لنفادنیت چیست، چه نشانه‌هایی دارد و آیا سرطان است؟

لنفادنیت در یک یا چند غده لنفاوی، نوعی عفونت است. این عفونت‌های غدد لنفاوی می‌توانند موجب تورم و درد شدید شوند و نشانه‌ها ممکن است شامل لرز و تب نیز باشند.

لنفادنیت چیست؟

لنفادنیت، که عموماً در اثر عفونت باکتریایی، ویروسی یا قارچی ایجاد می‌شود، به معنای تورم یک یا چند غده لنفاوی است. غدد لنفاوی متورم ممکن است سفت، حساس و برجسته‌تر از حالت طبیعی باشند.

فردی که غده لنفاوی متورم دارد، دارای لنفادنوپاتی است؛ تورم غده لنفاوی همیشه بیماری نیست، اما ممکن است نشانه‌هایی ایجاد کند. در مقابل، لنفادنیت به معنای وجود عفونتی در غدد لنفاوی است که نیاز به درمان دارد. این دو وضعیت با هم متفاوت‌اند.

لنفادنیت همچنین می‌تواند شبیه بیماری‌های دیگر باشد. برای مثال، لنفادنیت مزانتریک، یعنی التهاب غدد لنفاوی ناحیه شکم، نشانه‌هایی مشابه آپاندیسیت ایجاد می‌کند و این دو وضعیت ممکن است با هم اشتباه شوند.

لنفادنیت سرطان یا ضایعه پیش‌سرطانی نیست.

انواع لنفادنیت چیست؟

لنفادنیت می‌تواند چندین غده لنفاوی یا فقط یک غده لنفاوی را درگیر کند.

هنگام ابتلای فرد به یک عفونت، احتمال ایجاد لنفادنیت در ناحیه نزدیک به عفونت، در همان زمان یا پس از آن، زیاد است. برای مثال، فرد مبتلا به عفونت گوش یا گلودرد استرپتوکوکی ممکن است در غدد لنفاوی گردن لنفادنیت داشته باشد.

اگر عفونت وارد جریان خون شود، ممکن است دیگر غدد لنفاوی را نیز درگیر کند. لنفادنیت بیشتر به دلایل زیر ایجاد می‌شود:

• عفونت گوش
• سرماخوردگی
• عفونت پوست
• عفونت دندان

لنفادنیت حاد یا مزمن

لنفادنیت به حاد یا مزمن دسته‌بندی می‌شود. نوع ایجادشده به دلیل عفونتی مانند گلودرد، یعنی لنفادنیت حاد، کمتر از 2 هفته طول می‌کشد. لنفادنیت مزمن ممکن است به دلیل عفونت ویروسی طولانی‌تر مانند مونونوکلئوز یا در موارد نادر به دلیل سرطان ایجاد شود و 6 هفته یا بیشتر طول بکشد. لنفادنیت تحت‌حاد نیز بین 2-6 هفته ادامه دارد و مشابه لنفادنیت مزمن ایجاد می‌شود.

لنفادنیت غیراختصاصی به چه معنا است؟

لنفادنیت غیراختصاصی وضعیتی با علل متعدد است که با تورم غدد لنفاوی و گاهی درد بروز می‌کند. «غیراختصاصی» یعنی نمی‌توان آن را به علت مشخصی نسبت داد. این وضعیت اغلب «لنفادنیت حاد غیراختصاصی» نامیده می‌شود. عفونت‌های باکتریایی و ویروسی از شایع‌ترین علل هستند.

لنفادنیت مزانتریک حاد غیراختصاصی چیست؟

لنفادنیت مزانتریک حاد غیراختصاصی به معنای التهاب غدد لنفاوی مزانتریک، یعنی روده‌ای، است. از آنجا که غدد لنفاوی مزانتریک وظیفه دفاع در برابر مواد بیگانه یا میکروب‌های موجود در روده را دارند، لنفادنیت در آن‌ها اغلب به دلایلی مانند مسمومیت غذایی یا عفونت روده ایجاد می‌شود. این وضعیت معمولاً با نشانه‌هایی مانند تب، درد شکم و ضعف همراه و معمولاً درمان‌پذیر است. اما اگر التهاب غدد لنفاوی مزانتریک نشانه عفونت جدی یا مشکل سلامت دیگری باشد، ممکن است درمان جدی‌تری لازم شود.

