რა არის ოზონოთერაპია? ეხმარება კიბოს?

რა არის ოზონოთერაპია?

მეთოდით ჟანგბადის გამომყოფ ნივთიერებებს სხეულში შეჰყავთ და სისხლში ჟანგბადის გაზრდით ეფექტს ელიან.

საიდან გაჩნდა იდეა?

1800-იანი წლების შუაში აღმოჩენილი ოზონი ძლიერი ჟანგვითი თვისებით იარაღების, საოპერაციოებისა და წყლის დეზინფექციისთვის წარმატებით გამოიყენეს. მოგვიანებით, იმ მოსაზრებით, რომ დაბალი ჟანგბადის გარემოში დაავადებები უფრო მეტად ვითარდება და ორგანიზმში ჟანგბადის დონის გაზრდა დაავადებებსა და დაავადებულ უჯრედებზე ეფექტური იქნებოდა, მისი ადამიანის ორგანიზმში გამოცდა დაიწყეს. კიბოს უჯრედის სუნთქვის დაბალი სიჩქარის აღმოჩენის შემდეგ ოზონი კიბოსა და მრავალ სხვა დაავადებაშიც გამოცადეს. თუმცა მას შემდეგ მიღწეული ტექნიკური პროგრესით აჩვენეს, რომ გარემოში მეტი ჟანგბადის არსებობაც კი კიბოს უჯრედების გაქრობას არ იწვევს.

ოზონოთერაპიის ცდები

ოზონოთერაპიის კიბოსა და სხვა დაავადებებზე გავლენის შემსწავლელ კვლევებში არ მიღებულა სამეცნიერო მტკიცებულება, რომ იგი კიბოსა და სხვა დაავადებების მკურნალობაში ეფექტურია. პირიქით, ნაჩვენებია მეთოდის მრავალი შესაძლო გვერდითი მოვლენა და ლიტერატურაში სიკვდილის შემთხვევებიც კი არის აღწერილი. ავტორიტეტული საერთაშორისო ასოციაციები და ორგანიზაციებიც აფრთხილებენ პაციენტებს ოზონოთერაპიის შესახებ და ხაზს უსვამენ, რომ კიბოს მკურნალობაში ოზონის ეფექტურობის მტკიცებულება არ არსებობს და მას საზიანო მოქმედება შეიძლება ჰქონდეს. ამიტომ ამ მეთოდებისგან თავი უნდა შევიკავოთ მანამდე, სანამ კვლევები ამ მკურნალობის უცნობ საკითხებს გაარკვევს და შესაძლო სარგებელს, გვერდით მოვლენებსა და რისკებს მკაფიოდ დაადგენს.

დეტალური განხილვა

ოზონოთერაპია ალტერნატიული მედიცინის მეთოდია, რომლის მიზანია ორგანიზმში ჟანგბადის რაოდენობის გაზრდა ჟანგბადის გამომყოფი ნივთიერებების სხვადასხვა ფორმითა და გზით შეყვანით. ამ მეთოდს ასევე უწოდებენ ჟანგბადით თერაპიას, ოქსიდაციურ თერაპიას, ოქსიგენაციის თერაპიას, ჰიპეროქსიგენაციასა და წყალბადის ზეჟანგით თერაპიას. მასში ჟანგბადის ყველაზე ხშირად გამოყენებული ფორმებია წყალბადის ზეჟანგი (H2O2) და ოზონი (O3). რადგან ხშირად გამოიყენება ქიმიურად აქტიური ჟანგბადის ფორმა — ოზონი, მეთოდს ოზონოთერაპიას უწოდებენ.

მკურნალობის ეს ტიპი განსხვავდება ჟანგბადის გავრცელებული სამედიცინო გამოყენებისგან, ანუ ჩასასუნთქ ჰაერში ჟანგბადის რაოდენობის გაზრდისგან. იგი ასევე განსხვავდება წნევის ქვეშ მყოფი ჟანგბადის აირის გამომყენებელი ჰიპერბარიული ჟანგბადისგან. მართალია, მეთოდი სხვადასხვა გზითა და ფორმით შეიძლება გამოიყენონ, მაგრამ ყველაზე გავრცელებულია ოზონის სხვადასხვა აირსა და სითხეში შერევა და ორგანიზმში შეყვანა. იგი შეიძლება წნევის ქვეშ შეიყვანონ სწორ ნაწლავში, საშოში ან სხეულის სხვა ღრუებში, ან კუნთში თუ კანქვეშ ინექციით.

