე მდგომარეობები შეამოწმონ.