چه عواملی موجب لنفادنیت می‌شوند؟

غدد لنفاوی دارای سلول‌های ایمنی کمک‌کننده به مبارزه با عفونت‌ها هستند. بزرگ شدن غدد لنفاوی عموماً نشان‌دهنده وجود عفونت است.

هر کسی ممکن است به لنفادنیت مبتلا شود، اما احتمال عفونت غدد لنفاوی در کودکان بیشتر است.

لنفادنیت زمانی ایجاد می‌شود که باکتری‌ها، ویروس‌ها یا قارچ‌ها به غدد لنفاوی برسند و عفونت ایجاد کنند. این وضعیت ممکن است با تورم و درد شدید همراه باشد.

علاوه بر این، هرچند چندان شایع نیست، سل و بیماری خراش گربه نیز می‌توانند موجب لنفادنیت شوند.

در برخی موارد، متخصصان ممکن است نتوانند عفونت عامل لنفادنیت را شناسایی کنند.

نشانه‌های لنفادنیت چیست؟

نشانه اصلی لنفادنیت ممکن است غده لنفاوی متورم و بسیار دردناک باشد. دیگر نشانه‌ها شامل موارد زیر هستند:

• تب
• لرز
• ضعف
• قرمزی پوست روی غده لنفاوی
• تورم قابل مشاهده روی غده لنفاوی

لنفادنیت چگونه تشخیص داده می‌شود؟

بر اساس نشانه‌ها و ظاهر غدد لنفاوی می‌توان به لنفادنیت شک کرد. در برخی موارد ممکن است درمان فقط بر اساس ظاهر آغاز شود. اما معمولاً نخستین گام تشخیص، تصویربرداری با سونوگرافی بافت نرم سطحی (USG) است. این روش می‌تواند برای تشخیص لنفادنیت گردنی یا غدد لنفاوی متورم گردن مفید باشد.

دیگر آزمایش‌های تشخیصی ممکن است شامل موارد زیر باشند:

• آزمایش‌های آزمایشگاهی: شامل آزمایش‌های مختلفی است که باکتری‌ها یا ویروس‌های معین عامل تورم غدد لنفاوی را جست‌وجو می‌کنند. شمارش کامل خون، CRP، آزمایش‌های عملکرد کبد و سایر آزمایش‌های معمول خون از نمونه‌های آن هستند.
• اسکن‌های تصویربرداری: اسکن‌های توموگرافی رایانه‌ای (BT) تصاویر دقیقی از غدد لنفاوی و ساختارهای اطراف، مانند اعصاب یا رگ‌های خونی، ارائه می‌کنند. همچنین می‌توانند پیش از جراحی درباره وجود آبسه اطلاعات بدهند.
• آسپیراسیون با سوزن ظریف: روشی شامل وارد کردن سوزن به غده لنفاوی و گرفتن نمونه مایع است. این روش برای شناسایی علت عفونت مفید است.

لنفادنیت چگونه درمان می‌شود؟

برای درمان لنفادنیت بیشتر از همه آنتی‌بیوتیک تجویز می‌شود. آنتی‌بیوتیک ممکن است در بیمارستان به‌صورت وریدی (IV) داده شود یا برای درمان خط اول، آنتی‌بیوتیکی وسیع‌الطیف مانند Augmentin تجویز شود. اگر به عفونت مقاوم MRSA شک شود، ممکن است کلیندامایسین تجویز شود. افزون بر این، افراد ممکن است به داروهای مسکن نیز نیاز داشته باشند.

در برخی موارد عفونت ممکن است شدید باشد یا آبسه ایجاد کند. آبسه‌ها ممکن است گسترش یابند و موجب درد شدید یا سپسیس شوند. ممکن است تخلیه جراحی آبسه لازم باشد.