აუტოჰემოთერაპიად წოდებული მიდგომის ფარგლებში პრაქტიკოსს შეუძლია სპეციალური მოწყობილობით პაციენტისგან აღებულ გარკვეული რაოდენობის სისხლს ოზონი დაუმატოს და უკან, პაციენტის ორგანიზმში შეიყვანოს. ჟანგბადით თერაპიის სხვადასხვა ტიპს შორის ზოგი კიბოს, ასთმის, ემფიზემის, AIDS-ის, ართრიტის, გულ-სისხლძარღვთა დაავადების, გაფანტული სკლეროზისა და ალცჰაიმერისჩათვლით ათობით დაავადების ალტერნატივად ასაღებენ, მაგრამ მისაღები მტკიცებულება არ არსებობს. მცირე დადებითი ნაშრომები და შემთხვევათა აღწერები ძალიან საეჭვოა.

ოზონოთერაპიის მოკლე ისტორია

ოზონი (O3) ატმოსფეროში არსებული ჩვეულებრივი ჟანგბადის აირის ძალიან მაღალი ენერგიის მქონე ფორმაა, რომელიც ჟანგბადის სამი ატომისგან შედგება. ძალიან ძლიერი ჟანგვითი მოქმედების გამო მიკრობების მოცილებაში საკმაოდ ეფექტურია. 1800-იანი წლების შუაში აღმოჩენილი ოზონი პირველად 1856 წელს ქირურგიული ინსტრუმენტებისა და საოპერაციო ოთახების დეზინფექციისთვის გამოიყენეს. მოგვიანებით, 1800-იანი წლების ბოლოს, იგი სასმელი წყლის დეზინფექციისთვისაც გამოიყენეს. 1. მსოფლიო ომში მას იყენებდნენ ჭრილობების დეზინფექციისთვის, ტერფის მოყინვისა და მომწამვლელი აირების ზემოქმედების სამკურნალოდ. 1800-იანი წლების შუაში გერმანიაში გაჟღერებულმა მტკიცებამ, რომ იგი სისხლს ასუფთავებს, ადამიანის ორგანიზმში მისი გამოყენებისადმი ინტერესი გააჩინა. მოგვიანებით, 1920-იანი წლებისთვის ოზონი და წყალბადის ზეჟანგი ექსპერიმენტულად გრიპის სამკურნალოდ, ხოლო წყალბადის ზეჟანგის ინექციები ვირუსული პნევმონიის ეპიდემიის დროს გამოიყენეს. თუმცა სარგებლის დამადასტურებელი მტკიცებულება არ არსებობს.

კიბოში ეფექტიანობის იდეა კი 1919 წელს გახდა აქტუალური, როდესაც ექიმმა უილიამ F. კოხმა განაცხადა, რომ კიბოს ერთი ტოქსინი იწვევს და მისი მოცილებით დაავადების თავიდან აცილება ან უკუქცევა შეიძლება. ამის მისაღწევად ექიმი კოხი ამტკიცებდა, რომ შექმნა ჟანგბადის ნაერთი, სახელწოდებით გლიოქსილიტი, რომლის პაციენტებში კუნთშიდა ინექციით შეყვანა შეიძლებოდა. თუმცა მოგვიანებით აღინიშნა, რომ გლიოქსილიტით მკურნალობას „კიბოს დიაგნოსტიკის, მკურნალობის, შემსუბუქებისა თუ განკურნების თვალსაზრისით არანაირი ღირებულება არ აქვს“. თეორიული ფიზიკური ქიმიის სპეციალისტთა ნაშრომებმა კი აჩვენა, რომ კოხის მიერ აღწერილი ქიმიური სტრუქტურის არსებობა შეუძლებელი იყო. მართლაც, ექიმ კოხს არც გლიოქსილიტის წარმოების პროცესი გაუმჟღავნებია და არც მისი არსებობა უჩვენებია.

დღეს იმ პრაქტიკოსთა რწმენა, რომლებიც ამტკიცებენ, რომ ოზონოთერაპია კიბოს დროს ეფექტურია, ძირითადად ექიმ ოტო ვარბურგის კიბოს შესახებ თეორიებს ეფუძნება. 1930-იან წლებში ექიმმა ოტო ვარბურგმა, რომელსაც სუნთქვის ფერმენტების კვლევისთვის 1931 წელს ნობელის პრემია მიენიჭა, აღმოაჩინა, რომ კიბოს უჯრედების სუნთქვის სიჩქარე სხვა უჯრედებზე დაბალია. აქედან მან დაასკვნა, რომ კიბოს უჯრედები დაბალი ჟანგბადის გარემოში იზრდება და ამიტომ ჟანგბადის დონის გაზრდა მათ დააზიანებდა ან მოკლავდა კიდეც. თუმცა მას შემდეგ მიღწეულმა ტექნიკურმა პროგრესმა აჩვენა, რომ გარემოში მეტი ჟანგბადის არსებობაც კიბოს უჯრედების გაქრობას არ იწვევს. ასევე ამტკიცებდნენ, რომ მეთოდი ორგანიზმის ყველა უჯრედში ენერგიას ზრდის, ანტიოქსიდანტების წარმოქმნას ასტიმულირებს და იმუნურ სისტემას აძლიერებს. ამ მტკიცებებსაც სამეცნიერო საფუძველი არ აქვს.

რა პოტენციური ზიანი აქვს?

სარგებლის სანდო სამეცნიერო მტკიცებულების არმქონე ოზონოთერაპიას პირიქით, ზიანიც აქვს. დინამიკურად არასტაბილური ოზონი საშიშია. ლიტერატურაში სხეულში ჟანგბადგამომყოფ ნივთიერებებთან პირდაპირ დაკავშირებული სიკვდილის შემთხვევებია.

• სისხლში შეყვანილმა ოზონმა შეიძლება ქსოვილის დამაზიანებელი თავისუფალი ჟანგბადოვანი პროდუქტების წარმოქმნა გამოიწვიოს და ამ გზით ზოგიერთი დაავადების განვითარებას ან უკვე არსებული დაავადებების პროგრესირებას შეუწყოს ხელი.
• ჩასუნთქვით მიღებული ოზონიც ფილტვებს აზიანებს. ცნობილია, რომ ნახშირბადის რკალური ნათურებიდან გამოყოფილი მაღალი დონის ოზონი კინოპროექციონისტების ფილტვის გარსებს აზიანებდა; სამედიცინო ლიტერატურაში ეს მდგომარეობა „მექანიკოსის ფილტვად“ არის აღწერილი.
• ამ მკურნალობაში გამოყენებული კიდევ ერთი ნაერთი — წყალბადის ზეჟანგი, რომელიც ჩვეულებრივ კონცენტრირებული ხსნარის სახით იყიდება — დალევისას შეიძლება ღებინებას, ხორხისა და კუჭის ძლიერ წვას და სიკვდილსაც კი იწვევდეს.
• თვალში რქოვანას აზიანებს და სიბრმავეს, კანზე კი ბუშტუკებსა და დამწვრობას ქმნის.
• ინექციის სახით შეყვანილმა წყალბადის ზეჟანგმა შეიძლება ჟანგბადის ბუშტები წარმოქმნას, რომლებიც სისხლის ნაკადს ბლოკავს და განგრენასა და სიკვდილს შეიძლება იწვევდეს.
• 1993 წელს გამოქვეყნებულ კვლევაში მიიღეს კვლევითი მტკიცებულება, რომ ორგანიზმის ქსოვილებში ჟანგბადის სიჭარბემ შეიძლება გენეტიკური მასალა დააზიანოს და პათოლოგიური ზრდა გამოიწვიოს.
• ოზონოთერაპიის შესახებ 2001 წელს გამოქვეყნებულ კვლევაშიც აღინიშნა, რომ ამ მეთოდის დამცველები მის რისკებს ამცირებდნენ. აღწერილი იყო მრავალი სერიოზული გვერდითი მოვლენა, მათ შორის ჰეპატიტი და სულ მცირე ხუთი სიკვდილის შემთხვევა.

კიბოში ოზონოთერაპიის კვლევა

არსებული სამეცნიერო მტკიცებულებები არ უჭერს მხარს მტკიცებებს, რომ ორგანიზმში ჟანგბადის დონის გაზრდა კიბოს უჯრედებს აზიანებს ან კლავს. სისხლის სუსტი მიმოქცევის გამო სიმსივნის შუაგულში მდებარე კიბოს უჯრედების გარშემო ჟანგბადის დონის გაზრდა ადვილი არ არის.