مطالعه‌ای در 2019 تعداد 567 مورد لنفادنیت کودکان را ارزیابی کرد:

• 86,9% موارد پس از مراجعه به درمانگاه به خانه برگشتند.
• 29% موارد در نخستین مراجعه به اورژانس آنتی‌بیوتیک IV دریافت کردند.
• 19,3% موارد دوباره به اورژانس مراجعه کردند.
• در 7,4% موارد، غدد لنفاوی با جراحی تخلیه شدند.

لنفادنیت معمولاً با درمان سرپایی و آنتی‌بیوتیک خوراکی درمان می‌شود. اما اگر بهبودی رخ ندهد یا وضعیت بدتر شود، ممکن است مراجعه به بیمارستان لازم باشد. هنگام مزمن شدن لنفادنیت نیز ممکن است برای تعیین علت به آزمایش‌های اضافی نیاز باشد. پیگیری مداوم و آنتی‌بیوتیک‌های متفاوت ممکن است لازم شوند.

آیا لنفادنیت خودبه‌خود بهبود می‌یابد؟

معمولاً تا زمانی که آبسه پایدار وجود نداشته باشد، به برش و تخلیه مایع نیاز نیست. پس از این کار، ناحیه ممکن است همچنان کمی سفت باشد و برطرف شدن آن زمان ببرد.

در مقابل، در برخی موارد لنفادنیت ممکن است بدون درمان بهبود یابد. این وضعیت معمولاً در غدد لنفاوی متورم شکم رخ می‌دهد.

عوارض ناشی از لنفادنیت

در شرایط زیر احتمال ایجاد عوارض در کودکان بیشتر است:

• تب
• غدد لنفاوی بزرگ‌تر
• دریافت آنتی‌بیوتیک در گذشته
• سن کمتر (هرچه سن پایین‌تر باشد، خطر افزایش می‌یابد)

همچنین لنفادنیت درمان‌نشده می‌تواند عوارض زیر را ایجاد کند:

• ایجاد آبسه، یعنی تجمع دردناک چرک
• سلولیت، عفونت جدی لایه‌های عمیق‌تر پوست
• سپسیس، عفونتی که جریان خون را درگیر می‌کند
• دیگر عوارض مرتبط با جراحی تخلیه، مانند عفونت دیگر

این فهرست‌ها جامع نیستند و در شکل‌های خاص این وضعیت، عوارض دیگری نیز ممکن است ایجاد شوند.

تفاوت لنفادنیت و لنفادنوپاتی چیست؟

لنفادنوپاتی عموماً به غدد لنفاوی متورم اشاره دارد. لنفادنیت به معنای عفونتی است که موجب تورم غدد لنفاوی می‌شود.

لنفادنوپاتی می‌تواند دلایل متعددی داشته باشد. معمولاً به دلیل مبارزه بدن با عفونت ایجاد می‌شود. غدد لنفاوی به‌عنوان بخشی از پاسخ دستگاه ایمنی متورم می‌شوند. لنفادنوپاتی واکنشی نیز ممکن است در پاسخ به التهاب ایجاد شود. التهاب می‌تواند علل مختلفی مانند واکنش به درمان دندان یا رنگ مو داشته باشد.

لنفادنیت یعنی عفونت در خود غدد لنفاوی قرار دارد. گاهی تشخیص آن از لنفادنوپاتی دشوار است. پوست روی غدد لنفاوی ملتهب می‌شود و این نشانه لنفادنیت است. همچنین درد غدد لنفاوی ناشی از لنفادنیت بیشتر از درد ناشی از لنفادنوپاتی است.

خلاصه

لنفادنیت، عفونت غدد لنفاوی است و ممکن است بسیار دردناک باشد. اگر درمان نشود، برخی غدد لنفاوی عفونی ممکن است آبسه ایجاد کنند یا عفونت‌هایی به وجود آورند که به قسمت‌های دیگر بدن گسترش می‌یابند. در بیشتر موارد، لنفادنیت به درمان آنتی‌بیوتیکی خوب پاسخ می‌دهد. اما گاهی ممکن است مزمن شود. در این حالت متخصصان ممکن است برای بررسی وجود وضعیت‌های بالقوه جدی مانند سرطان و عفونت‌های غیرمعمول، آزمایش‌های اضافی درخواست کنند.