ამერიკის სურსათისა და წამლის სააგენტომ (FDA) პირველად 1976 წელს გაკეთებულ და შემდეგ 2006 წელს გამეორებულ განცხადებაში აღნიშნა, რომ ოზონი ტოქსიკური აირია და სამედიცინო გამოყენებისთვის მისი უსაფრთხოების დამადასტურებელი მტკიცებულება არ არსებობს. ზოგიერთ კვლევაში შეისწავლეს, სასარგებლო იყო თუ არა ჟანგბადით თერაპიის სხივურ და ქიმიოთერაპიასთან ერთად გამოყენება, მაგრამ მკაფიო სარგებელი არ გამოვლინდა. ვერც უშუალოდ სიმსივნეში ან სისხლში წყალბადის ზეჟანგის ინექციის რაიმე სარგებელი აჩვენეს.

2008 წელს ჩატარებულ კვლევაში კურდღლების ზოგიერთი სიმსივნე მკურნალობის გარეშე თავისით გაქრა, თუმცა ჩვეულებრივი ჟანგბადის მიცემისას უფრო მეტი სიმსივნე გაქრა, ოზონის მიცემისას კი გამქრალი სიმსივნეების რაოდენობა კიდევ უფრო გაიზარდა. თუმცა ჯერ კიდევ ვერ დამტკიცდა, რომ ეს სიმსივნეები ადამიანების კიბოსთან არის დაკავშირებული.

ოზონოთერაპიის შესახებ 2001 წელს ჩატარებულ მიმოხილვაშიც დაასკვნეს: „ოზონოთერაპიის შესახებ ვრცელი კლინიკური კვლევები ცოტაა. გამოქვეყნებულმა კვლევებმა მისი ეფექტურობის დამადასტურებელი მტკიცებულება ვერ წარმოადგინა და მეტი დადებითი მტკიცებულების მიღებამდე ოზონოთერაპიას უნდა მოვერიდოთ“.

დასკვნა

არსებული სამეცნიერო მტკიცებულებები არ უჭერს მხარს მოსაზრებას, რომ ადამიანის ორგანიზმში ჟანგბადის გამომყოფი ქიმიური ნივთიერებების შეყვანა კიბოს მკურნალობაში ეფექტურია. შესაძლოა ეს საშიშიც იყოს. ოზონის სამკურნალო გამოყენება არც ერთ ინგლისურენოვან ქვეყანაში არც ერთ ჯანდაცვის უფლებამოსილ ორგანოს ან სამედიცინო ასოციაციას არ დაუმტკიცებია. ამერიკის მრავალ შტატში აკრძალულია ოზონის გენერატორების გაყიდვა და ოზონოთერაპიის სამედიცინო გამოყენება, თუნდაც კლინიკური კვლევებისა და სამეცნიერო მუშაობის მიზნით.

ამერიკის კიბოს საზოგადოება და მრავალი სხვა წამყვანი ორგანიზაციაც აფრთხილებს პაციენტებს ოზონოთერაპიის შესახებ და დაჟინებით აღნიშნავს, რომ კიბოს მკურნალობაში ოზონის ეფექტურობის მტკიცებულება არ არსებობს და მას საზიანო მოქმედება შეიძლება ჰქონდეს. სასწაულად შეთავაზებული მეთოდი ამჟამად არა მხოლოდ კიბოსთვის, არცერთი პაციენტისა და დაავადებისთვის არაა რეკომენდებული.

მართალია, ჩვენს ქვეყანაში ამ საკითხთან დაკავშირებით აკრძალვა არ არსებობს, მაგრამ ოზონოთერაპიას იოლი შემოსავლის წყაროდ და კომერციულ სექტორად განიხილავენ, ხოლო ამ მეთოდის გამომყენებელი ცენტრების რაოდენობა სწრაფად იზრდება. თუმცა ამ მეთოდებს უნდა მოვერიდოთ, სანამ კვლევებით მკურნალობის უცნობი საკითხები არ გაირკვევა და შესაძლო სარგებელი, გვერდითი მოვლენები და რისკები მკაფიოდ არ დადგინდება.